InfoHub Logo

20 qańtarda Túrkistanda 18 jasqa deıingi balalar men jasóspirimder arasynda 2026 jylǵy Qazaqstan shahmat chempıonaty bastaldy. Klasıka, rapıd jáne blıs formattaryndaǵy on kúndik tartys eldiń jańa chempıondaryn anyqtap, mańyzdy álemdik jarystarǵa qatysatyn ulttyq quramalardyń negizin qalyptastyrady.

«2026 jyly Túrkistan shahmat boıynsha nazardyń naǵyz tartylys ortalyǵyna aınalýda. Jaqyn arada munda Túrki halyqtarynyń shahmat qaýymdastyǵynyń shtab-páteri ornalasady, al dál qazir balalar men jasóspirimder úshin maýsymdaǵy alǵashqy ári, bálkim, eń mańyzdy chempıonat ótip jatyr. Bul – negizgi ulttyq irikteý. Dál osy jerde qaı jas daryn ulttyq quramaǵa enip, jyldyń eń iri álemdik týrnırlerinde Qazaqstan atynan óner kórsetetini sheshiledi. Jarys óte tartysty ótpek, sondyqtan ony tamashalaý da erekshe qyzyqty. Federasıa úshin bul – elimizdiń Prezıdenti qoıǵan aýqymdy mindetterdi iske asyrýǵa daıyndyqtyń taǵy bir synaǵy. 2025 jyl Qazaqstanǵa rekordtyq medaldar sanyn ákeldi. Alaıda shahmattaǵy báseke kúsheıip keledi, endi biz úshin tek jeńý ǵana emes, sońǵy jyldary qol jetkizgen kóshbasshylyqty saqtap qalý mańyzdy», – dedi Qazaqstan shahmat federasıasynyń prezıdenti Tımýr Týrlov.

Týrnırge 1052 jas shahmatshy qatysýda. Jarystar uldar men qyzdar arasynda bólek ótkiziledi. Joǵary jas sanattarynda óner kórsetýge ruqsat etiledi. Jas erekshelik toptary týǵan jyldaryna qaraı anyqtalady:

6 jasqa deıin (U6) - 2020 jyly jáne odan keıin týǵandar;

8 jasqa deıin (U8) - 2018 jyly jáne odan keıin týǵandar;

10 jasqa deıin (U10) - 2016 jyly jáne odan keıin týǵandar;

12 jasqa deıin (U12) - 2014 jyly jáne odan keıin týǵandar;

14 jasqa deıin (U14) - 2012 jyly jáne odan keıin týǵandar;

16 jasqa deıin (U16) - 2010 jyly jáne odan keıin týǵandar;

18 jasqa deıin (U18) - 2008 jyly jáne odan keıin týǵandar.

Barlyq chempıonattar shveısarıalyq júıe boıynsha 9 týrdan ótkiziledi:

20–27 qańtar – klasıka 90+30 (partıaǵa 90 mınýt, birinshi júristen bastap ár júriske 30 sekýnd qosylady), 24 qańtar – demalys kúni;

28–29 qańtar – rapıd 15+10;

30 qańtar – blıs 3+2.

Jarys jeńimpazdary men júldegerleri medal, dıplom jáne aqshalaı syıaqylarmen marapattalady. Jalpy júlde qory – 15 mln 120 myń teńge. Ár jas sanaty boıynsha 1 mln teńge kólemindegi júlde qory tómendegideı bólinedi (barlyq soma – teńgemen):

2025 jyly qazaqstandyq ıýnıorlar men mektep oqýshylary arasyndaǵy álem, Azıa jáne Batys Azıa chempıonattarynda 122 medal jeńip aldy (52 altyn, 32 kúmis jáne 38 qola). Sondyqtan da ótken jylǵydaı jas sanattarynyń basym bóliginde osy týrnırlerdiń jeńimpazdary men júldegerleri ózara baq synasýy da zańdy dúnıe. Bul jarystardaǵy básekeni erekshe tartysty, al jeńisti aıryqsha mańyzdy etedi.

