InfoHub Logo

Aqmola oblysyndaǵy Kókshetaý qalasy, Býrabaı jáne Zerendi aýdandarynda alǵashqy qoqys suryptaý jáne qaıta óńdeý zaýyttarynyń qurylysy bastaldy. Bul joba óńirde qaldyqtardy basqarýdyń zamanaýı jáne ekologıalyq qaýipsiz júıesin qalyptastyrýǵa serpin beredi.

Bul týraly Infohub.kz aqparat agenttigi habarlaıdy.

Jobany «Eko DUMP» JSHS júzege asyrýda. Kelisimshart bıyl aqpan aıynda oblys ákimdigi men kompanıa arasynda memlekettik-jekemenshik áriptestik aıasynda jasalǵan. Barlyq úsh zaýyttyń jyldyq jobalyq qýattylyǵy – 150 myń tonna qoqys.

Zaýyttardyń ornalasýy jáne qýattylyǵy

Kókshetaý qalasynda jylyna 70 myń tonna óńdeıtin bir keshen, al Býrabaı jáne Zerendi aýdandarynda árqaısysy jylyna 40 myń tonnalyq eki keshen ornalasady. Munda qaldyqtardy suryptaý, qaıta óńdeý jáne zalalsyzdandyrýdyń ozyq tehnologıalary qoldanylmaq.

Týrısik aımaqtarǵa erekshe nazar

«Bul oryndar kezdeısoq tańdalǵan joq. Kókshetaý – oblys ortalyǵy, halqy eń kóp shoǵyrlanǵan jer. Al Býrabaı men Zerendi – týrısik oryndar, olarǵa kelýshiler sany kóp bolǵandyqtan, antropogendik júkteme joǵary. Sondyqtan biz bul aýmaqta elektr qýatymen júretin qoqys tasıtyn kólikterdi qoldaný boıynsha pılottyq jobany iske asyrýdy qarastyryp otyrmyz», – deıdi Aqmola oblysy tabıǵı resýrstar jáne tabıǵatty paıdalanýdy retteý basqarmasy basshysynyń orynbasary Batyrjan Ábilpeıisov.

Joba aıasynda Borovoe, Shýche, Úlken jáne Kishi Chebache, Qatarkól kólderiniń jaǵalaýlarynda jáne irgeles eldi mekenderde qaldyqtardy bólek jınaý uıymdastyrylady.

Qaldyqtardy óńdeýdiń jańa múmkindikteri

Jobada plasık, organıkalyq qaldyqtar, qaǵaz ben karton, metal, shyny, aǵash jáne qurylys qaldyqtary sıaqty negizgi fraksıalardy bólý arqyly keshendi suryptaý qarastyrylǵan. Plasıkti qaıta óńdeý arqyly PET-granýlát alý josparlanýýda. Organıkalyq qaldyqtar men qoqysty eleýden ótkizý kezinde paıda bolatyn qaldyqtar úshin anaerobty bıotermıalyq ydyratý tehnologıasymen jumys isteıtin klımattyq kameralar qurylady. Onyń nátıjesinde bıogýmýs, tehnogrýnt jáne RDF-otyn óndirýge arnalǵan komponentter, sondaı-aq burynǵy jáne jabyq polıgondardy qalpyna keltirýge paıdalanylatyn ınertti materıal alynady.

«RDF-otyn – bul sement zaýyttarynda qoldanylatyn, zalalsyzdandyrylǵan qurǵaq fraksıa. Óıtkeni sement peshterindegi temperatýra 1200 gradýstan asady. Qazirgi ýaqytta sement zaýyttary qaýymdastyǵy RDF-qaldyqty otyn retinde qoldaný boıynsha ulttyq standartty ázirleýge tapsyrys berdi. Jyl sońyna deıin standart kúshine enedi dep kútilýde. Sondaı-aq, jeke klımattyq kameralarda tyńaıtqysh pen usaqtalǵan japyraqtar men butaqtar aralasqan qaldyqtar óńdeledi. Bul joǵary sapaly tyńaıtqysh – bıokompost beredi. Bizdiń maqsatymyz – «polıgon» degen uǵymnan tolyq bas tartý, eshqandaı qaldyq jerlenbeýi tıis», – deıdi «Eko DUMP» JSHS dırektory Márıam Ábisheva.

Jobanyń jalpy quny – 7,2 mlrd teńge. Onyń 70%-y «Ónerkásipti damytý qory» AQ arqyly «Jasyl Damý» AQ qarajaty esebinen, 30%-y Aqmola oblysy ákimdigimen jasalǵan MJÁ aıasynda qarjylandyrylady.

Qurylys jumystaryn jyl sońyna deıin aıaqtap, 2027 jyldyń birinshi toqsanynda zaýyttardy paıdalanýǵa berý josparlanýda. Úsh zaýytta 150 jańa jumys orny ashylady.