InfoHub Logo

Almatynyń shýyldaǵan qalasynan alys aýylǵa kóship, halyqqa qyzmet etip júrgen jas dárigerler Anel Kýrmanova men Sabyrjan Tolýmhanov týraly buǵan deıin de jazǵan bolatynbyz. Eki jyl buryn «Dıplommen aýylǵa» baǵdarlamasy boıynsha Pavlodar oblysynyń Ertis aýdanyna kelgen jubaılar búginde sol jerdegi aýdandyq aýrýhanada eńbek etýde. Jaqynda Aneldiń áleýmettik jelidegi paraqshasynda jarıalaǵan «Dárigerler qansha tabys tabady?» degen saýalnamasy kópshiliktiń qyzý talqylaýyna sebep boldy. Biz osy jaǵdaıdy jeleý etip, jas dárigerlermen suhbattasyp, olardyń qala ómirinen bas tartyp, aýylǵa kóshý sebepterin, kezdesken qıyndyqtar men aldaǵy josparlaryn surap bildik.

Bul týraly Infohub.kz aqparat agenttigi habarlaıdy.

Almatydan aýylǵa kóshýdiń sebebi

Anel men Sabyrjan 2024 jyldyń tamyz aıynda Ertis aýdanyna qonys aýdarǵan. Osy ýaqyttan beri jergilikti aýrýhanada jumys istep keledi. Sabyrjan – jalpy tájirıbelik dáriger, al Anel – terapevt-ınfeksıonıst mamandyǵy boıynsha qyzmet kórsetedi.

Memlekettik baǵdarlama aıasynda olarǵa qyzmettik páter berilip, balalaryn balabaqshaǵa ornalastyrýǵa kómek kórsetildi. Sondaı-aq, árbir otbasy múshesine 250 myń teńge kóleminde «kóterme aqy» tólendi. Baǵdarlama sharty boıynsha, jas mamandar kem degende 5 jyl aýylda jumys isteýi tıis. Al kóterme aqyny qaıtarý úshin 7 jyl eńbek etý qajet.

Ótken jyly jubaılardyń ómirinde eleýli ózgerister boldy: ekinshi balalary dúnıege keldi, olar jeke úı satyp alyp, taǵy bir ret qonys aýdardy. Bul joly burynǵydaı alys emes, aýdan ortalyǵyndaǵy úılerine kóshti.

«Dıplommen aýylǵa» baǵdarlamasy týraly

Anel baǵdarlamanyń tıimdiligin joǵary baǵalaıdy. Onyń aıtýynsha, eń basty artyqshylyǵy – úı satyp alýǵa jeńildetilgen nesıe alý múmkindigi. Alaıda, keıbir jaǵdaılarda baǵdarlama sharttarynyń ózgerýi qıyndyq týdyrýy múmkin. Mysaly, olar úı satyp alǵan kezde nesıe mólsherlemesi 0,1%-dan 1%-ǵa deıin ósken. Degenmen, bul áli de qalypty ıpotekadan áldeqaıda tıimdi ekenin aıtady.

Baǵdarlamanyń kemshiligi retinde Anel «kóterme aqynyń» azdyǵyn atap ótti. «100 AEK (shamamen 432 500 teńge) kólemindegi aqshaǵa aýylǵa kim kóshedi? Bul somany kem degende 300-500 AEK-ke deıin arttyrý qajet. Sondaı-aq, ótinish qabyldaý, qarajat berý kúnderin naqtylap, jas mamandardyń aılap kútpeýin qamtamasyz etý kerek», – deıdi ol.

Aýyl dárigerleriniń kúndelikti ómiri

Jubaılar 10 mıllıon teńgege úı satyp alǵan. Alaıda, olardyń aıtýynsha, negizgi shyǵyndar áli alda. Úı ortalyqtandyrylǵan jylý júıesine qosylmaǵan. Septık ornatý, sý júrgizý, edenderdi aýystyrý, jylý júıesin jańartý jáne qýatty pesh ornatý sıaqty jumystardy atqarý qajet. Qysta eki peshti jaǵýǵa týra kelgen.

Kópshilik aýylda ómir súrý jeńil ári arzan dep oılaıdy. Biraq Aneldiń aıtýynsha, et, sút, maı sıaqty ónimderdiń ózi de qymbatqa túsedi. Zarplatanyń bir bóligi benzınge, kómirge, otynǵa ketedi.

