InfoHub Logo

قازاقستان زاڭناماسى سيفرلىق بولاشاققا قاراي تاعى ءبىر قادام جاسادى: ەندى ازاماتتار كەڭسەگە كەلمەي-اق تولىق جالاقى الا الادى. الايدا، كوپتەن كۇتكەن بۇل مۇمكىندىككە قاراماستان، جۇمىستان قالاعا اسىققانداردىڭ سانى كوبەيمەدى. كوپتەگەن قىزمەتكەرلەر ءالى دە ەرتەدەن كەلە جاتقان ءداستۇرلى جۇمىس كۇنىن باستاپ، كوشەلەر مەن اۆتوبۋستاردى، بيزنەس-ورتالىقتاردى تولتىرىپ ءجۇر.

بۇل – سيفرلىق ءداۋىردىڭ مۇمكىندىكتەرىن سانالى تۇردە ەلەمەۋ مە، الدە ءداستۇرلى جۇمىس اتموسفەراسىنا دەگەن تەرەڭ پسيحولوگيالىق بايلانۋشىلىقتىڭ بەلگىسى مە؟ جاۋاپ جەكە ىڭعايلىلىق پەن قاتاڭ وندىرىستىك شىندىق اراسىنداعى قاقتىعىستا جاتىر.

بۇل تۋرالى Infohub.kz اقپارات اگەنتتىگى حابارلايدى.

قازاقستاندىق "ديستانسيونكا": تاڭداۋ ەركىندىگى مە، الدە ەرىكتى ايداۋ ما؟

ساۋلەتشى عازيز وسپان ۇلىنىڭ تاريحى ەڭبەك نارىعىنىڭ قالاي وزگەرەتىنىن كورسەتەتىن ايقىن مىسال. عازيز 2020 جىلدان باستاپ قاشىقتان جۇمىس ىستەۋگە كوشكەن. باستاپقىدا ونىڭ جەكە شاعىن كابينەتى بولعان. كەيىن ونىڭ فيرماسى ءىرى قۇرىلىس حولدينگىنىڭ قۇرامىنا ەندى. بىرىگۋ پروسەسى اياقتالعان سوڭ، بىرنەشە كومپانيا open space ستيلىندەگى كەڭسەگە ورنالاستى. بۇل كورپوراتيۆتىك دەموكراتيانىڭ سيمۆولىنا اينالعان كەڭسە جوسپارلاۋ فورماتى ءوزىنىڭ ەرەجەلەرىن تالاپ ەتەدى. جەكە كابينەتتەر جوق، ەسىكتەرى قۇلىپتالاتىن ەسىكتەر جوق، تەك قۇپيا قۇجاتتاردى ساقتاۋعا ارنالعان جەكە سەيف قانا قاراستىرىلعان.

قاراپايىم مامانداردان مەنەدجەرلەرگە دەيىنگى بارلىق قىزمەتكەرلەر ءبىر زالدا وتىرادى، ولار تەك بەلگىلى ءبىر بولگىشتەرمەن جانە جيھازدارمەن بولىنگەن. "اشىق كەڭىستىك" تۇجىرىمداماسى كوماندالىق رۋحتى نىعايتۋ، تىكەلەي قارىم-قاتىناستى ىنتالاندىرۋ جانە بيزنەس ءۇشىن جالعا الۋ الاڭدارىن وڭتايلاندىرۋ ءۇشىن تاماشا قۇرال رەتىندە ۇسىنىلادى.

جەكە كەڭىستىك شەكارالارىن سەزىنەتىن شىعارماشىلىق ماماندىق يەلەرى ءۇشىن قازىرگى "اشىق كەڭسە" مودەلى كوبىنەسە سىناققا اينالادى. عازيز وسپان ۇلى "وپەنسپەيس"-تەگى تاجىريبەسىن ەشقانداي ساعىنىشسىز ەسكە الادى.

