ۇر توقپاق ەرتەگىسى
تاقىرىبى: ۇر توقپاق ەرتەگىسى
ءبىلىم بەرۋ سالاسى: قاتىناس
ۇيىمداستىرىلعان وقۋ ءىس – ارەكەتىنىڭ ءتۇرى: كەيىپتەندىرۋ
ماقساتى:
1. بالالاردى ەرتەگىمەن تانىستىرۋ، كەيىپكەرگە ەنە بىلۋگە ۇيرەتۋ
2. ويلاۋ قابىلەتتەرىن، تىلدەرىن دامىتۋ.
3. كەيىپكەرلەردىڭ قيمىلىن جاساي بىلۋگە تاربيەلەۋ
كورنەكىلىگى: قازاق ۇيرەك، اڭدار، قۋىرشاقتار، ۇر توقپاق
ۇيىمداستىرۋ كەزەڭى: ال، بالالار، بۇگىنگى كۇن ەرەكشە كۇن، سەبەبى، ءبىزدىڭ بالاباقشامىزعا كوپتەگەن تاربيەشىلەر، توپ بالالارى قوناققا كەلىپتى. قانە سول قوناقتارمەن سالەمدەسەيىكشى.
مۋزىكا زالى ادەمى اشەكەيلەنگەن. جان-جاقتىڭ ءبارى اۋىلدار، جەردىڭ ءبارى جاسىل كىلەم جامىلعانداي.
اۆتور: قۇرمەتتى قوناقتار قارسى الىڭىزدار، الدارىڭىزدا «بالاۋسا» توبىنىڭ كەيىپكەرلەرى.
«ۇر توقپاق»
اۆتور: بۇرىنعى وتكەن زاماندا شال مەن كەمپىر ءومىر ءسۇرىپتى، ولار وتە كەدەي بولىپتى. كۇندەردىڭ ءبىر كۇنىندە شال تۇزاق قۇرىپتى، تۇزاعىنىڭ ىشىنە ءبىر قاز ءتۇسىپتى.
شال ەندى قازدى باۋىزدايىن دەپ جاتسا
قاز: - اتا سەن مەنى بوسات، ءبىر جىلدان سوڭ ماعان كەل، مەن سەنىڭ سۇراعانىڭنىڭ، ايتقانىڭنىڭ ءبارىن ورىندايىن.
اۆتور: شال كەلىپ كەمپىرىنە بولعان جايتتى اڭگىمەلەپ ايتىن بەرەدى، اشۋلانعان كەمپىر.
كەمپىر:- ءاي سەندە ءبىر، وزىمىزدە اش وتىرمىز عوي.
اۆتور: وسىلايشا ءبىر جىل دا وتەدى. كەمپىرى شالدى الگى «قازعا» جىبەرەدى
شال كەلە جاتسا الدىندا تۇيەشى تۇيە باعىپ جۇرەدى.
شال: - قاراعىم! مىنا تۇيەلەر كىمدىكى؟
تۇيەشى: - بۇل «قازبايدىڭ» تۇيەسى
اۆتور: شال: ە، بۇل سول قازدىڭ تۇيەلەرى شىعار – دەپ ويلايدى. شال كەلە جاتسا، الدىندا قويشى قوي باعىپ جۇرەدى، ول قويشىعا جاقىنداپ كەلىپ.
شال: - شىراعىم! «اسسالاۋماعالەيكۋم»- مىنا قويلار كىمنىڭ قويى؟
قويشى: - بۇل «قازبايدىڭ» قويى
شال: بالام قازبايدىڭ تاعى نەسى بار؟
قويشى: - ونىڭ ءۇش قاسيەتتى زاتى بار: 1 - ءشى «ءپىس قازان» 2 - ءسى «قۇس ەسەك»
3 - ءسى «ۇر توقپاق»
اۆتور: - ءسويتىپ شال «قازبايدىڭ» اۋىلىنا دا جەتەدى
شال: - اسسالاۋماعالەيكۋم! قازباي!
قازباي: - ۋاعالايكۋم - اسسالام، اتا جەتتىڭ بە؟
شال: - مەن سەنەن «ءپىس قازانىڭدى» سۇراۋعا كەلدىم
اۆتور: - دەيدى شال. وسىلايشا قازباي شالدىڭ سۇراعانىن بەرەدى. شال كەلە جاتسا الدىنان ءبىر توپ بالالار شىعادى.
بالالار: - اتا اسقا كىرىڭىز
شال: - جارايدى
اۆتور: - شال كىرىپ بارا جاتىپ بىلاي دەيدى.
