InfoHub Logo

Almaty qalasyndaǵy jeke úılerde turatyn turǵyndar ózderiniń menshiginen aıyrylýy múmkin ekenin bilip, tańdanysqa túsýde. Jaqynda Aınabulaq-3 yqsham aýdanynyń turǵyndary qalanyń bas josparyna engizilgen jańa josparlaý jobasyn talqylaý kezinde ózderiniń úıleriniń ornynda eshteńe qalmaıtynyn bildi. Tengrinews.kz tilshileri ákimdikke qoıylǵan talaptardy tyńdady.

Bul týraly Infohub.kz aqparat agenttigi habarlaıdy.

«Qurmet talap etemiz»

Konstıtýsıalyq komısıa músheleriniń jyljymaıtyn múlikke degen menshik qasıetti bolatyny týraly málimdemelerinen keıin, Almatyda bir aıǵa jetpeıtin ýaqyt ishinde menshikke qatysty narazylyq ekinshi ret týyndap otyr. Qaırat yqsham aýdanynyń turǵyndarynan keıin, Aınabulaq-3 mańyndaǵy myńǵa jýyq úıdi qamtıtyn úlken aýdannyń turǵyndary da úıleriniń buzylýy týraly kezdeısoq bilip qaldy.

Demalys kúnderi Ermolova, Pavlodar, Mesherskıı, Qyjyskıı, Logovaıa, Voronejskaıa kóshelerinde turatyn ondaǵan otbasy Almaty qalasynyń ákimi Darhan Satybaldyǵa arnap ujymdyq beıneúndeý jazýǵa jınaldy.

Evgenıı Kostandıdiń aıtýynsha, qala ákimdiginiń sheneýnikteri bul aýdanǵa kelmegen. Bul aýdan – 1960 jyldardyń basynda temirjolshylarǵa berilgen, qazirgi tańda barlyq ınfraqurylymy bar, qylmystyń azdyǵymen erekshelenetin aýdan. Alaıda, osy jaǵdaılardyń ózi jergilikti turǵyndar úshin jaǵymsyz saldarǵa ákeldi. Bireýler bul aýmaqty kópqabatty úıler salýǵa qolaıly dep sheshken.

«2025 jyldyń 26 jeltoqsanynda Almatyny damytýdyń bas josparyn talqylaý kezinde bizdiń aýdandy tolyǵymen buzý josparlanǵanyn bildik. Buǵan deıin turǵyndar mundaı josparlar týraly tıisti túrde habardar etilmegen. Bizdi mán-jaıǵa qoıdy. Bizdiń oıymyzsha, bul sheshim bizdiń tolyqqandy pikirimizsiz qabyldanǵandyqtan, qala qurylysy sheshimderiniń ashyqtyǵy men aıqyndyǵy qaǵıdaty buzyldy. Jeke menshik quqyqtaryn qorǵaý kepildikteri qamtamasyz etilmedi. Árıne, biz Almaty qalasynyń damýyna qarsy emespiz. Qala ósip jatqanyn túsinemiz, biraq damý zańdy, ashyq bolýy kerek. Jáne turǵyndardyń múddelerin mindetti túrde eskere otyryp. Bizdiń jeke turǵyn úı qurylysy mártebesin bekitýdi talap etemiz. Men jeke turǵyn úı qurylysy dep atap ótemin, basqa eshqandaı formýlırovka joq. Bul bizge ózimizdi qorǵaýdy jeńildetedi. Menshikti ǵana emes, adamdardyń jeke menshikke degen qurmetin jáne abyroıyn qorǵaıtynymyzdy aıtqym keledi. Bizdiń aýdannyń taǵdyry bizdiń artymyzdan, bizdiń qatysýymyzsyz sheshilgenin qalamaımyz», - dedi Evgenıı Kostandı.

Sheneýnik tilinen adam tiline

Turǵyndar bul jańalyqty estigen soń, sheneýniktermen konstrýktıvti baılanys ornatýǵa tyrysty. 26 jeltoqsanda Almaty jáne Jetisý aýdandarynyń ákimderine, qalalyq sáýlet-qurylys baqylaý basqarmasynyń basshysyna, qalanyń bas sáýletshisine 18 paraq qoldaýhaty bar alǵashqy hat joldandy.

Alaıda, sheneýnikter halyqpen kezdesýdiń ornyna, hattardy bir basqarmadan ekinshisine, bir mekemeden ekinshisine jibere bastady. Mysaly, GASK hatty qalalyq sáýlet jáne qala qurylysy basqarmasyna jáne «Almaty» áleýmettik-kásipkerlik korporasıasyna joldady.