"مەن بالا كەزىمنەن ادامدار كوپ جينالاتىن جەرلەردە ىڭعايسىز سەزىنەمىن. وفيستە كۇندەلىكتى قيىندىقتار ءار قادامدا كەزدەسەتىن: ۇنەمى بوس كوفە ماشيناسى، ورتاق توڭازىتقىشتان تۇسكى استىڭ جوعالىپ كەتۋى سياقتى جاعىمسىز جاعدايلار. ءبىراق ەڭ باستى پروبلەما – بۇل اتموسفەرا بولدى. كونديسيونەرلەر ىستىققا توتەپ بەرە الماي، بولمەدەگى اۋا اۋىر جانە تۇنشىقتىرعىش بولىپ قالا بەردى. قىستا تەرەزە اشىپ، ءسال سالقىندىق كىرگىزۋگە تىرىسسام، جانىندا وتىرعان ارىپتەسىم ءۇسىپ، دەرەۋ جاۋىپ تاستايتىن. ناتيجەسىندە، تەرلەپ، دەنەمە جابىسقان تەردى سەزىنىپ، تۇنشىعىپ وتىرۋعا تۋرا كەلدى. ۇنەمى ەستىلەتىن داۋىستار مەن كەڭسە تەحنيكاسىنىڭ شۋى تەز شارشاۋعا اكەلىپ، ماڭدايىمدا اۋىرسىنۋ پايدا بولدى. كەشكە ۇيگە مۇلدەم السىرەپ، كۇش-قۋاتىم تاۋسىلىپ ورالاتىنمىن. وسىنداي كۇيدە جۇمىس ىستەۋگە قالاي قۇلشىنىس پايدا بولسىن؟" – دەپ مويىندايدى ساۋلەتشى.

عازيز كوۆيد كەزىندە قۇتىلۋعا مۇمكىندىك كوردى. ال 2025 جىلى قازاقستاندا قاشىقتان جۇمىس رەسمي مارتەبە الىپ، زاڭنامالىق دەڭگەيدە بەكىتىلگەندە، ول بىردەن ەڭبەك قاتىناستارىن زاڭدى تۇردە رەسىمدەدى. مامان مۇنداي جۇمىس فورماتى بارىنە بىردەي جارامايتىنىن ايتادى: كەڭسە قابىرعالارىنان كەتكەن 16 قىزمەتكەردىڭ جەتەۋى كەيىن جۇمىستان شىعىپ كەتكەن، ال ەكەۋى بۇرىنعى كەڭسە شۋىنا ورالعان.

ءۇي كەڭسەسى: ديپلوماتيا ونەرى جانە تەمىردەي ءتارتىپ

قاشىقتان جۇمىس ىستەۋگە كوشۋ – بۇل سىرتتاي قاراعاندا ديۆاندا شاي ءىشىپ وتىرۋ ەمەس. ەڭ الدىمەن، بۇل ىشكى تارتىپكە جانە باسىمدىقتاردى قويۋ قابىلەتىنە دەگەن ۇلكەن سىناق.

كاسىبي ەركىندىكتىڭ باعاسى – بۇل ۇلكەن جەكە جاۋاپكەرشىلىك بولىپ شىقتى. ساراپشىلاردىڭ پىكىرىنشە، ءوز كەستەسىن رەتتەي المايتىندار كومپانيا مۇددەسىن ءتيىمدى قورعاي المايدى. ءتورت قابىرعانىڭ ىشىنە كىرگەن عازيز كۇتپەگەن قيىندىققا تاپ بولدى: ءوز وتباسىمەن تۋعان شاڭىراقتىڭ استىندا "كەلىسسوز ۇستەلىنە" وتىرۋ قاجەتتىلىگى تۋدى.

"قاتاڭ ءوزىن-وزى باسقارۋسىز، قاشىقتان جۇمىس ىستەۋدە ىستەر تەز ناشارلايدى، – دەپ سەندىرەدى ساۋلەتشى. – باستاپقىدا جۇبايىم ماعان بارلىق ءۇي شارۋالارىن تاپسىرۋعا تىرىستى: دۇكەنگە بارۋ، بالالاردى مەكتەپكە جانە بالاباقشاعا اپارۋ. ارگۋمەنتى قاراپايىم بولدى: "سەن ءبارىبىر ۇيدە وتىرسىڭ عوي!". مەن ونىمەن ماڭىزدى اڭگىمە جۇرگىزىپ، جۇمىس پروسەسىنىڭ ەرەكشەلىكتەرىن ءتۇسىندىرىپ، ءۇي شارۋالارىن ءادىل بولۋگە تۋرا كەلدى".