شال: - بالالار «ءپىس قازانىم» دەمەڭدەر
بالالار: - ماقۇل اتا!
اۆتور: بالالار اتانى تىڭداي ما، جوق، اتا كىرە سالىسىمەن ولار شۋلاپ:
بالالار:- «ءپىس قازانىم ءپىس، ءپىس قازانىم ءپىس»
اۆتور:- دەپ شۋلاي باستايدى. شال استان شىعادى، ءبىراق بالالاردىڭ قازاندى اۋىستىرىپ جىبەرگەنىن بىلمەيدى.
شال: - كەمپىرىم مەن ساعان ءبىر قاسيەتتى زات اكەلدىم
كەمپىر: - ول نە؟
شال: - ول «ءپىس قازانىم» - دەپ جاۋاپ بەرەدى
كەمپىرى:- «ءپىس قازانىم ءپىس، ءپىس قازانىم ءپىس»
اۆتور: قازاننىڭ پىسىرمەي جاتقانىنا كوزى جەتكەن كەمپىر شالدى ۇيىنەن قۋىپ جىبەرەدى. شال قازبايعا كەلەدى
شال: - قازباي سەنىڭ مىناۋىڭنان ەشتەمە شىقپادى
قازباي: - ءپىس قازانىم ءپىس
اۆتور: قازاننان ەشنارسە شىقپاعان سوڭ، قازباي «قۇس ەسەگىن» بەرەدى
شال كەلە جاتسا الدىنان بالالار شىعادى، اسقا شاقىرادى.
شال:- بالالار «قۇس ەسەگىم» دەمەڭدەر
بالالار: - ماقۇل
اۆتور: شال ۇيگە كىرىپ كەتكەن سوڭ - اق بالالار: «قۇس ەسەگىم، قۇس»- دەسە، ەسەك التىن قۇسادى. بالالار ەسەكتى باسقا ەسەكپەن ايىرباستاپ، شالدىڭ ەسەگىن جاسىرىپ قويادى.
شال ەسەكتى جەتەكتەپ ۇيىنە كەلەدى.
كەمپىر: - قازعا بارىپ الىپ كەلگەنىڭ وسى ما؟
شال: - «قۇس ەسەگىم، قۇس»
اۆتور: - دەسە، ەش نارسە قۇسپايدى. شال ەسەكتى جەتەكتەپ قازبايعا تاعى كەلەدى.
شال: قازباي، مىنا ەسەكتەن ەش نارسە شىقپادى،-
قازباي: - «قۇس ەسەگىم، قۇس»- دەسە، ەش نارسە قۇسپايدى
اۆتور: شالعا قازباي «ۇر توقپاعىن» بەرەدى. شال «ۇر توقپاقتى» الىپ كەلە جاتسا، باياعى جەردە تاعى دا بالالار ءجۇر ەكەن.
بالالار: - اتا، اسقا ءتۇسىڭىز،-
اۆتور: شال ۇيگە كىرىپ بارا جاتىپ:
شال: - شىراقتارىم، «ۇر توقپاعىم، ۇر»-
اۆتور: - دەمەڭدەر،- دەيدى. شال ۇيگە كىرىپ كەتكەن سوڭ، داندەگەن بالالار: «ۇر توقپاعىم، ۇر!» - دەيدى. توقپاق بالالاردىڭ ءارقايسىسىن ۇرا جونەلەدى. ۇرىپ ءجۇر، ۇرىپ ءجۇر... بالالار توقپاققا جالىنادى.
بالالار: - «ويباي، «ءپىس قازانىڭدى»، «قۇس ەسەگىڭدى» بەرەيىك»
اۆتور: - دەگەندەرىن شال شىعىپ كەلە جاتىپ ەستىپ قويادى. شال كەلىپ:
شال: - ءاپ، بالەم، «ءپىس قازاندى»، «قۇس ەسەكتى» بەرەسىڭدەر مە؟
بالالار:- ماقۇل! اكەلىپ بەرەمىز!
اۆتور: - دەيدى. شال «ۇر توقپاقتى» قويعىزدى.. بالالار «ءپىس قازاندى»، «قۇس ەسەكتى» اكەلىپ بەرەدى. شال «ءپىس قازاندى»، «قۇس ەسەكتى»، «ۇر توقپاقتى» الىپ ۇيىنە كەلەدى. ءسويتىپ مۇراتىنا جەتەدى.
