InfoHub Logo

وزبەكستان وزدەرىنىڭ العاشقى اتوم ەلەكتر ستانسياسىنىڭ قۇرىلىسىن باستادى. بۇل جوبا قازاقستان مەن ورتالىق ازيانىڭ ەنەرگەتيكالىق دامۋىنا قالاي اسەر ەتۋى مۇمكىن؟

بۇل تۋرالى Infohub.kz اقپارات اگەنتتىگى حابارلايدى.

وزبەكستان وزدەرىنىڭ العاشقى اەس-ىن سالۋعا كىرىستى. «روساتوممەن» سەرىكتەستىكتە ىسكە اسىرىلىپ جاتقان جوبا قازىرگى تاڭدا ناقتى كەزەڭگە كوشتى. قۇرىلىس الاڭىندا دايىندىق جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ، قۇرىلىس بازاسى جاساقتالىپ، بولاشاق نىساندارعا بەتون قۇيۋ جۇمىستارى باستالدى.

اەس-تىڭ ەرەكشەلىگى

ستانسيا باستاپقىدا ەكى ءتۇرلى فورماتتا جوبالانعان: ەكى قۋاتتى ەنەرگوبلوك جانە ەكى شاعىن رەاكتور. مۇنداي ءتاسىل تەك تۇراقتى بازالىق گەنەراسيانى قامتاماسىز ەتىپ قانا قويماي، سونىمەن قاتار ەنەرگيا جۇيەلەرىنىڭ ءوسىپ كەلە جاتقاندىعىنا بايلانىستى پيكتىك جۇكتەمەلەرگە يكەمدى تۇردە جاۋاپ بەرۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.

تولىق قۋاتقا شىققاننان كەيىن اەس جىلىنا شامامەن 17 ميلليارد كيلوۆاتت-ساعات ەلەكتر ەنەرگياسىن وندىرەدى. بۇل ەلدەگى جالپى ەلەكتر ەنەرگياسىن تۇتىنۋدىڭ 14%-ىنا دەيىن جەتەدى. تۇتىنۋدىڭ تەز ءوسىپ وتىرعان جاعدايىندا بۇل وزبەكستاننىڭ ۇزاق مەرزىمدى ەنەرگيا قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋگە ءتيىس ماڭىزدى جوبالاردىڭ ءبىرى بولىپ سانالادى.

ايماقتىق ماڭىزدىلىعى

«وزبەكستان ەلەكتر ەنەرگياسىنا دەگەن سۇرانىستىڭ تەك ىشكى ەلدە عانا ەمەس، جالپى ورتالىق ازيا بويىنشا ارتا بەرەتىنىن ەسكەرەدى. بۇل جاعدايدا اەس قۇرىلىسى – ەنەرگيا جۇيەسىنىڭ ۇزاق مەرزىمدى تۇراقتىلىعىنا باعىتتالعان ستراتەگيالىق شەشىم. سونىمەن قاتار، بۇگىندە بۇكىل الەمدە اتوم ەنەرگەتيكاسىنا دەگەن كوزقاراستىڭ قايتا قارالىپ جاتقانىن كورىپ وتىرمىز. مىسالى، ەۋروپا ونى سەنىمدى جانە از كومىرتەكتى ەنەرگيا كوزى رەتىندە قايتا قولدانا باستادى»، – دەيدى ق ر اتوم سالاسىنىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قىزمەتكەرى، ۇلتتىق جاراتىلىستانۋ عىلىمدارى اكادەمياسىنىڭ اكادەميگى باۋىرجان يبرايەۆ.

بۇل رەتتە، باۋىرجان يبرايەۆ اتاپ وتكەندەي، ماسەلە تەك ەلەكتر ەنەرگياسىمەن شەكتەلمەيدى. اتوم ەنەرگياسىن ءوندىرۋ جوبالارى ءاردايىم ونەركاسىپ پەن عىلىمنان باستاپ كادر دايارلاۋ جۇيەسىنە دەيىنگى كەڭىرەك ەكوجۇيەنى قالىپتاستىرادى.

«مۇنداي جوبالاردى جاي عانا ەنەرگيا كوزى رەتىندە قاراستىرۋعا بولمايدى. بۇل ءاردايىم تەحنولوگيالاردىڭ، يندۋستريانىڭ جانە ءبىر سالادان تىسقارى شىعاتىن قۇزىرەتتىلىكتەردىڭ دامۋى»، – دەپ ءتۇسىندىردى ول.

قازاقستانعا مۇمكىندىكتەر

ق ر اتوم سالاسىنىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قىزمەتكەرى باۋىرجان يبرايەۆ وزبەكستانداعى اەس قۇرىلىسى قازاقستان ءۇشىن باسەكەلەستىك تاۋەكەلدەردەن گورى جاڭا مۇمكىندىكتەر اشاتىنىن اتاپ ءوتتى.

«وزبەكستان مەن قازاقستاننىڭ تابيعي ۋران وندىرۋدە جوعارى قۇزىرەتتىلىگى بار. ءبىراق قازاقستاندا، وزبەكستان مەن باسقا ورتالىق ازيا ەلدەرىنەن ايىرماشىلىعى، يادرولىق وتىن ءوندىرۋ سالاسىندا وتە جوعارى قۇزىرەتتىلىك بار. ءبىز ۇنتاقتاردى، راديوحيميالىق پرەپاراتتاردى وندىرە الامىز، سونداي-اق جىلۋ بولەتىن جيناقتاردى شىعاراتىن زاۋىتىمىز بار. ياعني، قازاقستاننىڭ اۋقىمىن كەڭەيتۋگە بولاتىن مۇمكىندىكتەرى بار»، – دەپ اتاپ ءوتتى باۋىرجان يبرايەۆ.

وزبەكستاندا اەس-تىڭ پايدا بولۋى ورتالىق ازيادا اتوم ەنەرگەتيكاسىنىڭ ورتاق نارىعىن قالىپتاستىرۋ ءۇشىن باستاپقى نۇكتە بولا الادى. ساراپشىنىڭ پىكىرىنشە، بۇگىندە ورتالىق ازيا ءۇشىن كووپەراسيا ماسەلەسى ءبىرىنشى ورىنعا شىعىپ وتىر. رەسۋرستىق بازاسى ۇقساس بولعانىمەن، ايماق ەلدەرىنىڭ تەحنولوگيالىق قۇزىرەتتىلىكتەرى ءارتۇرلى دەڭگەيدە، بۇل ءوزارا تولىقتىراتىن دامۋعا نەگىز بولادى.

«ورتالىق ازياعا جەكە-جەكە ەمەس، بىرگە ءجۇرۋ لوگيكالىق. كۇش بىرىكتىرۋ ەكونوميكانى، اۋقىمدى جانە جاڭا مۇمكىندىكتەردى، سونىڭ ىشىندە ورتالىق ازيادا تولىققاندى اتوم ەنەرگەتيكاسى نارىعىن قالىپتاستىرۋدى قامتاماسىز ەتەدى»، – دەپ ەسەپتەيدى ساراپشى.

تىكەلەي اسەرىنە قاتىستى سالماقتى باعالاۋلارعا قاراماستان، ق ر اتوم سالاسىنىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قىزمەتكەرى، اكادەميك باۋىرجان يبرايەۆ وزبەكستاندا اەس قۇرىلىسىنىڭ ءوزى ايماق ءۇشىن ماڭىزدى سيگنال بولىپ سانالاتىنىن ايتادى. سەبەبى، جاقىندا عانا ەلەكتر ەنەرگياسىنىڭ تاپشىلىعى تالقىلانعان ورتالىق ازيا ۇزاق مەرزىمدى ەنەرگيا قاۋىپسىزدىگى ستراتەگياسىن قالىپتاستىرا باستاۋدا.

«بۇگىندە باسەكەلەستىكتەن گورى، ەلدەردىڭ ديالوگ قۇرىپ، بىرلەسكەن شەشىمدەردى تابۋ قابىلەتى ماڭىزدىراق بولىپ وتىر. ەنەرگەتيكا سالاسىندا مۇنداي تاسىلدەر بۇكىل ايماق ءۇشىن تۇراقتىراق جانە ءوزارا ءتيىمدى دامۋعا قول جەتكىزۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. سوندىقتان قازاقستان مەن وزبەكستاننىڭ تىعىز جانە ءوزارا ءتيىمدى ىنتىماقتاستىعى بولعانىن قالار ەدىم»، – دەپ قورىتىندىلادى ساراپشى.