️ Tengrinews.kz، كادر يز ۆيدەو
سولتۇستىك قازاقستانداعى وتباسىنىڭ قاتىگەزدىكپەن ءولتىرىلۋى: قىزى ومىرىنە ءقاۋىپ ءتونىپ تۇرعانىن ايتتى
پەتروپاۆل قالاسىنىڭ تۇرعىنى تاتيانا پريحودچەنكو، وتباسىنىڭ بارلىعى جەرلەۋ بيزنەسىندەگى باسەكەلەستىككە بايلانىستى قاتىگەزدىكپەن ولتىرىلگەنىن ايتىپ، ومىرىنە ءقاۋىپ ءتونىپ تۇرعانىن مالىمدەدى. سەبەبى، بۇل ءىس بويىنشا سوتتالعانداردىڭ ءبىرى بوستاندىققا شىققان.
بۇل تۋرالى Infohub.kz اقپارات اگەنتتىگى حابارلايدى.
ولىمگە اكەلگەن بيزنەس
ۆاديم جانە يۋليا پريحودچەنكو جۇبايلارىنىڭ، سونداي-اق ولاردىڭ 17 جاستاعى ۇلدارىنىڭ پەتروپاۆلدا 2023 جىلدىڭ جەلتوقسان ايىنىڭ سوڭىندا قاتىگەزدىكپەن ءولتىرىلۋى قازاقستاندى دۇرلىكتىرگەن ەدى. بۇل وتباسى كوپ جىلدار بويى جەرلەۋ قىزمەتىمەن اينالىسقان.
قىلمىس جاسادى دەگەن كۇدىكپەن ەكى ەر ادام ۇستالدى. ولاردىڭ ءبىرى – 37 جاستاعى، بۇرىن قاراقشىلىق ءۇشىن سوتتى بولعان، جەرلەۋ بيزنەسىمەن اينالىساتىن جەكە كاسىپكەر. ەكىنشىسى – ونىڭ 25 جاستاعى جۇمىسشىسى. كەيىننەن، 42 جاستاعى ايەل – جەرلەۋ كومپانياسى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى دا ۇستالدى.
ايىپتاۋ نۇسقاسى بويىنشا، بۇل قىلمىستىڭ سەبەبى – جەرلەۋ قىزمەتى سالاسىنداعى كوپ جىلدىق باسەكەلەستىك بولعان.
سوت پروسەسى جانە ايىپتاۋلار
ايىپتاۋ اكتىسىندە 2023 جىلى مارقۇم جۇبايلاردىڭ جەكە كاسىپكەرلىگى جەرلەۋ قىزمەتتەرىن كورسەتۋ بويىنشا كونكۋرستىق تەندەرلەردىڭ باسىم بولىگىن ۇتقانى، بۇل ايەل باسشىلىق ەتكەن ءجشس-نىڭ تابىسىن كۇرت تومەندەتكەنى ايتىلعان.
«سوتتالۋشىدا پريحودچەنكوعا دەگەن جەكە وشپەندىلىك پايدا بولىپ، كەيىننەن نەگىزگى باسەكەلەستەرىن – پريحودچەنكو جۇبايلارىن ءولتىرۋ تۋرالى قىلمىستىق نيەت پايدا بولدى. بۇل تۋرالى ول ءوزىنىڭ سەرىكتەسىنە (سوتتالعانداردىڭ بىرىنە) ۇنەمى ايتىپ وتىرعان»، - دەلىنگەن ايىپتاۋدا.
2023 جىلعى 27 جەلتوقساندا قىلمىستىق ءىس بويىنشا ەكى فيگۋرانت پريحودچەنكونىڭ ۇيىنە كەلگەن. جۇبايلاردىڭ كولىكتەرىمەن كەتىپ بارا جاتقانىن كورگەن سوڭ، ولار ۇيگە كىرىپ، 17 جاستاعى كاسىپكەرلەردىڭ ۇلىنا شابۋىل جاساپ، بەتىن كيىمىمەن جاۋىپ، بايلاپ تاستاعان. سودان كەيىن ۇيدەن تەندەر قۇجاتتارى مەن باعالى زاتتاردى ىزدەي باستاعان.
