InfoHub Logo

ەلىمىزدەگى قارجى ۇيىمدارىندا اقپاراتتىق قاۋىپسىزدىككە قويىلاتىن تالاپتار كۇشەيتىلەدى. 2026 جىلدىڭ 12 شىلدەسىنەن باستاپ كۇشىنە ەنەتىن جاڭا ەرەجەلەرگە سايكەس، بانكتەر مەن باسقا دا قارجى مەكەمەلەرى كليەنتتەردىڭ دەرەكتەرىن قورعاۋ، سيفرلىق جۇيەلەرگە قولجەتىمدىلىكتى رەتتەۋ جانە كيبەرشابۋىلدارعا جاۋاپ بەرۋ ءتارتىبىن جاڭارتادى.

بۇل تۋرالى Infohub.kz اقپارات اگەنتتىگى حابارلايدى.

كليەنتتەر ءۇشىن قانداي وزگەرىستەر كۇتىلۋدە؟

ەڭ باستى وزگەرىستەردىڭ ءبىرى – قارجىلىق ۇيىمداردىڭ سيفرلىق قىزمەتتەرىنە كىرۋ كەزىندەگى تىركەلۋ جانە كىرۋ راسىمدەرى. جاڭا تالاپتار بويىنشا، كليەنتتەردىڭ جۇيەگە كىرۋى ءۇشىن مىندەتتى تۇردە يدەنتيفيكاسيا جانە اۋتەنتيفيكاسيا جۇرگىزىلۋى ءتيىس. اسىرەسە، بانكتەردىڭ قورعانىس پەريمەترىنەن تىس جەرلەردەن كىرۋ ءۇشىن كەمىندە ەكى ءتۇرلى اۋتەنتيفيكاسيا فاكتورى قولدانىلاتىن بولادى. بۇل دەگەنىمىز، پارولمەن قاتار، ءبىر رەتتىك كود، ەلەكتروندى سيفرلىق قولتاڭبا (ەسق) نەمەسە بيومەتريا سياقتى قوسىمشا راستاۋ ادىستەرىن ءجيى قولدانۋعا تۋرا كەلەدى.

كليەنتتى قاشىقتان تىركەۋ جانە دەرەكتەردى جيناۋ

كليەنتتەردى قاشىقتان تىركەۋ ءۇشىن كەمىندە ەكى تەكسەرۋ جۇرگىزىلەدى. ونىڭ ءبىرى – مەملەكەتتىك دەرەكتەر بازاسىنداعى بەت بەينەسىمەن سالىستىرۋ ارقىلى بيومەتريالىق تەكسەرۋ نەمەسە كليەنتتىڭ جەكە باسىن كۋالاندىرۋ كەزىندە الىنعان بيومەتريالىق دەرەكتەردى پايدالانۋ. ەكىنشىسى – مەملەكەتتىك نومىرلەر بازاسىندا تىركەلگەن تەلەفون ءنومىرىن نەمەسە جابىق ەسق كىلتىن تەكسەرۋ.

سونىمەن قاتار، قارجى ۇيىمدارى كليەنتتى سايكەستەندىرۋ ءۇشىن قاجەتتى دەرەكتەردى جيناي الادى. بۇعان پارول، ءبىر رەتتىك پارول گەنەراتورىنا قوسىلۋ دەرەكتەرى، ءموبيلدى قوسىمشانىڭ بىرەگەي يدەنتيفيكاتورى، قۇرىلعى سيپاتتامالارى، ەسق سەرتيفيكاتى، قوسىمشا تەلەفون ءنومىرى، بيومەتريالىق دەرەكتەر جانە كريپتوگرافيالىق كىلتتەر كىرەدى.

ۇيىمداردىڭ ىشكى جۇمىسى مەن قاۋىپسىزدىگى

جاڭا ەرەجەلەر بانكتەردىڭ ىشكى جۇمىسىنا دا اسەر ەتەدى. ءار ۇيىمنىڭ باسشىلىعى اقپاراتتىق قاۋىپسىزدىك ساياساتىن بەكىتۋى كەرەك، ال ءبىرىنشى باسشى ونىڭ ورىندالۋىنا جەكە جاۋاپتى بولادى. قارجى ۇيىمدارى پايدالانۋشىلار مەن كليەنتتەردىڭ سيفرلىق جۇيەلەردەگى ارەكەتتەرىن مىندەتتى تۇردە تىركەپ وتىرادى. كىرۋ، ءساتتى نەمەسە ءساتسىز اۋتەنتيفيكاسيا، قاۋىپسىزدىك پارامەترلەرىن وزگەرتۋ، پايدالانۋشى قۇقىقتارى، ەسەپتىك جازبالار جانە جاڭارتۋلار سياقتى وقيعالاردىڭ اۋديتورلىق ءىزى ساقتالۋى ءتيىس. بۇل دەرەكتەر كەمىندە ءۇش اي بويى جەدەل قولجەتىمدى رەجيمدە، ال ءبىر جىل بويى ارحيۆتە ساقتالۋى كەرەك.