Jubaılar jeke úılerine kóshkende úlken baqsha salyp, kartop, qıar, kókónis ósirýdi josparlaǵan. Biraq jumystan keıin ýaqyt pen kúshtiń jetpeıtinin aıtyp, bul jospardy keıinge qaldyrǵan. Tek bıyl ýchaskege qulpynaı otyrǵyzǵan.

«Qazir masa men usaq shybyndardyń maýsymy bastaldy. Bul – aýyl ómiriniń taǵy bir «qyzyǵy», oǵan da úırený kerek», – deıdi Anel kúlip.

Aýyldaǵy ómir romantıka emes. Biraq munyń da óz artyqshylyqtary bar. Mysaly, Almatydaǵydaı keptelisterde ýaqyt ótkizbeısiz. «Taza aýa, bolashaqqa aqsha jınaý nemese qaryzdardy óteý múmkindigi bar. Aýyldaǵy ómir shydamdylyqqa, usaq-túıekterden qýanysh tabýǵa jáne minezdi shyńdaıtyn tózimdilikke úıretedi», – deıdi jubaılar.

Jumys jáne týystardyń kómegi

Anel jubaıy Sabyrjanǵa erekshe qurmetpen qaraıtynyn aıtady. Alǵashqyda Sabyrjan Ertis aýdanynan 40 shaqyrym jerdegi Panfılovo aýylynda ýchaskelik terapevt bolyp jumys istegen. Keıin aýdandyq aýrýhanaǵa aýysyp, qazirgi ýaqytta sol jerde eńbek etýde.

«Kúıeýim jıi keshke deıin, keıde tún ortasyna deıin jumysta bolady. Ásirese, ınsýlt pen ınfarkt alǵan naýqastardy qalaǵa jiberý kerek bolǵanda, sanavıasıany kútip, Pavlodardaǵy kezekshi dárigerlermen kelisip, naýqastyń ýaqtyly mamandandyrylǵan kómek alýyn qamtamasyz etedi», – deıdi Anel.

Anel ózi de eki aı buryn jumysqa shyqqan. Qazir 10 aılyq uldaryn baǵýǵa ákesi kómektesip júr. «Ákem bizge úlken kómek. Náreste kútýshige aqsha jumsamaımyz, balalardy týys adamymyzǵa senip tapsyramyz. Keshke deıin jumysta qala alamyz. Qalada mundaı múmkindik bolmas edi», – deıdi Anel.

Eger kúıeýiniń jalaqysy otbasynyń negizgi qajettilikterin óteýge jetse, Anel ulymen úıde otyryp qalatynyn aıtady. Balasy bir jasqa tolǵanda, ony balabaqshaǵa berýge májbúr bolady.

Anel úlken balasymen de dekrettik demalysty erte aıaqtaǵan. Uly segiz aılyq bolǵanda, ol rezıdentýraǵa oqýǵa túsken. «Balam bir jasta bolǵanda, basymen betonǵa qulap, basy syndy. Reanımasıada bir táýlik jatty. Biraq sol kezde de emtıhan tapsyrýym kerek bolǵandyqtan, qalypty aýrýhanalyq demalys ala almadym. Men ekinshi dıplomymdy alý úshin toǵyz jyl oqydym. Al nátıjesinde aıyna 250-300 myń teńge alamyn. Bul ádiletti me?» – dep suraq qoıady jas dáriger.

Dárigerlerdiń jalaqysy týraly

Aneldiń óziniń tabysyn boljaýdy suraǵan beınerolıgi áleýmettik jelide qyzý talqylaý týdyrdy. Medbıkeler men sanıtarlar alty jyldyq stajy bar terapevttiń aıyna 200-450 myń teńge jalaqy alatynyn boljady. Naýqastar 250 myńnan mıllıon teńgege deıingi somalardy atady.

Aneldiń ózi memlekettik aýrýhanalardaǵy kóptegen dárigerlerdiń aıyna 500 myń teńgeden astam tabys tabatyny týraly mıfti joqqa shyǵarǵysy kelgenin aıtady. Ol naýryz aıynda 242 myń teńge, al sáýir aıynda 318 myń teńge alǵanyn kórsetti. Sáýir aıyndaǵy jalaqyǵa ekinshi sanatty rastaǵany (shamamen 45 myń teńge ústemeaqy) jáne basqa dáriger aýyryp qalǵanda eki bólimde jumys istegeni eseptelgen.