ۆاديم مەن يۋليا پريحودچەنكو ۇيگە ورالعاندا، قىلمىسكەرلەر ولاردى ولتىرگەن. ولار بۇل قىلمىستى وتە قاتىگەزدىكپەن – بالعالار مەن اس ءۇي پىشاقتارىن قولدانىپ جاساعان. بايلانىپ قالعان ءجاسوسپىرىمدى سوڭعى بولىپ ولتىرگەن.
سوت بارىسىندا قىلمىستىق سەرىكتەستەر ءبىر-بىرىن كىنالاپ، ايەل ادام بولسا، ءوزىنىڭ قىلمىسقا ەشقانداي قاتىسى جوق ەكەنىن ايتىپ، قىزىقتىرۋشىلىق جاساعانى تۋرالى ايىپتى مويىندامادى.
ول سوتتالۋشىلارعا وزدەرىن پوليسياعا تاپسىرۋدى ۇسىنعانىن، ال قىلمىستى ەستىگەندە ءوزى دە تاڭ قالعانىن ايتتى. سونداي-اق، مارقۇم وتباسىمەن دوستىق قارىم-قاتىناستا بولعانىن العا تارتتى.
سوت ۇكىمى جانە اپەللياسيا
2024 جىلعى قازان ايىندا سوت ۇكىمىمەن كاسىپكەرگە ءومىر بويىنا باس بوستاندىعىنان ايىرۋ جازاسى تاعايىندالدى. ونىڭ سەرىكتەسىنە 21 جىل 8 اي باس بوستاندىعىنان ايىرۋ مەرزىمى بەلگىلەندى. سوت ايەلدىڭ قىزىقتىرۋشىلىق جاساعانى تۋرالى ايىبىن دالەلدەي المادى، ونىڭ ارەكەتىندە تەك اۋىر قىلمىس تۋرالى حابارلاماعانى ءۇشىن كىنالى دەپ تاپتى. ول ورتاشا قاۋىپسىزدىك مەكەمەسىندە ءۇش جىلعا باس بوستاندىعىنان ايىرىلدى.
ءبىرىنشى ساتىداعى سوت ۇكىمىنە جابىرلەنۋشىلەر دە، سوتتالعاندار دا شاعىمداندى. مەملەكەتتىك ايىپتاۋشى اپەللياسيالىق ساتىدا ەكى ەر ادامعا دا ءومىر بويىنا باس بوستاندىعىنان ايىرۋ جازاسىن تاعايىنداۋدى، ال ايەلدى قىزىقتىرۋشىلىق جاساعانى ءۇشىن كىنالى دەپ تانىپ، 15 جىلعا سوتتاۋدى سۇرادى.
2025 جىلعى 27 ناۋرىزدا وبلىستىق سوتتىڭ قىلمىستىق ىستەر جونىندەگى القاسى ءوزىنىڭ شەشىمىن شىعاردى. وندا ءومىر بويىنا باس بوستاندىعىنان ايىرۋ جازاسى وزگەرىسسىز قالدىرىلىپ، ەكىنشى سەرىكتەسىنىڭ مەرزىمى 23 جىلعا ۇزارتىلدى. سوتتالعان ايەلدىڭ جازا مەرزىمى قىلمىس تۋرالى حابارلاماعانى ءۇشىن ءتورت جىلعا دەيىن ۇزارتىلدى.
مەرزىمىنەن بۇرىن بوساتىلۋ
الايدا، ايەل بەلگىلەنگەن مەرزىمدى تولىق وتەمەگەن. 2025 جىلعى جەلتوقساندا سوت شەشىمىمەن بوساتىلدى.
«سوتتالعان ايەل سوتقا جازانى وتەۋدى كەيىنگە قالدىرۋ تۋرالى وتىنىشپەن جۇگىندى. سەبەبى، ونىڭ جاس بالاسى بار ەكەنى جانە قىلمىستىق كودەكستىڭ 74-بابىن قولدانۋعا كەدەرگى كەلتىرەتىن شەكتەۋلەر جوق ەكەنى ايتىلدى. سوت ءوتىنىشتى قاناعاتتاندىرىپ، بالا ون ءتورت جاسقا تولعانشا، ياعني 2026 جىلعى 15 ناۋرىزعا دەيىن 9 اي 11 كۇن مەرزىمگە باس بوستاندىعىنان ايىرۋ تۇرىندەگى جازانىڭ وتەلمەگەن بولىگىن ورىنداۋدى كەيىنگە قالدىردى»، - دەپ ءتۇسىندىردى سقو سوتىنىڭ باسپا ءسوز قىزمەتى.