ناقتى شەكارالار قويۋ ناتيجە بەردى. وفيس شۋىنان تىس قالعان عازيز وزىندە ۇلكەن رەسۋرستى تاپتى: ەڭبەك ونىمدىلىگى سونشالىقتى ارتتى، ەندى مامان بىردەن ءۇش ۇيىممەن تابىستى جۇمىس ىستەيدى. قارجىلىق تاۋەلسىزدىك پەن جوعارى جۇمىس قارقىنىن يەلەنگەن كەيىپكەرىمىز قالادا جەكە كەڭسە جالدادى. ەندى ونىڭ ءوزى كۇتكەن جەكە كابينەتى بار – تىنىشتىق پەن جايلىلىق تەك وزىنە تيەسىلى كەڭىستىك.

ەڭبەك نارىعىنىڭ بولاشاعى تۋرالى ويلانا وتىرىپ، عازيز وسپان ۇلى بيزنەس-ورتالىقتار تۇرىندەگى الىپ "ادامدار مەكەندەيتىن" ءداۋىردىڭ ارتتا قالاتىنىن ايتادى. كلاسسيكالىق كەڭسەلەردە، ونىڭ بولجامى بويىنشا، تەك جۇمىستى ءبىرىنشى كەزەكتە الەۋمەتتەنۋ، قارىم-قاتىناس قاجەتتىلىگى جانە ۇجىممەن بىرگە ۋاقىت وتكىزۋ دەپ سانايتىندار عانا قالادى. ال قالعاندارى ءۇشىن جەكە تيىمدىلىك پەن سانالى تۇردە جۇمىس كەڭىستىگىن تاڭداۋ ۋاقىتى كەلەدى.

تەحنيكالىق كەدەرگى جانە "اۆاتارلار" تۇزاعى: نەگە بالي تەك ارمان بولىپ قالادى؟

الەۋمەتتىك جەلىلەر تەڭىز جاعاسىندا نوۋتبۋكپەن بوس جۇمىس ىستەۋ تۋرالى سۋرەتتەرگە تولى بولعانىمەن، قاتال شىندىق ءوز تۇزەتۋلەرىن ەنگىزەدى. قازاقستاندىقتار ءۇشىن قاشىقتان جۇمىس ىستەۋگە جولدى تەك جەكە قالاۋلار عانا ەمەس، سونىمەن قاتار ەلەۋلى تەحنيكالىق جانە قارجىلىق مىندەتتەمەلەر دە بوگەپ تۇر. گرافيكالىق ديزاينەر سەرگەي بۇل فاكتوردى قاشىقتان جۇمىس ىستەۋگە جاپپاي كوشۋدىڭ نەگىزگى كەدەرگىلەرىنىڭ ءبىرى رەتىندە اتاپ كورسەتەدى.

"مەن قاشىقتان جۇمىس ىستەۋگە قۋانا كوشەر ەدىم – مىسالى، باليدە ءبىر جەردەن جۇمىس تاۋىپ الىپ، ءوزىم قالاعانداي ءومىر سۇرەر ەدىم. ءبىراق كادر ءبولىمى بىردەن شارت قويدى: ونداي جاعدايدا بارلىق شىعىندار ماعان جۇكتەلەدى. ال مەنىڭ جۇمىسىما قۋاتتى ۆيدەوكارتا مەن پروسەسسورى بار مىقتى كومپيۋتەر، سونداي-اق ءدال ءتۇس بەرۋى بار مونيتور قاجەت، مىسالى IPS-ماتريسالى. وعان قوسا – ليسەنزيالانعان باعدارلامالىق جاساقتامالار مەن اقىلى جازىلىمدار جانە ۇنەمى جاڭارتۋلار: كەم دەگەندە Adobe Photoshop، Adobe Illustrator، Adobe InDesign جانە CorelDRAW. بۇعان رەسۋرستار كىتاپحانالارى – قارىپتەر، بەلگىشەلەر، موكاپتار، وبلاكتىق قىزمەتتەر، ەسكيز كىتاپتارى جانە ت.ب. قوسىلادى. وفيستە مۇنىڭ ءبارىن جۇمىس بەرۋشى ۇسىنادى، ال قاشىقتان جۇمىس ىستەگەندە كەڭسە جابدىقتارىنا دەيىنگى شىعىندار دا ءوز موينىڭىزدا قالادى"، – دەيدى سەرگەي.

"اۋدارماداعى" قيىندىقتار: اقپاراتتىق ۆاكۋۋم جانە "كورىنبەۋشىلىك"

تەحنيكا – تەك ايسبەرگتىڭ شىڭى. مامانداردىڭ پىكىرىنشە، اقپاراتتىق وقشاۋلانۋ ودان دا ءقاۋىپتى. قاشىقتان جۇمىس ىستەۋ كەزىندە كوممۋنيكاسيا ماسەلەلەرى تۋىندايدى: تاپسىرمالاردى تالقىلاۋ قيىندايدى، ارىپتەستەرمەن تۇسىنىسپەۋشىلىكتەر كوبەيەدى، يدەيالاردى باسشىلىققا "ساتۋ" ناشارلايدى.

وفيستەن تىس ۋاقىت وتكىزۋ ارقىلى كەيبىرەۋلەر زەيىنىن جوعالتىپ، كوماندادان الشاقتاپ، كورپوراتيۆتىك مادەنيەتتەن تىس قالعانداي سەزىنە باستايدى. ۇجىم ءارقاشان توپتىق WhatsApp نەمەسە Telegram چاتتارىندا تىكەلەي تالقىلاۋلاردىڭ، مي شابۋىلدارىنىڭ جارقىن ەپيزودتارىنىڭ نەمەسە كەزدەسۋلەر مەن ءىس-شارالاردىڭ مازمۇنى تۋرالى تولىق اقپاراتپەن بولىسە بەرمەيدى، ناتيجەسىندە ادام جۇمىس ءومىرىنىڭ تىكەلەي اعىنىنان تىس قالادى.

تاعى ءبىر قيىندىق – جۇمىس بەرۋشىنىڭ كوزىنە "كورىنبەۋدىڭ" تومەندەۋىمەن بايلانىستى: قاشىقتان جۇمىس ىستەيتىن قىزمەتكەرلەردى سيرەك بايقايدى، ولاردىڭ مانساپتىق وسۋگە ۇمىتتەنۋى قيىندايدى، جانە بىرتىندەپ جۇيەدەن شىعىپ قالعانداي سەزىم پايدا بولادى. تىكەلەي قارىم-قاتىناستىڭ بولماۋى ءتىپتى قاراپايىم نارسەلەرگە دە اسەر ەتەدى – جاڭا ارىپتەستەردى ەستە ساقتاۋ قيىندايدى، ولار تەلەفون ەكرانىنداعى جاي "اۆاتارلار" جيىنتىعىنا اينالادى.

بۇل رەتتە، قاشىقتان جۇمىس ىستەيتىندەردىڭ جۇمىس كولەمى وفيستىك قىزمەتكەرلەرگە قاراعاندا جوعارى بولىپ شىعادى. ولارعا ءجيى جەكە تاپسىرمالار جۇكتەلەدى، ال تابىس دەڭگەيى – جالاقى، سىياقى، KPI – ولاردىڭ ورىندالۋىنىڭ تولىقتىعى مەن ساپاسىنا تىكەلەي بايلانىستى، بۇل ادامدى تىم كوپ جۇمىس ىستەۋگە ءماجبۇر ەتەدى. ناتيجەسىندە، جۇمىس كۇنى ءتۇننىڭ ورتاسىنا دەيىن "سوزىلىپ"، ءىس پەن دەمالىس اراسىنداعى شەكارانى بۇزىپ، ۇنەمى جۇمىستا جۇرگەندەي سەزىم تۋدىرادى.

ال وفيستە تاپسىرمالار مەن ورتاق جوبالارعا جاۋاپكەرشىلىك كوبىنەسە ۇجىمدىق تۇردە ءبولىنىپ، ءبىر قىزمەتكەردەن ەكىنشىسىنە اۋىسىپ، شاشىراپ كەتەدى. ونىڭ ۇستىنە، وندا ناقتى شەكارالاردى ساقتاۋ وڭايىراق: جۇمىس كۇنى اياقتالدى – جانە التىدا تىنىش كەتىپ، جۇمىستى ۇيگە الماۋعا بولادى. بۇل جەردە بەلگىلى ءبىر زاڭدىلىق كورىنەدى: ەركىندىككە ۇمتىلا وتىرىپ، ادامدار قاشىقتان جۇمىس ىستەۋگە كەتەدى، ءبىراق ۋاقىت وتە كەلە پسيحولوگيالىق جانە ۇيىمداستىرۋشىلىق قيىندىقتارعا تاپ بولىپ، قايتىپ ورالادى.

قاشىقتان جۇمىس ىستەۋ فورماتى – بۇل جۇمىستىڭ جەڭىلدەتىلگەن نۇسقاسى ەمەس، بۇل تۇبەگەيلى باسقا مودەل. ول جوعارى ءوزىن-وزى باسقارۋدى، ىشكى تۇراقتىلىقتى جانە ءوزىن-وزى ۇيىمداستىرۋدىڭ دامىعان داعدىلارىن تالاپ ەتەدى.

يلليۋزياسىز قاشىقتان جۇمىس: قۇقىقتىق اسپەكتىلەرى

ەڭبەك كودەكسىنىڭ جاڭارتىلعان 138-بابىنا سايكەس، قاشىقتان جۇمىس ىستەۋ ەڭبەك شارتىن جاساۋ كەزىندە دە، ونىڭ ارەكەت ەتۋ پروسەسىندە دە – شارتقا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ ارقىلى بەلگىلەنۋى مۇمكىن. بۇل تۋرالى ەڭبەك مينيسترلىگى حابارلادى.

"كودەكس ءبىر ۇجىمداعى ادامداردىڭ قاشىقتان جۇمىس ىستەۋىنە رۇقسات ەتىلگەن شەڭبەرىن شەكتەمەيدى. سوندىقتان ونى تاراپتاردىڭ كەلىسىمى بويىنشا كەز كەلگەن ساناتتاعى قىزمەتكەرلەر ءۇشىن قولدانۋعا بولادى. تاجىريبەدە قاشىقتان جۇمىس ىستەۋ رەجيمى كوبىنەسە جۇمىستى بالا كۇتىمىمەن ۇشتاستىراتىن، ۋاقىتشا ەڭبەككە جارامسىز نەمەسە شالعايدا تۇراتىن قىزمەتكەرلەر ءۇشىن قولدانىلادى"، – دەپ ءتۇسىندىردى ۆەدومستۆو.

ۆەدومستۆو مۇنداي قىزمەتكەرلەر ءۇشىن دە جۇمىس كەستەسى ساقتالاتىنىن ەسكەرتتى. ياعني، باسشى ءتۇن ورتاسىندا قىزمەتكەرگە قوڭىراۋ شالىپ، شۇعىل تاپسىرمالار بەرۋگە قۇقىلى ەمەس.

"قاشىقتان جۇمىس ىستەيتىن قىزمەتكەرلەر ءۇشىن كادر قىزمەتى جۇمىس كۇنىنىڭ ۇزاقتىعى نورمالارىن ساقتاي وتىرىپ، جۇمىس ۋاقىتىن بەلگىلەنگەن ەسەپكە الۋدى بەلگىلەيدى. باقىلاۋ ەرەكشەلىكتەرى ەڭبەك شارتىندا نەمەسە جۇمىس بەرۋشى اكتىسىندە كەلىسىلەدى. بۇل رەتتە جالاقى بىلىكتىلىگى، كولەمى جانە جۇمىس ساپاسى نەگىزىندە تولىق مولشەردە تولەنەدى"، – دەپ اتاپ ءوتتى ەڭبەك مينيسترلىگى.

جاڭا زاڭناماعا سايكەس، قازاقستاندا توتەنشە نەمەسە اسكەري جاعداي جاريالانسا، كارانتين ەنگىزىلسە نەمەسە قىزمەتكەرلەردىڭ ءومىرى مەن دەنساۋلىعىنا ءقاۋىپ توندىرەتىن باسقا دا شەكتەۋ شارالارى تۋىنداسا، جۇمىس بەرۋشى بارلىق قىزمەتكەرلەردى ۋاقىتشا قاشىقتان نەمەسە ارالاس فورماتتا جۇمىس ىستەۋگە اۋىستىرۋعا قۇقىلى.