ۇر توقپاق ەرتەگىسى جۇكتەۋ
ءبىلىم بەرۋ سالاسى: قاتىناس
ۇيىمداستىرىلعان وقۋ ءىس – ارەكەتىنىڭ ءتۇرى: كەيىپتەندىرۋ
ماقساتى:
1. بالالاردى ەرتەگىمەن تانىستىرۋ، كەيىپكەرگە ەنە بىلۋگە ۇيرەتۋ
2. ويلاۋ قابىلەتتەرىن، تىلدەرىن دامىتۋ.
3. كەيىپكەرلەردىڭ قيمىلىن جاساي بىلۋگە تاربيەلەۋ
كورنەكىلىگى: قازاق ۇيرەك، اڭدار، قۋىرشاقتار، ۇر توقپاق
ۇيىمداستىرۋ كەزەڭى: ال، بالالار، بۇگىنگى كۇن ەرەكشە كۇن، سەبەبى، ءبىزدىڭ بالاباقشامىزعا كوپتەگەن تاربيەشىلەر، توپ بالالارى قوناققا كەلىپتى. قانە سول قوناقتارمەن سالەمدەسەيىكشى.
مۋزىكا زالى ادەمى اشەكەيلەنگەن. جان-جاقتىڭ ءبارى اۋىلدار، جەردىڭ ءبارى جاسىل كىلەم جامىلعانداي.
اۆتور: قۇرمەتتى قوناقتار قارسى الىڭىزدار، الدارىڭىزدا «بالاۋسا» توبىنىڭ كەيىپكەرلەرى.
«ۇر توقپاق»
اۆتور: بۇرىنعى وتكەن زاماندا شال مەن كەمپىر ءومىر ءسۇرىپتى، ولار وتە كەدەي بولىپتى. كۇندەردىڭ ءبىر كۇنىندە شال تۇزاق قۇرىپتى، تۇزاعىنىڭ ىشىنە ءبىر قاز ءتۇسىپتى.
شال ەندى قازدى باۋىزدايىن دەپ جاتسا
قاز: - اتا سەن مەنى بوسات، ءبىر جىلدان سوڭ ماعان كەل، مەن سەنىڭ سۇراعانىڭنىڭ، ايتقانىڭنىڭ ءبارىن ورىندايىن.
اۆتور: شال كەلىپ كەمپىرىنە بولعان جايتتى اڭگىمەلەپ ايتىن بەرەدى، اشۋلانعان كەمپىر.
كەمپىر:- ءاي سەندە ءبىر، وزىمىزدە اش وتىرمىز عوي.
اۆتور: وسىلايشا ءبىر جىل دا وتەدى. كەمپىرى شالدى الگى «قازعا» جىبەرەدى
شال كەلە جاتسا الدىندا تۇيەشى تۇيە باعىپ جۇرەدى.
شال: - قاراعىم! مىنا تۇيەلەر كىمدىكى؟
تۇيەشى: - بۇل «قازبايدىڭ» تۇيەسى
اۆتور: شال: ە، بۇل سول قازدىڭ تۇيەلەرى شىعار – دەپ ويلايدى. شال كەلە جاتسا، الدىندا قويشى قوي باعىپ جۇرەدى، ول قويشىعا جاقىنداپ كەلىپ.
شال: - شىراعىم! «اسسالاۋماعالەيكۋم»- مىنا قويلار كىمنىڭ قويى؟
قويشى: - بۇل «قازبايدىڭ» قويى
شال: بالام قازبايدىڭ تاعى نەسى بار؟
قويشى: - ونىڭ ءۇش قاسيەتتى زاتى بار: 1 - ءشى «ءپىس قازان» 2 - ءسى «قۇس ەسەك»
3 - ءسى «ۇر توقپاق»
اۆتور: - ءسويتىپ شال «قازبايدىڭ» اۋىلىنا دا جەتەدى
شال: - اسسالاۋماعالەيكۋم! قازباي!
قازباي: - ۋاعالايكۋم - اسسالام، اتا جەتتىڭ بە؟
شال: - مەن سەنەن «ءپىس قازانىڭدى» سۇراۋعا كەلدىم
اۆتور: - دەيدى شال. وسىلايشا قازباي شالدىڭ سۇراعانىن بەرەدى. شال كەلە جاتسا الدىنان ءبىر توپ بالالار شىعادى.
بالالار: - اتا اسقا كىرىڭىز
شال: - جارايدى
اۆتور: - شال كىرىپ بارا جاتىپ بىلاي دەيدى.
شال: - بالالار «ءپىس قازانىم» دەمەڭدەر
بالالار: - ماقۇل اتا!
اۆتور: بالالار اتانى تىڭداي ما، جوق، اتا كىرە سالىسىمەن ولار شۋلاپ:
بالالار:- «ءپىس قازانىم ءپىس، ءپىس قازانىم ءپىس»
اۆتور:- دەپ شۋلاي باستايدى. شال استان شىعادى، ءبىراق بالالاردىڭ قازاندى اۋىستىرىپ جىبەرگەنىن بىلمەيدى.
شال: - كەمپىرىم مەن ساعان ءبىر قاسيەتتى زات اكەلدىم
كەمپىر: - ول نە؟
شال: - ول «ءپىس قازانىم» - دەپ جاۋاپ بەرەدى
كەمپىرى:- «ءپىس قازانىم ءپىس، ءپىس قازانىم ءپىس»
اۆتور: قازاننىڭ پىسىرمەي جاتقانىنا كوزى جەتكەن كەمپىر شالدى ۇيىنەن قۋىپ جىبەرەدى. شال قازبايعا كەلەدى
شال: - قازباي سەنىڭ مىناۋىڭنان ەشتەمە شىقپادى
قازباي: - ءپىس قازانىم ءپىس
اۆتور: قازاننان ەشنارسە شىقپاعان سوڭ، قازباي «قۇس ەسەگىن» بەرەدى
شال كەلە جاتسا الدىنان بالالار شىعادى، اسقا شاقىرادى.
شال:- بالالار «قۇس ەسەگىم» دەمەڭدەر
بالالار: - ماقۇل
اۆتور: شال ۇيگە كىرىپ كەتكەن سوڭ - اق بالالار: «قۇس ەسەگىم، قۇس»- دەسە، ەسەك التىن قۇسادى. بالالار ەسەكتى باسقا ەسەكپەن ايىرباستاپ، شالدىڭ ەسەگىن جاسىرىپ قويادى.
شال ەسەكتى جەتەكتەپ ۇيىنە كەلەدى.
كەمپىر: - قازعا بارىپ الىپ كەلگەنىڭ وسى ما؟
شال: - «قۇس ەسەگىم، قۇس»
اۆتور: - دەسە، ەش نارسە قۇسپايدى. شال ەسەكتى جەتەكتەپ قازبايعا تاعى كەلەدى.
شال: قازباي، مىنا ەسەكتەن ەش نارسە شىقپادى،-
قازباي: - «قۇس ەسەگىم، قۇس»- دەسە، ەش نارسە قۇسپايدى
اۆتور: شالعا قازباي «ۇر توقپاعىن» بەرەدى. شال «ۇر توقپاقتى» الىپ كەلە جاتسا، باياعى جەردە تاعى دا بالالار ءجۇر ەكەن.
بالالار: - اتا، اسقا ءتۇسىڭىز،-
اۆتور: شال ۇيگە كىرىپ بارا جاتىپ:
شال: - شىراقتارىم، «ۇر توقپاعىم، ۇر»-
اۆتور: - دەمەڭدەر،- دەيدى. شال ۇيگە كىرىپ كەتكەن سوڭ، داندەگەن بالالار: «ۇر توقپاعىم، ۇر!» - دەيدى. توقپاق بالالاردىڭ ءارقايسىسىن ۇرا جونەلەدى. ۇرىپ ءجۇر، ۇرىپ ءجۇر... بالالار توقپاققا جالىنادى.
بالالار: - «ويباي، «ءپىس قازانىڭدى»، «قۇس ەسەگىڭدى» بەرەيىك»
اۆتور: - دەگەندەرىن شال شىعىپ كەلە جاتىپ ەستىپ قويادى. شال كەلىپ:
شال: - ءاپ، بالەم، «ءپىس قازاندى»، «قۇس ەسەكتى» بەرەسىڭدەر مە؟
بالالار:- ماقۇل! اكەلىپ بەرەمىز!
اۆتور: - دەيدى. شال «ۇر توقپاقتى» قويعىزدى.. بالالار «ءپىس قازاندى»، «قۇس ەسەكتى» اكەلىپ بەرەدى. شال «ءپىس قازاندى»، «قۇس ەسەكتى»، «ۇر توقپاقتى» الىپ ۇيىنە كەلەدى. ءسويتىپ مۇراتىنا جەتەدى.
ۇر توقپاق ەرتەگىسى جۇكتەۋ
-
ساباقتىڭ تاقىرىبى: تەلەديداردان سپورت حابارلارىن تاماشالايمىن. ءسوز جانە ونىڭ ماعىناسى
