InfoHub Logo

Qazaqstanda 40 jastan asqan azamattardyń jumys izdeýdegi jasqa baılanysty dıskrımınasıaǵa ushyraýy – ózekti másele. Kásibı tájirıbesi mol, bilikti mamandardyń ózi jumys berýshiler tarapynan jıi bas tartýlarǵa tap bolady. Bul jaǵdaı resmı zeınetkerlik jasqa áli kóp ýaqyt qalsa da, olardyń eńbek naryǵynda «kórinbeıtin» bolyp qalýyna ákeledi.

Bul týraly Infohub.kz aqparat agenttigi habarlaıdy.

764 ret jumysqa úmitker bolyp, birde-bir suhbatqa shaqyrylmaǵan jaǵdaı

46 jastaǵy Natalá esimdi azamatshanyń ómiri jumys izdeý saıtyndaǵy marafonǵa aınalǵan. Kóp jyldyq tájirıbesi bar logıstıka jáne operasıalyq prosester boıynsha sarapshy Natalányń aıtýynsha, buryn jumysqa ornalasý oǵan bir aıdan aspaıtyn ýaqytty alatyn bolǵan. Al qazir ol jarty jyldan astam ýaqyt boıy jumyssyz júr. Onyń statısıkasy tańqalarlyq: 764 ret jumysqa úmitker bolyp, tek 31 ret sebepsiz bas tartý alǵan, al qalǵan 70-ke jýyq ótinimine jaýap bolmaǵan.

Natalá jumys berýshilerdiń jas boıynsha súzgi qoldanatynyn, bul onyń 45 jastan asqandardy tizimnen shyǵaryp tastaıtynyn boljaıdy. Ol tipti rezúmesinen jasyn alyp tastaýǵa májbúr bolǵan. Bul – ashyq dıskrımınasıa jáne Eńbek kodeksin buzýshylyq, biraq naryq basqa amal qaldyrmaıdy.

«Meniń mindetim – ózimdi durys kórsetý, jetken jetistikterim men sandardy baıandaý. Biraq suhbatqa deıin jetý múmkin bolmaıdy. Ótinish beresiń – bas tartý alasyń. Saıttyń júıesi osylaı ornatylǵan, sen suraq qoıa almaısyń. Qateligimdi túsingim keledi, damyǵym keledi, biraq júıe aldyńda esikti jaýyp tastaıdy», – deıdi Natalá.

HR mamanynyń pikiri: Nelikten 40 jastan asqandar jumysqa ornalasa almaıdy?

HR-konsaltıng jetekshisi Dará Tımoshınanyń aıtýynsha, kompanıalardyń 90 paıyzy 40 jastan asqan kandıdattardy qarastyrýǵa daıyn emes. Onyń sózinshe, jumys berýshilerdiń negizgi sebebi – bul jastaǵy adamdardyń jańa nárselerdi úırene almaıtyny, tez áreket ete almaıtyny jáne komýnıkasıada qıyndyqtar týdyratyny týraly qalyptasqan stereotıpter. Alaıda, bul pikir shyndyqqa janaspaıdy.

«Jumys berýshilerdiń jas boıynsha shekteý qoıýynyń sebebin keıde túsinýge bolady. Mysaly, óndiristegi stanoktardy basqarý úshin jas mamandardy tańdaıdy. Biraq bul jasqa kelgendegi jalǵyz kedergi emes. Kóptegen jas basshylar ózinen myqty mamandardan qorqady, sondyqtan olardy jumysqa alǵysy kelmeıdi», – deıdi Dará.

Sonymen qatar, 40 jastan asqan izdenýshilerdiń ózderi de jumys izdeýdiń uzaqqa sozylýynan sharshap, suhbat kezinde jıi qobaljyp, keıde tipti jumys berýshige «joǵarydan qarap» sóıleýine sebep bolady. Bul jaǵdaı jumys berýshilerdiń alǵashqy qorqynyshtaryn rastaı túsedi.

Memlekettik qoldaý baǵdarlamalary

Qazaqstanda 40 jastan asqan azamattardy jumysqa ornalastyrýǵa baǵyttalǵan birqatar memlekettik baǵdarlamalar bar. Sonyń biri – «Kúmis jas» jobasy. Bul baǵdarlama boıynsha memleket 50 jastan asqan jumyskerlerdi jumysqa alǵan kásiporyndardyń jalaqysynyń bir bóligin sýbsıdıalaıdy.

Baǵdarlamaǵa qatysý úshin jumysker Enbek.kz saıtynda nemese mobıldi qosymshasynda tirkelýi tıis. Sodan keıin jumys berýshimen birge baǵdarlamaǵa qatysýǵa ótinim beredi. Memleket birinshi jyly jalaqynyń 70%, ekinshi jyly 65%, úshinshi jyly 60% sýbsıdıalaıdy. Bul shaǵyn jáne orta bıznes úshin úlken kómek bolyp tabylady.