زاڭ بويىنشا، ادامگەرشىلىككە جاتپايتىن قىلمىستارعا، تەرروريستىك، ەكسترەميستىك قىلمىستارعا، قىلمىستىق توپ قۇرامىندا جاسالعان قىلمىستارعا جانە كامەلەتكە تولماعاندارعا قارسى جىنىستىق قول سۇعۋشىلىق قىلمىستارىنا بەس جىلدان استام مەرزىمگە باس بوستاندىعىنان ايىرۋعا سوتتالعان ايەلدەرگە جازانى كەيىنگە قالدىرۋ قولدانىلمايدى.
ال حابارلاماعانى ءۇشىن باپ اۋىر نەمەسە اسا اۋىر قىلمىستار قاتارىنا جاتپايدى.
Tengrinews.kz ءتىلشىسىنىڭ سۇراۋىنا بەرگەن جاۋابىندا سقو قىلمىستىق-اتقارۋ جۇيەسى دەپارتامەنتى باستىعىنىڭ ورىنباسارى قانات سۇلەيمەنوۆ سوتتالعان ايەلدىڭ «قازىرگى ۋاقىتتا سقو بويىنشا قىلمىستىق-اتقارۋ جۇيەسى دەپارتامەنتى مەكەمەلەرىندە ۇستالمايتىنىن، ءبىراق سوت بەلگىلەگەن جازانى وتەۋدى جالعاستىرىپ جاتقانىن» اتاپ ءوتتى.
وتسروچكا اياقتالعاننان كەيىن ول كولونياعا قايتا ورالا ما دەگەن سۇراققا دۋيس سقو «جەكە دەرەكتەر جانە ولاردى قورعاۋ تۋرالى» زاڭعا سىلتەمە جاساپ جاۋاپ بەرمەدى.
سوتتالعان ايەلدىڭ جازانى وتەۋ مەرزىمىنىڭ اياقتالۋى باستاپقىدا 2026 جىلعى 28 قىركۇيەككە بەلگىلەنگەن.
وتسروچكا كەزەڭىندە ايەلگە قاتىستى باقىلاۋ ونىڭ تۇراتىن جەرى بويىنشا پروباسيا قىزمەتىنە جۇكتەلگەن.
«مەن ومىرىمنەن قورقامىن»
مارقۇم جۇبايلاردىڭ قىزى تاتيانا پريحودچەنكو Tengrinews.kz تىلشىسىمەن سويلەسكەندە، سوتتالعان ايەل بوستاندىققا شىققاننان كەيىن ومىرىنە ءقاۋىپ ءتونىپ تۇرعانىن مويىندادى.
«مەن ءالى كۇنگە دەيىن ونىڭ قىزىقتىرۋشىلىق جاساعانى ءۇشىن كىنالى ەكەنىنە سەنەمىن. تەرگەۋ مەن پروكۋروردىڭ بارلىق كۇدىكتىلەردى دۇرىس ايىپتاعانىنا سەنەمىن. اتا-انامنىڭ ءولىمى تەك وعان پايدالى بولدى! ولار ونىڭ باستى باسەكەلەستەرى ەدى. ال ءولتىرۋ ءۇشىن سوتتالعان ەركەكتەر ونىڭ جوسپارى مەن ويىنىڭ تەك ورىنداۋشىلارى بولدى. تەرگەۋشىلەر مەن پروكۋرورلارعا بۇل سحەما بىردەن تۇسىنىكتى بولدى، جانە ونىڭ قىزىقتىرۋشىلىققا قاتىسى بار ەكەنىنە دالەلدەر بولدى. ءبىراق ول جەڭىل قورقىنىشپەن قۇتىلدى، ايتۋعا بولادى، جازادان مۇلدەم قۇتىلدى»، - دەپ قاتتى كۇيزەلىسپەن ايتتى تاتيانا پريحودچەنكو.