سيفرلىق ينفراقۇرىلىمدى قورعاۋعا دا ەرەكشە نازار اۋدارىلادى. قارجى ۇيىمىنىڭ قورعانىس پەريمەترىنەن شىعاتىن بايلانىستار شيفرلانۋى قاجەت. قىزمەتكەرلەرگە قاجەتسىز جاعدايدا جەرگىلىكتى اكىمشى قۇقىقتارى بەرىلمەيدى. سەرۆەرلەردە، جۇمىس ستانسيالارىندا، نوۋتبۋكتەر مەن ءموبيلدى قۇرىلعىلاردا انتيۆيرۋستىق جۇيەلەر نەمەسە باعدارلامالىق ورتانىڭ تۇتاستىعىن باقىلايتىن شەشىمدەر قولدانىلۋى مىندەتتەلەدى.

ەلەكتروندى پوشتا جانە ينسيدەنتتەر تۋرالى حابارلاۋ

ەلەكتروندى پوشتا سەرۆيستەرىنە قاتىستى دا ارنايى تالاپتار بار. مەملەكەتتىك ورگاندارمەن جانە ازاماتتارمەن ءوزارا ءىس-قيمىل ءۇشىن پايدالانىلاتىن پوشتا قىزمەتتەرى تەك قازاقستان اۋماعىندا ورنالاسقان سيفرلىق ينفراقۇرىلىمدا جۇمىس ىستەۋى ءتيىس. سونىمەن قاتار، ۇيىمدار وزدەرىنىڭ قازاقستاندىق ەلەكتروندى پوشتا مەكەنجايلارىن اشىق دەرەككوزدەردە جاريالاپ، ازاماتتارمەن بايلانىس ءۇشىن وسى مەكەنجايلار قولدانىلاتىنىن ناقتىلاۋى قاجەت.

اقپاراتتىق قاۋىپسىزدىككە قاتىستى ەلەۋلى ينسيدەنتتەر تۋىنداعان جاعدايدا، قارجى ۇيىمدارى دەرەۋ رەتتەۋشى ورگانعا حابارلاۋعا مىندەتتى. بۇعان وسالدىقتاردى پايدالانۋ، سيفرلىق جۇيەلەرگە رۇقساتسىز كىرۋ، DDoS شابۋىلدارى، زيانكەس باعدارلامالارمەن سەرۆەرلەردىڭ زاقىمدانۋى، قاۋىپسىزدىك باقىلاۋىنىڭ بۇزىلۋى سالدارىنان اقشانى رۇقساتسىز اۋدارۋ، كليەنتتەردى سايكەستەندىرۋ جانە اۋتەنتيفيكاسيا جۇيەلەرىندەگى اقاۋلار نەمەسە سيفرلىق جۇيەلەردىڭ ءبىر ساعاتتان استام ۋاقىت ىركىلىپ قالۋىنا اكەپ سوقتىرعان باسقا دا ينسيدەنتتەر جاتادى.

جالپى، جاڭا ەرەجەلەر قارجى ۇيىمدارى كليەنتتەرىنىڭ قورعالۋىن كۇشەيتىپ، بانكتەر مەن باسقا دا قارجى نارىعى قاتىسۋشىلارىنىڭ سيفرلىق قىزمەتتەر قاۋىپسىزدىگىنە جاۋاپكەرشىلىگىن ارتتىرادى. بۇل قازاقستاندىقتار ءۇشىن بانك قوسىمشالارىنا كىرۋ جانە تىركەلۋ راسىمدەرىنىڭ كۇردەلەنۋى، بيومەتريانى، ءبىر رەتتىك كودتاردى جانە باسقا دا راستاۋ ادىستەرىن ءجيى قولدانۋى مۇمكىن ەكەنىن بىلدىرەدى.