«Meniń oıymsha, medısına qyzmetkerleri óz jumysyna jáne naýqastarǵa tolyqtaı shoǵyrlanýǵa múmkindik beretindeı jalaqy alýy kerek. Olar nesıe, ıpoteka, qaryzdar týraly oılamaı, tek óz isine berilýi tıis. Dárigerler otbasyn asyraý úshin kezekshilikter men qosymsha jumystarǵa májbúr bolady. Sondyqtan kópshiligi sharshap, medısınadan ketedi», – deıdi Anel Kýrmanova.

«Basshylyq tarapynan eshqandaı reaksıa bolǵan joq. Biraq Qazaqstannyń túkpir-túkpirinen áriptesterim qoldaý kórsetti. Kóptegen dárigerler bir stavkamen 500-900 myń teńge jalaqy alýdyń múmkin emestigin jazdy», – deıdi Anel.

Jas dáriger keıbir adamdardyń dárigerler kúnine tórt saǵat qana jumys isteıdi degen pikirdi áli de ustanatynyn aıtady. Biraq shyndyq múldem basqa. «Qazir men bir stavkamen jumys isteımin, júkteme bir jarym stavkaǵa shyǵady. Qujattardy úıge alyp kelýge týra keledi, ıaǵnı túnde naýqastardyń tarıhyn terýmen aınalysamyn. Jalpy, jalpy tájirıbelik dáriger segiz saǵat jumys isteıdi, eger onyń bir ǵana ýchaskesi bolsa. Bes saǵaty – naýqastardy qabyldaý, odan keıin úıge shaqyrýlar, skrınıngter, dıspanserlik tekserýler, múgedektikke qujattar resimdeý. Bul tek qabyldaý emes, kórinbeıtin «100 500 is» bar», – deıdi ol.

Tabysyn arttyrý úshin Anel ekinshi dárigerlik sanatty rastady. Biraq bul tek bes jyldan astam stajy bar mamandarǵa ǵana múmkin. Sondaı-aq, jas terapevt basshylyqtan jumys júktemesi men jalaqyny qaıta qaraýdy surady. «Bizdiń otbasynda kezekshilikti kúıeýim alady, men áli sábıimmen bara almaımyn. Eger ekeýmiz de jumysta «ómir súrsek», onda balalarmen kim aınalysady?»

Jeke blog jáne ózgeristerge úmit

Anel qazir aýyldaǵy ómiri týraly, paıdaly keńestermen bólisetin blogyn belsendi damytýda. Ázirge bul tabys ákelmese de, bolashaqta jas otbasyǵa qosymsha qoldaý bolady dep úmittenedi. «Men eshqashan jańashyl, paıdasyz kokteılderdi, ishek tazartqyshtardy jáne parazıtterge qarsy BBQ-tardy nasıhattamaımyn. Kóp jaǵdaıda bul tek marketıń», – deıdi ol.

Jaqynda Anel óziniń súıikti voleıbol oıynyna qaıta oraldy. Aýdandyq spartakıadaǵa qatysyp, komandamen birge birinshi oryndy ıelendi. Alda oblystyq týrda oıyn kútip tur.

Jubaılar Ertishskiden kez kelgen ýaqytta ketýge bolatynyn jasyrmaıdy. «Biraq paryz, jaýapkershilik, ar-uıat sezimi bar. Kómek kútip otyrǵan naýqastar bar. Shynymdy aıtsam, ómirimniń sońyna deıin aýylda ómir súrgim kelmeıdi. Biraq aldaǵy úsh jylda biz áli ketpeımiz. Al eger bolashaqta jumys, jalaqy, aýyldyń damýy bizdi qanaǵattandyrsa, onda úsh jyldan keıin bes, tipti on jyl da qalýymyz múmkin», – deıdi Anel.

Qıyndyqtarǵa, turmystyq máselelerge jáne tyǵyz kestege qaramastan, jas otbasy aýyl medısınasynda eńbek etýdi, eki balany tárbıeleýdi jáne úılerin jaıly etýdi jalǵastyrýda. Olar óz kásibine adal bolyp, dáriger eńbegin baǵalaýdyń jáne jaǵdaılardyń jaqsarýyna úmit artady.