Suraýdyń oryndalýyndaǵy alǵashqy jaýapty renovasıa departamenti dırektorynyń orynbasary Sergeı Chaıkın berdi. Biraq turǵyndar bul aýdannyń renovasıaǵa muqtaj emes ekenin aıtady. Al «Almaty» ÁKK basqarma tóraǵasynyń orynbasary Zakır Bektýrganov hatty renovasıa mamanyna jiberýdi jón kórgen. Nátıjesinde, óz quqyqtaryn qorǵaýdy suraǵan adamdar Tımýr Talǵatuly Tursbekov degen azamattan jaýap aldy. Alaıda, bul jaýaptyń maǵynasy túsiniksiz boldy, sebebi onda tek «null» degen bir sóz ǵana boldy.

Osyǵan baılanysty jergilikti turǵyndar BAQ-qa júginýge májbúr boldy. Sonymen qatar, bılikpen hat almasý toqtaǵan joq.

Jergilikti bıliktiń áreketsizdigine shaǵymdanyp, jańa hat Qazaqstan Respýblıkasynyń Indýstrıa jáne qurylys mınıstrliginiń Qurylys isteri komıtetine jiberildi.

Bul tek aqsha týraly emes, aqsha týraly da

Endi jergilikti turǵyndar ózderiniń turǵyn aýdanynyń jospary 2023 jyly-aq jeke turǵyn úı qurylysynan kópqabatty úı qurylysyna ózgertilgenin bildi. Bul ózgeris eshqandaı talqylaýsyz jáne resmı habarlamasyz jasalǵan.

Jergilikti turǵyn Anna Sybrııdiń aıtýynsha, 2025 jyly ol óziniń jer ýchaskesi men úıiniń qujattaryn ózgertýge májbúr bolǵan. Sol kezde buryn Almatynyń bul bóligindegi jyljymaıtyn múlik ıelerine qoljetimsiz bolǵan múmkindikterdiń paıda bolǵany belgili boldy.

«Biz ótken jyly qujattardy qaıta rásimdedik, sebebi ýchaskeni bólý kerek boldy. Buryn ol bólinbeıtin. Biz tyrystyq, biraq bolmady. Ótken jyly men jáne kórshim HQKO-ǵa bardyq, kenetten mundaı múmkindik paıda boldy. Biz bólingenine qýandyq. Al aýdandy buzý týraly eshkim bizdi eskertpedi», - deıdi Anna Sybrıı.

Endi Anna Sybrıı men onyń kórshisi Ekaterına Aláeva burynǵy qýanyshtarynyń negizsiz ekenin túsinip otyr. Ekaterınanyń aıtýynsha, bul aýdanda barlyq jaǵdaı jasalǵan. Biraq bir kúni onyń kóshesinde asfált buzylyp, qubyrlar aýystyryla bastady.

«Biz oıladyq: jaqsy eken, ákimdik bizdi qamqorlyqqa aldy. Shynynda, eki jyl boıy jer qazylyp jatty – biz aıaǵymyzǵa polıetılen paketter kıip, kóshelerdiń qaıta asfálttalýyn kúttik. Al keıin kórdik: bizden tómende úlken qurylys bastaldy. Qorytyndylaı kele, kimdi shynymen qamqorlyqqa alǵanyn jáne sý men kanalızasıany qaıda aparǵanyn túsindik», - deıdi Ekaterına.

Jeksenbi kúngi jınalysqa qatysýshylardyń kópshiligi buzýǵa qarsy ekenin aıtady. Olar tek jetkiliksiz ótemaqy alýdan qorqatyny úshin ǵana emes. Sebebi, qoldaryna tıgen jospar boıynsha, aýdannyń úshten bir bóligi saıabaq aımaǵy bolady. Bul qala bıligi bul jer ýchaskeleri men úılerdi (arzan lashyqtar emes, jaqsy úılerdi) satyp alýǵa kóp búdjet qarajatyn jumsamaq degendi bildiredi. Al bul aýmaqtyń keıin kópqabatty úılermen salynyp ketpeıtinine kim kepil?

Turǵyndardy olardyń ómir saltynyń ózgerýi de alańdatady.

«Munda kóptegen zeınetkerler, zeınetkerlik jasqa jaqyn adamdar bar. Olar munda ósti jáne kóshe almaǵandyqtan emes, osynda turyp jatyr. Úıleri jaqsy, aqshasy da bar, satqysy kelse, satqyzyp kete alatyn edi. Biraq olar qalamady. Al bul sheshimge baılanysty barlyǵymyz jańa ómir izdeýge májbúr bolamyz... Bizden eshkim suramady. Qorytyndylaı kele: biz jeke sektorda ómir súrýge úırengenbiz jáne páterde ómir súrýge daıyn emespiz, ómir súre almaımyz», - deıdi jergilikti turǵyn Sergeı Kovalenko.