مارقۇم كاسىپكەرلەردىڭ قىزى قالالىق زيراتتارداعى قىزمەتتەردى ءىس جۇزىندە ءبىر كومپانيا – سوتتالعان ايەلمەن بايلانىستى ج ش س كورسەتكەنىن ايتادى. ونىڭ ايتۋىنشا، بۇل فيرمانىڭ اقىلى رۇقساتىنسىز جەرلەۋ راسىمدەرىن جۇرگىزۋ قيىنداعان.
«ونىڭ ۇستىنە، اكەم اۋرۋحانالار بويىنشا تەندەرلەردى ۇتتى، ياعني ونىڭ فيرماسى ەشتەڭە المادى. ارينە، ولاردىڭ پايداسى كۇرت تومەندەدى، بۇل ءۇشىن راستايتىن قۇجاتتاردىڭ تۇتاس پاكەتى بار. ءبارى سونشالىقتى ايقىن جانە اشىق، ءبارى بەتىندە... پروكۋراتۋرا ايىپ تاققاندا، تەك سوتتالعان ايەلدىڭ ناقتى سەبەبى بولعانىن، ال ونىڭ سەرىكتەستەرىنىڭ مۇنداي قورقىنىشتى قىلمىس جاساۋعا ەشقانداي سەبەبى بولماعانىن اتاپ وتكەنى بەكەر ەمەس»، - دەپ سانايدى مارقۇم بيزنەسمەندەردىڭ قىزى.
ال سوتتالعان كاسىپكەر تاتيانا پريحودچەنكونى جالعان كورسەتۋ ءۇشىن جاۋاپقا تارتۋدى تالاپ ەتىپ، قايعىدان قىسىلعان قىزدى اقشاقۇمارلىقتا جانە ونىڭ وتباسىنا جالا جابۋدى ۇيىمداستىردى دەپ ايىپتادى.
«مەن ءقازىر ومىرىمنەن قورقامىن، ويتكەنى بۇل ادام وسىلايشا ۇلكەن وشپەندىلىكپەن بوستاندىقتا ءجۇر. شىنىمدى ايتسام، مەن كۇندىز دە ۇيدەن شىعۋعا قورقامىن...»، - دەپ مويىندادى تاتيانا پريحودچەنكو.
ءقازىر مارقۇمنىڭ قىزى اتا-اناسىنىڭ ءىسىن جالعاستىرۋدا. ءبىراق تەندەرلەرگە قاتىسپايدى، تىنىش جۇمىس ىستەيدى – ءوزىنىڭ جەرلەۋ دۇكەنى، ءوندىرىسى بار. دەگەنمەن، قىز مۇلدەم باسقا تاعدىردى ارمانداعان ەدى. تاتيانا – شىعارماشىل ادام، ۋنيۆەرسيتەتتى «گرافيكالىق ديزاينەر» ماماندىعى بويىنشا بىتىرگەن.
«اتا-انامنىڭ جەرلەۋ بيزنەسىندە جۇمىس ىستەۋ مەن ءۇشىن وتە قيىن، - دەپ مويىندادى قىز. - بۇل ۇنەمى ەسكە تۇسىرۋلەر. ادامدار نە بولعانىن بىلەدى، ءجيى وسى تاقىرىپتا سويلەيدى، كوز جاسىسىز بولمايدى... مەن ءالى دە ديزاينمەن اينالىسامىن، بۇل مەنىڭ تىنىسىم. ال جالپى، مەن قالاي ءومىر سۇرەتىنىمدى بىلمەيمىن. ءقازىر مەن تەك وسى ىسپەن ءومىر ءسۇرىپ جاتىرمىن. مەن جانە ادۆوكاتىم كاسساسيالىق سوتقا شاعىم جىبەرىپ، ەكىنشى فيگۋرانتقا ءومىر بويىنا باس بوستاندىعىنان ايىرۋدى جانە سوتتالعان ايەلدى «قىزىقتىرۋشىلىق» بابى بويىنشا قايتا جىكتەۋدى سۇرايمىز. جوعارعى سوت بۇل ءىستى تولىقتاي تۇسىنەدى دەپ ۇمىتتەنەمىن، ويتكەنى مۇندا ءبارى بەتىندە جاتىر».