Sondaı-aq, Enbek.kz portaly arqyly bos jumys oryndaryn izdeýge bolady. Alaıda, mamandar bul portaldyń ınterfeısiniń kúrdeliligi men paıdalanýshylardyń azdyǵyna baılanysty tıimdiligi tómen ekenin aıtady.

40 jastan keıin jańa ómirdi bastaǵandardyń oqıǵalary

Maqalada 40 jastan keıin kásibin ózgertken, óz bıznesin ashqan nemese jańa mansapty bastaǵan birneshe qazaqstandyqtyń oqıǵalary baıandalady. Mysaly, Kanat esimdi azamat densaýlyǵyna baılanysty aspazdyq kásibinen bas tartyp, satý menedjeri bolyp jumys istegen. Keıin otbasylyq jaǵdaılarǵa baılanysty jumystan shyǵyp, 40 jastan asqan soń jumys izdeýde qıyndyqtarǵa tap bolǵan. Qazir ol qoımada jumys isteıdi.

Al Almatylyq Elena 42 jasynda dızaıner mamandyǵynan bas tartyp, massajıst mamandyǵyn ıgergen. Ol memlekettik baǵdarlama arqyly oqyp, sertıfıkat alyp, sanatorııde jumysqa ornalasqan. Elena jańa mamandyqtyń ómirine jańasha serpin bergenin aıtady.

Margarıta esimdi azamatsha da 43 jasynda balasynyń jaǵdaıyna baılanysty mektepke jumysqa ornalasyp, keıin muǵalim mamandyǵyn ekinshi joǵary bilimi retinde alǵan. Qazir ol pedagog-sarapshy bolyp jumys isteıdi jáne óz jumysyn janymen súıetinin aıtady.

Qarataý qalasynyń turǵyny Gennadıı Kım 50 jasynda qalanyń ken óndirý kásiporny jabylýyna baılanysty úı buıymdaryn jóndeý sheberhanasyn ashqan. Onyń aıtýynsha, burynǵy jumysyndaǵy usaq bólshektermen jumys isteý daǵdysy saǵat jóndeýde de paıdasyn tıgizgen.

Almatylyq marketolog Gúljan Turysbaeva 47 jasynda jumystan shyǵyp, óziniń naýbaıhanasyn ashyp, japondyq gódza ónimderin shyǵara bastaǵan. Ol marketıń salasyndaǵy biliminiń jańa bıznesine kómektesetinin aıtady.

Natalá Pak esimdi marketolog ta 45 jastan keıin toqyma buıymdaryn jasaýmen aınalysa bastaǵan. Ol burynǵy mamandyǵyndaǵy bilimin jańa kásibinde de qoldanyp júr.

40 jastan keıin kásibı «qaıta júkteý» qalaı bastalady?

Bıznes-psıholog Natalá Kımniń aıtýynsha, 40 jastan asqandar úshin eń úlken kedergi – bul daǵdylardyń joqtyǵy emes, «sarapshylyq tutqynynda» qalý. Adamdar óz salasyndaǵy bedelin joǵaltyp, qaıtadan «jańadan bastaýdy» elestete almaıdy. Alaıda, bul jastaǵy bıznes – nólden bastaý emes, jınaqtalǵan kásibı jáne áleýmettik kapıtaldy monetızasıalaý.

Psıholog kelesi keńesterdi usynady:

40 jastan asqan kezdegi basty artyqshylyq – bul tájirıbe men shydamdylyq. Siz álemniń kúırep ketpeıtinin bilesiz, buryn da qıyndyqtardan shyqqansyz. Bul sizdiń basty básekelestik artyqshylyǵyńyz.

Qazaqstandyqtardyń eńbek naryǵyndaǵy jasqa baılanysty qıyndyqtardy eńserýi – bul tek jeke adamdardyń máselesi emes, bul bizdiń eńbek naryǵymyzdyń jetilmegendigin kórsetedi. Kompanıalar «jastar men eriksizderdi» izdegende, tájirıbe, senimdilik jáne strategıalyq oılaý sıaqty mańyzdy qasıetterden aıyrylady. Alaıda, naqty oqıǵalar kórsetkendeı, jumys naryǵynda «kórinbeı qalý» – bul árdaıym úkim emes, júıelik aqaý, ony eńserýge bolady. Bul joldaǵy eń basty qorǵanys – ózińniń qundylyǵyńdy túsiný. 90-shy jyldardyń balalary beıimdele alady. Eger naryq áli sizdi «kórgisi» kelmese, múmkin, óz erejelerińiz boıynsha óz naryǵyńyzdy qurýdyń ýaqyty kelgen bolar.