Árıne, bul aqsha máselesi de: salyq tóleýshilerdiń qarajatyn jumsaý – jer ýchaskeleri men úılerdi satyp alý, sondaı-aq jergilikti turǵyndardyń shyǵyndary, ótemaqy olardy eshqashan ótemeýi múmkin. Sońǵy jyldary aýdan damyp, adamdar muny kórip, úılerin jóndeýge, komýnıkasıalar júrgizýge, ýchaskelerdi abattandyrýǵa nesıe aldy. Eshkim olarǵa bulaı istemeý kerektigin eskertpedi.

«Bizdiń aýdanymyzdyń, oazısimizdiń tas jýnglıge aınalǵanyn qalamaımyz. Munda bárimiz bir týysqandaımyz. Mine, adamdar keldi. Bizdiń kópshiligimiz jınaldyq, meniń oıymsha, bizdi estıdi. Sebebi bul ortaq másele. Ákimnen aýdanymyzdy sol qalpynda qaldyrýdy suraımyn», - deıdi Evgenıı Kostandı.

Jınalys tynysh ótti. Adamdar ashýly, biraq radıkaldy eshteńe aıtpady. Olar sheneýniktermen dıalogqa daıyn. Alaıda, jergilikti bılikten tek polısıa qyzmetkerleri ǵana keldi. Olar eshkim zań buzbaıtynyn kórip, jaı ǵana janynda turyp, baqylap turdy. Olardy tek jýrnalıserdiń kýálikteri, dálirek aıtsaq, olardyń qatysýy alańdatty.

Al jergilikti turǵyndar sheneýnikterge júginýdi jalǵastyrýda:

«Biz Almaty qalasynyń ákimi Darhan Satybaldynyń memlekettik jáne qarjylyq qurylymdarda, óńirlerdi basqarýda mol tájirıbesi bar ekenin eskere otyryp, Almatyda menshik ıeleri men qurylys kompanıalarynyń múddeleri arasyndaǵy tepe-teńdikti saqtaı otyryp, ashyq, ıkemdi saıasat júrgizetinine úmittenemiz», - deıdi kórshileriniń ne kútetinin túsindirip, jergilikti turǵyn Madına Razyeva.

Redaksıa Almaty ákimdigine osy jaǵdaıdyń damýy múmkin nusqalary týraly saýal joldady.

Esterińizge sala keteıik, eki apta buryn Almatydaǵy Qaırat yqsham aýdanynyń 300-ge jýyq otbasy kópqabatty úıler salý úshin óz úılerin buzýǵa qarsy shyqqan bolatyn. Turǵyndardyń ujymdyq ótinishi jelide paıda boldy. Olar ózderiniń quqyqtarynyń buzylǵanyn málimdep, kóptegen adamdar áli kúnge deıin buzýǵa josparlanǵan úıleri úshin ıpotekany ótemegenin atap ótti.

Almaty qalasynyń sáýlet jáne qala qurylysy basqarmasy bul jaǵdaıdy qalanyń qarqyndy ósýimen túsindirdi. Olardyń boljamy boıynsha, 2040 jylǵa qaraı qala halqynyń sany 3,6 mıllıon adamǵa jetýi múmkin, bul, olardyń aıtýynsha, qurylystyń birkelki tyǵyzdyǵyn talap etedi. Osyǵan baılanysty basqarma Qaırat yqsham aýdanynyń aýmaǵy kóppáterli turǵyn úıler salýǵa arnalǵan bolady dep túsindirdi. Sonymen qatar, bılik jerdi májbúrlep alyp qoıý bolmaıtynyn naqtylady, sebebi bul aımaq jeke ınvestorlarǵa arnalǵan jáne olardyń jer ýchaskeleriniń ıelerimen kelisimge kelgen kezde jobalardy júzege asyrýdy kózdeıdi.

Sáýlet jáne qala qurylysy basqarmasy qalanyń keńeıý áleýetiniń taýsylǵanyn da atap ótti: Almaty taýly aımaq esebinen aýmaǵyn ulǵaıta almaıdy. Osyǵan baılanysty qala ákimdigi megapolıstiń basqa bólikterindegi jeke qurylys aýdandaryn kezeń-kezeńimen kóppáterli turǵyn úılerge aýystyratyn bolady.

Almaty ákimi Darhan Satybaldy memleket muqtajdyǵy úshin jer ýchaskelerin májbúrlep ıelikten alýdy bastaý týraly birneshe qaýlyǵa qol qoıdy. Mundaı mekenjaılardyń tolyq tizimin silteme boıynsha kórýge bolady.

Sondaı-aq oqyńyz: