InfoHub Logo

قازاقستان الداعى جىلدارى جان باسىنا شاققانداعى ءجىو-نىڭ ەڭ جوعارى ءوسىمىن كورسەتە الاتىن دامۋشى ەكونوميكالار رەيتينگىندە العاشقى وندىققا ەندى. بۇل تۋرالى حالىقارالىق داففوديل ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى، ساراپشى گرەگ سايمونس پىكىرىن ءبىلدىردى. ول بۇل ءۇردىستىڭ قانشالىقتى تۇراقتى ەكەنىن، جاڭا ەكونوميكالىق ارحيتەكتۋرادا قازاقستاننىڭ ءرولى قانداي بولاتىنىن جانە بۇل بولجامداردىڭ ورىندالۋى نەگە بايلانىستى ەكەنىن ايتىپ بەردى.

بۇل تۋرالى Infohub.kz اقپارات اگەنتتىگى حابارلايدى.

دامۋشى ەكونوميكالار الدا

Visual Capitalist پورتالى جاريالاعان رەيتينگكە سايكەس، قازاقستان 2030 جىلعا قاراي جان باسىنا شاققانداعى ءجىو ءوسىمى بويىنشا 9-ورىندا تۇر. بۇل كورسەتكىش ەلدىڭ ەكونوميكالىق الەۋەتىن عانا ەمەس، سونىمەن قاتار دامىعان ەلدەردەن دامۋشى نارىقتارعا ەكونوميكالىق ديناميكانىڭ بىرتىندەپ اۋىسىپ جاتقانىن دا كورسەتەدى.

گرەگ سايمونستىڭ ايتۋىنشا، بۇل ءۇردىس بايلىقتىڭ شوعىرلانۋىنىڭ گلوبالدىق وڭتۇستىككە قاراي اۋىسىپ جاتقانىن بىلدىرەدى. ساراپشى بۇل پروسەسس ءالى اياقتالماعانىن، ءبىراق اقش سياقتى دامىعان ەلدەر ءوز پوزيسيالارىن ساقتاپ قالۋعا تىرىساتىنىن اتاپ ءوتتى. ول سونداي-اق ستراتەگيالىق رەسۋرستاردى باقىلاۋ ارقىلى دامۋشى ەكونوميكالاردىڭ ءوسۋىن تەجەۋ ارەكەتتەرى بايقالاتىنىن ايتتى.

بولجام – كەپىلدىك ەمەس

ساراپشى قازاقستاننىڭ رەيتينگتەگى جوعارى ورنى مەن بولجامدالعان ءجىو ءوسىمى ەلدىڭ قازىرگى الەۋەتىن كورسەتەتىنىن باسا ايتتى. الايدا، بۇل بولجامنىڭ ورىندالۋى مەملەكەتتىك ساياساتتىڭ ساپاسىنا جانە ينستيتۋسيونالدىق ورتاعا تىكەلەي بايلانىستى.

«وسىنداي ءوسۋ قارقىنىنىڭ تۇراقتى بولۋى ءۇشىن جۇيەلى ۇزاق مەرزىمدى ستراتەگيا قاجەت. ادام كاپيتالىن، ينفراقۇرىلىمدى جانە يننوۆاسيالاردى دامىتۋعا رەسۋرستار سالۋ تۋرالى ءسوز بولىپ وتىر»، - دەدى پروفەسسور.

ول قازاقستاننىڭ ەۋرازياداعى دامۋشى ەكونوميكالار اراسىندا ماڭىزدى ويىنشى بولۋ الەۋەتى بار ەكەنىنە سەنىم ءبىلدىردى. ءبىراق، ساراپشى گەوەكونوميكالىق جانە گەوساياسي جاعدايدى ەسكەرۋ قاجەتتىگىن ەسكەرتتى.

قازاقستاننىڭ ۇتىمدى جانە پەرسپەكتيۆالى ءتاسىلى

سايمونس قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقايەۆتىڭ ساياساتى ەلدىڭ الەۋەتىن اشۋعا باعىتتالعان رەفورمالاردى جۇيەلى جۇزەگە اسىرۋعا مۇمكىندىك بەرەتىنىن اتاپ ءوتتى. ول ەلىمىزدىڭ ەكونوميكالىق ساياساتىنىڭ ىشكى وزگەرىستەرمەن دە، سىرتقى ساياسي باعىتپەن دە بايلانىستى ەكەنىن ايتتى.

پروفەسسور قازاقستاننىڭ ەنەرگەتيكالىق سەكتورىن الەمدىك ەكونوميكا ءۇشىن، اسىرەسە ەۋرازيا كەڭىستىگىندە ماڭىزدىلىعىن ساقتاپ وتىرعاندىعىن نەگىزگى ارتىقشىلىق رەتىندە اتادى. سونىمەن قاتار، سايمونس ءبىر رەسۋرستى شامادان تىس تاۋەلدى بولماۋدىڭ ستراتەگيالىق ماڭىزدىلىعىن ەسكەرتىپ، ديۆەرسيفيكاسيانى دامۋدىڭ كىلتى دەپ اتادى.

«قازاقستاننىڭ پرەزيدەنتىنىڭ باسشىلىعىمەن رەفورمالاردىڭ ستراتەگيالىق باعىتى بەلگىلەنەدى. بۇل شاشىراڭقى شارالار ەمەس، ەكونوميكالىق ترانسفورماسيانىڭ تۇتاس مودەلىن قۇرۋ ارەكەتى ەكەنى ماڭىزدى. كوپتەگەن رەفورمالار جاقىندا عانا باستالعاندىقتان، ولاردىڭ ناتيجەلەرى ورتا مەرزىمدى جانە ۇزاق مەرزىمدى پەرسپەكتيۆادا ايقىنىراق بولادى»، - دەدى ساراپشى.

نەگىزگى فاكتور – دەربەستىك پەن تاۋەلسىزدىك

سايمونستىڭ پىكىرىنشە، قازىرگى گەوساياسي پروسەستەر سىرتقى كۇش ورتالىقتارىنا شامادان تىس تاۋەلدىلىكتىڭ تاۋەكەلدەرىن ايقىن كورسەتەدى. مۇنداي جاعدايدا قازاقستان ءۇشىن تەپە-تەڭدىكتى ساقتاۋ، ءوز ينستيتۋتتارىن دامىتۋ جانە قاقتىعىسقا ەمەس، ءوزارا ءتيىمدى ىنتىماقتاستىققا باعىتتالعان ساياسات جۇرگىزۋ ماڭىزدى. بۇل ءتاسىلدى ساراپشى پراگماتيكالىق دەپ اتادى.

سونداي-اق، ساراپشى قازاقستاننىڭ ايماقتىق ەكونوميكالىق حاب رەتىندەگى پوزيسياسىن نىعايتۋ الەۋەتى بار ەكەنىن اتاپ ءوتتى. ونىڭ ايتۋىنشا، بۇل الەۋەتتىڭ جۇزەگە اسىرىلۋى ىشكى رەفورمالار مەن سىرتقى ەكونوميكالىق ساياساتتىڭ قانشالىقتى ءتيىمدى ۇيلەستىرىلەتىنىنە بايلانىستى بولادى.