ديۆانداعى جۇمىس – تاپشىلىق: نەگە ەل كەڭسەدەن كەتە المادى؟

Finprom اگەنتتىگى رەسمي ستاتيستيكانى تالداي وتىرىپ، قاشىقتان جۇمىس ىستەۋ فورماتى ءالى دە سۇرانىسقا يە ەمەس دەگەن قورىتىندىعا كەلدى. قازاقستان ەڭبەك نارىعى وفلاين كۇيىندە قالىپ وتىر.

"سيفرلاندىرۋ جاريالانعانىنا قاراماستان، قاشىقتان جۇمىس ىستەۋ فورماتى جاپپاي قولدانىسقا يە بولعان جوق: ونىڭ قامتىلۋى – تەك جۇمىسپەن قامتىلعان حالىقتىڭ 0،5%. دەگەنمەن، قاشىقتان جۇمىس ىستەۋ فورماتى قاتىسۋشى قىزمەتكەرلەر سانىن جوسپارلى تۇردە ارتتىرۋدى كورسەتتى. 2025 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا قر-دا قاشىقتان جۇمىس ىستەيتىندەردىڭ سانى 44،2 مىڭ ادامعا جەتتى"، – دەپ حابارلادى اگەنتتىك.

2023 جىلى قاشىقتان جۇمىس ىستەيتىندەر سانى 42،5 مىڭ ادامدى قۇراسا، 2025 جىلعا قاراي بۇل كورسەتكىش 4%-عا ءوستى. سونىمەن قاتار، ەلدەگى جۇمىسپەن قامتىلعانداردىڭ جالپى سانى دا ءوسىپ، 9،3 ملن ادامعا جەتتى. وسىلايشا، كورسەتكىشتىڭ وسۋىنە قاراماستان، جالپى جۇمىسپەن قامتۋ قۇرىلىمىنداعى قاشىقتان جۇمىس ىستەيتىندەردىڭ ۇلەسى 0،47% دەڭگەيىندە تۇراقتالدى.

"فينپروم" سونداي-اق، بۇل جۇمىس ءتۇرىن تاڭداۋعا ازاماتتاردىڭ ۇيدە كومپيۋتەر، پرينتەر، كسەروكس جانە باسقا دا كەڭسە تەحنيكالارىنىڭ بولماۋى، سونداي-اق ينتەرنەتتىڭ، قالاارالىق جانە حالىقارالىق بايلانىستىڭ قولجەتىمسىزدىگى كەدەرگى كەلتىرەتىنىن حابارلادى. 2025 جىلى مۇنداي قىزمەتكەرلەردىڭ باسىم كوپشىلىگى – 40 مىڭ ادام – جۇمىس ىستەۋ ءۇشىن وزدەرىنىڭ جەكە تەحنيكالىق قۇرالدارىن پايدالانۋعا ءماجبۇر بولدى. جۇمىس بەرۋشى تاراپىنان جابدىقپەن قامتاماسىز ەتىلگەن قاشىقتان جۇمىس ىستەيتىندەر سانىنىڭ ءوسۋىن اتاپ وتكەن ءجون. 2023 جىلى كۇرت قىسقارعاننان كەيىن بۇل كورسەتكىش قالپىنا كەلە باستادى: 2024 جىلى ول 2،6 مىڭ ادامدى قۇرادى، ال 2025 جىلى 4،2 مىڭ ادامعا دەيىن ءوستى، دەپ اتاپ ءوتتى اگەنتتىك ساراپشىلارى.

ەركىندىك ادامدارى: گەوگرافيا جانە ەركىندىك دەموگرافياسى

جاپپاي سيفرلاندىرۋ تۋرالى ايقايلاعان ۇراندارعا قاراماستان، قاتال شىندىق مىناداي: قاراپايىم پرينتەردىڭ نەمەسە ءۇي ينتەرنەتىنىڭ بولماۋى ءالى دە ميلليونداعان قازاقستاندىقتى "وفيستىك باۋعا" بايلاپ وتىر. الايدا، مۇز ەرىپ، ۇلتتىق ستاتيستيكا بيۋروسىنىڭ دەرەكتەرى بىزگە كەڭسە رۋتيناسىنان شىققانداردىڭ پورترەتىنە كوز جۇگىرتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى:

بايلانىس/كوممۋنيكاسيا قۇرالدارىن پايدالاناتىن قاشىقتان جۇمىس ىستەيتىندەر سانى:

قاشىقتان جۇمىس ىستەيتىندەردىڭ الەۋمەتتىك-دەموگرافيالىق كەسكىنى قىزىقتى توسىن سىيلار ۇسىنادى. قازاقستاندىق قاشىقتان جۇمىس ىستەۋدىڭ باسىم بولىگى ايەلدەر ەكەنى بەلگىلى بولىپ وتىر. 2025 جىلى قاشىقتان جۇمىس ىستەيتىندەر قاتارىنا 25،1 مىڭ ايەل قوسىلدى، ال ەرلەر بۇل فورماتتا ايتارلىقتاي از – 19،1 مىڭ.

اۋماقتىق اسپەكتى ناقتى كورسەتەدى: ەڭبەك ەركىندىگى ۋربانيزاسيامەن قاتار جۇرەدى. ەگەر 2024 جىلى قالا مەن اۋىل اراسىنداعى تەڭگەرىم ارەڭ ساقتالسا (سايكەسىنشە 22،8 مىڭ جانە 20،8 مىڭ ادام)، 2025 جىلعا قاراي الشاقتىق ايقىن بولدى. قالالىق اگلومەراسيالار 28،2 مىڭ قىزمەتكەرگە دەيىن سەرپىن جاسادى، ال اۋىلدىق جەرلەردە بۇل كورسەتكىش 16 مىڭعا دەيىن تومەندەدى.

وڭىرلەر بويىنشا قاشىقتان جۇمىس ىستەۋ فورماتىنىڭ تارالۋى شۇلىق كورپەنى ەسكە سالادى – پروسەسس وتە بىركەلكى ەمەس جانە شاشىراڭقى ءجۇرىپ جاتىر. 2025 جىلى قاشىقتان جۇمىس ىستەيتىندەردىڭ ءابسوليۋتتى سانى بويىنشا ۇزدىك ۇشتىك قالىپتاستى: تۇركىستان وبلىسى – 8،2 مىڭ، استانا – 8،1 مىڭ، الماتى وبلىسى – 6،4 مىڭ ادام.

الايدا، "جارقىراعان" ساندى ەمەس، وڭىرلىك ەڭبەك نارىعىنداعى مۇنداي قىزمەتكەرلەردىڭ ۇلەسىن قاراستىرساق، سۋرەت وزگەرەدى. بۇل تۇرعىدان ەڭ پروگرەسسيۆتى استانا مەن ماڭعىستاۋ وبلىسى (ءارقايسىسى 1،1%)، سونداي-اق تۇركىستان وبلىسى (1%) بولدى. قىزىقتىسى، الماتىدا 6 مىڭعا جۋىق قاشىقتان جۇمىس ىستەيتىن قىزمەتكەر بولعانىمەن، جالپى سانىنداعى ولاردىڭ ۇلەسى وتە شاعىن – نەبارى 0،5%. سونىمەن قاتار، بقو جانە پاۆلودار وبلىسى سياقتى ءبىرقاتار وڭىرلەردە قاشىقتان جۇمىس ىستەۋ ءىس جۇزىندە باستاپقى كەزەڭىندە: ستاتيستيكالىق كورسەتكىشتەر مۇندا نولگە جاقىن.

قازىرگى قازاقستان ءۇشىن قاشىقتان جۇمىس ىستەۋ فورماتى – بۇل تەك حالىقتا گادجەتتەردىڭ نەمەسە باعدارلامالىق جاساقتامالاردىڭ بولۋ ماسەلەسى ەمەس. بۇل، ەڭ الدىمەن، قوعامنىڭ جەتىلۋىنىڭ ينديكاتورى، ءوزارا سەنىمنىڭ جانە جەكە ەركىندىككە دايىندىقتىڭ كورسەتكىشى.

وكىنىشكە وراي، كوپتەگەن باسشىلار ءالى دە ەسكى پاراديگمالارمەن ءومىر سۇرەدى. ولارعا باعىنىشتىلارىنىڭ ءاربىر قادامىن باقىلاپ وتىرۋ، ادامداردى كەڭسە قابىرعالارىنا "قاماپ" ۇستاۋ ماڭىزدىراق، ولاردىڭ ەڭبەگىنىڭ ناقتى ناتيجەسىن باعالاۋدىڭ ورنىنا.