Kóptegen sportshylar, tipti eń jas degenderiniń ózi, qazirdiń ózinde eresekter quramasynyń qataryna engen nemese sol quramanyń senimdi túrde qaǵyp tur. Sondyqtan Túrkistanda klasıkada bir top eń myqty shahmatshy óner kórsetpeıdi. Olardyń qatarynda: Qazaqstannyń eresekter arasyndaǵy 2025 jylǵy blıs chempıonatynyń jeńimpazy  11 jastaǵy WFM Alanna Berikqyzy (2180), 22 qańtarda 13 jasqa tolatyn 2023 jylǵy (O10) jáne 2025 jylǵy (O12) álem chempıony FM Danıs Qýandyquly (2387), 13 jastaǵy 2024 jylǵy (O12) jáne 2025 jylǵy (O14) álem chempıony IM Mark Smırnov (2425), 15 jastaǵylar úshtigi — 2025 jylǵy álem chempıony (O16) GM Edgar Mamedov (2478), 2025 jylǵy álem vıse-chempıony (O16) IM Saýat Nurǵalıev (2423) jáne Qazaqstannyń eresekter arasyndaǵy 2025 jylǵy chempıony WIM Elnaz Qalıahmet (2330), 16 jastaǵy WIM Zarına Nurǵalıeva (2286), sondaı-aq 17 jastaǵy IM Aldıar Ańsat (2470), IM Danıal Sapenov (2465), IM Erǵalı Súleımen (2408) jáne FM Mıras Asylov (2405) bar. Degenmen olardyń keıbiri, mysaly, Danıs, Mark jáne Saýat rapıd pen blıste oınaıdy…

6 jasqa deıin (U6)

Halyqaralyq deńgeıde bul sanat jarystarda qarastyrylmaǵan. Bul reıtıńsiz alty jastaǵy eń daryndy balalardyń jas jaǵynan úlkendermen básekelesýine esh kedergi keltirmeıdi.

8 jasqa deıin (U8)

Qyzdar arasynda reıtıńtik favorıtter – Narmına Asylbekqyzy (klasıkadaǵy reıtıńi – 1541) men Ámına Muqanova (1527), al uldar arasynda – 025 jylǵy mektep oqýshylary arasyndaǵy álem chempıony (O7) Abdýl-Málik Qaırat (1649). Alaıda favorıt mártebesi únemi tabysqa jetýge kepildik bermeıdi, ony ár partıada dáleldeý qajet.

10 jasqa deıin (U10)

21 qańtarda Alısha Bısalıeva (1719) 9 jasqa tolady. Ol – 2025 jylǵy absolútti álem chempıony: klasıka, rapıd jáne blıs boıynsha álem chempıony (G8), klasıkadan mektep oqýshylary arasyndaǵy álem chempıony (G9), sondaı-aq Álem kýbogynyń jeńimpazy (G8). Alaıda jańa sanatta onyń baıypty qarsylastary bar, mysaly, Marám Taýbasar (1692), Aıarý Nurbol (1644), Amalıa Edresheva (1618) jáne Azalıa Balaqanova (1604). Uldar arasynda bir favorıtti bólip kórsetý tipti qıyn: CM Rızat Ulan (2085), Azıa chempıonaty-2025-tiń qola júldegeri (O10), Nurmuhamed Elemes (2031), Nuralı Nurshın (2028) jáne mektep oqýshylary arasyndaǵy álem chempıonaty-2025-tiń chempıony men vıse-chempıony (O9) Nurıslam Sultanhan (1983). Osy fonnyń ózinde 2025 jylǵy álem chempıony (O8) Ádınur Ádilbek (1928) te kózge túse qoımaıdy.

12 jasqa deıin (U12)

Qyzdar arasynda aıqyn reıtıńtik favorıt bar – WCM Jansaıa Sholpanbek (2058), sondaı-aq Azıa chempıony-2025 (G10) Mılana Fılıppova (1929). Alaıda WCM Ádıa Mamesh (1739), Botagóz Jylqoja (1720), Malıka Zıadın (1658), Symbat Jetpis (1657) nemese Qazaqstannyń Balalar kýbogy-2025 fınalısi Nursaıa Jumabek (1613) Uldar arasynda báseke de dál solaı: mektep oqýshylary arasyndaǵy álem chempıony-2025 (O11) FM Álimjan Jaýynbaı (2090), CM Nuralı Bolashaqov (2085), Raýan Baqyt (2049), Ramazan Tólegen (2037), Qazaqstan chempıony-2025 (O10) Alıhan Nazarbek (1978), CM Arlan Mirjanov (1955) jáne 2025 jylǵy rapıd pen blısten álem chempıony (O10) CM Ámirjan Ánetov (1939).

14 jasqa deıin (U14)

Qatysýshy qyzdardyń quramy myqty: Dalıa Dıasqyzy (1884), mektep oqýshylary arasyndaǵy álem vıse-chempıony (G13) WFM Hanzada Amanjol (1874), Aqnur Mamaqova (1870), Aqerke Moldaǵalı (1833), sondaı-aq Qazaqstannyń Balalar kýbogy-2025 sensasıalyq jeńimpazy Medına Jakenova (1629) jáne osy týrnırdiń qola júldegeri Bıbisara Erjan (1745). Uldar arasynda chempıondyq úshin kúresti óz ataǵyn qorǵap júrgen CM Álisher Ábdisattar (2175), mektep oqýshylary arasyndaǵy Azıa chempıonaty-2025-tiń qola júldegeri (O13) jáne Qazaqstannyń Balalar kýbogy-2025 jeńimpazy CM Aldıar Jaras (2122), CM Súleıman Ahmet (2047) bastaıtyny anyq, ári taǵy talaılary bar.

16 jasqa deıin (U16)

Ótken jyldyń maýsym aıynyń sońy men shildesinde buǵan deıin Mınnýllına tegimen óner kórsetken Adrıana Sermuhamedova Ispanıadaǵy úsh týrnırdiń qorytyndysy boıynsha reıtıńin birden 294 pýnktke – 1877-den 2161-ge deıin kóterip, oǵan qosa WFM ataǵyn da ıelendi. Qazir 2123 reıtıńpen ol Malıka Japparbekova (2023), Ásıa Asylhan (2014), Aılın Zarqym (1894) jáne WFM Dıana Tynyshtyq (1852) syndy ataqty oıynshylar úshin tamasha qarsylasqa aınalyp otyr. Uldar arasynda da dál sondaı myqty báseke kútiledi: Qazaqstannyń Balalar kýbogynyń eki dúrkin jeńimpazy (2023, 2024) jáne 2025 jylǵy fınalısi FM Aqyljan Meıirhanuly (2319), FM Nazar Talǵatov (2299), FM Aldıar Jaýynbaı (2282). Bul tizimdi ári qaraı da jalǵastyra berýge bolady…

18 jasqa deıin (U18)

Ótken jylǵy chempıon WFM Jánıa Naýanova (1911) óz ataǵyn 14 jastaǵy WFM Marıa Holávko (2165) men WFM Aıarý Altynbek (2151), 16 jastaǵy WCM Iasmına Alemanova (2036) jáne WFM Nursulý Orazalına (1942) tarapynan bolatyn shabýyldardan qorǵaıdy. Uldar arasynda júldeli oryndarǵa basty úmitkerler qataryn FM Artóm Bogdanov (2402), FM Imanǵalı Aqylbaı (2362), FM Alan Petýhov (2322), FM Ernur Amangeldi (2288), FM Asman Baıantas (2244), FM Inaıat Bolat (2288), Qaıyr Beristenov (2227), CM Alıhan Daýlet (2203) jáne FM Sultanbeıbarys Dýmanuly (2192) quraıdy.

Klasıkalyq shahmat boıynsha chempıondar Qazaqstan atynan Álem kýbogynda (FIDE World Cup Under 8–12 2026, 15–28 maýsym, Batýmı, Grýzıa) jáne 8–12 jastaǵylar arasyndaǵy álem chempıonattarynda (FIDE World Cadets Chess Championship 2026, 10–17 qarasha, Batýmı, Grýzıa), sondaı-aq 14–18 jastaǵylar arasyndaǵy álem chempıonatynda (FIDE World Youth Chess Championships 2026, 14–27 maýsym, Montesılvano, Italıa) óner kórsetedi, al vıse-chempıondar Azıa chempıonatyna (Asian Youth Chess Championship 2026) qatysady. 2025 jylǵy júldeger retinde atalǵan týrnırlerge jeke qatysý quqyǵyna ıe oıynshylar joldama úshin básekege túspeıdi. Basqa júldeli oryndardy ıelengen oıynshylar 7–17 jastaǵylar arasyndaǵy álem chempıonaty (FIDE World U7–U17 Championships 2026, 25 qazan – 5 qarasha, For-dý-Igýasý, Brazılıa), Batys Azıa chempıonaty (Western Asia Youth & Juniors Chess Championship 2026) jáne mektep oqýshylary arasyndaǵy Azıa chempıonaty (Asian Schools Chess Championship 2026) sıaqty halyqaralyq jarystarǵa qatysý quqyǵyna ıe bolady.