InfoHub Logo

Qazaqstandyq jastardyń eńbek naryǵyndaǵy tańdaýy alańdaýshylyq týdyrýda. Ekonomıs Rýslan Sultanovtyń aıtýynsha, jastar jyldam tabysqa jetýdi artyq kórip, uzaq merzimdi kásibı damýdan bas tartýda. Bul jaǵdaı el ekonomıkasynyń bolashaǵyna qaýip tóndirýi múmkin.

Bul týraly Infohub.kz aqparat agenttigi habarlaıdy.

Injenerler emes, kýrerler urpaǵy

Qazirgi tańda jastardyń alǵashqy eńbek tájirıbesi zaýyttan, ınjenerlik sehtan nemese ónerkásipten emes, kóbinese jetkizý qyzmetinen, marketpleısterden, onlaın saýdadan, frılanstan, ýaqytsha jumystardan bastalady. Bul jastarǵa jyldam aqsha tabýǵa múmkindik bergenimen, olardyń biliktiligin, ónimdiligin, zeınetaqy jınaqtaryn jáne turaqty mansap jolyn qalyptastyrýda qıyndyqtar týyndatady.

Ekonomıkada jumyspen qamtylý men aınalymnyń ósýi baıqalǵanymen, uzaq merzimdi ónimdilik pen turaqty ál-aýqattyń negizi álsireı túsýde. Bul jaǵdaı eldiń kúrdeli qosymsha qun, ınjenerlik quzyrettilik jáne bolashaq orta taptyń negizin qurý qabiletin tómendetedi.

Jastar nege jyldam tabysty tańdaıdy?

Jastardyń bul tańdaýyna sebep – olardyń aldynda turǵan múmkindikter. Saýda salasy jastar arasynda eń kóp taraǵan jumys sektory bolyp qala beredi. Ónerkásiptegi jalaqy joǵary bolǵanymen, jastar saýda men platformalyq ekonomıkany tómen kirý kedergisi, ıkemdi jumys kestesi, jyldam tabys tabý múmkindigi jáne erkindik sezimi úshin artyq kóredi.

Bul jastardyń eńbekke degen kózqarasyn ózgertip, olardyń mansaptyq ósýge, bilimge jáne kásibı damýǵa degen umtylysyn azaıtýy múmkin. Deloitte zertteýi boıynsha, Z urpaǵynyń tek alty paıyzy ǵana basshylyq laýazymdardy maqsat etedi. Olar úshin tabys, ómir sapasy jáne psıhologıalyq jaılylyq arasyndaǵy tepe-teńdik mańyzdyraq.

Kýrerler urpaǵy – ekonomıka úshin qaýip

El ekonomıkasynyń turaqty damýy úshin tek saýda men qyzmet kórsetý salalaryna ǵana súıený jetkiliksiz. Injenerler, tehnologtar, joǵary bilikti mamandar, ónerkásiptik ónimdilik jáne kúrdeli qosymsha qun qajet. Alaıda, Qazaqstan jastardyń ekonomıkaǵa formaldy túrde qatysyp, biraq ónimdi sektordy qurýǵa az aralasatyn jaǵdaıǵa tap bolýda.

Bolashaq demografıalyq ósim jaǵdaıynda bul jaǵdaı odan da kúrdelilene túsýi múmkin. Eger ekonomıka sapasyz jumys oryndaryn, senimsiz tabys kózderin jáne qysqa merzimdi qyzmet kórsetý úlgilerin qurýdy jalǵastyrsa, demografıalyq artyqshylyq demografıalyq qysymǵa aınalýy yqtımal.

NEET (bilim, jumyspen qamtylý nemese kásibı daıarlyqta joq jastar) sanatyna jatatyn jastardyń sanynyń artýy alańdaýshylyq týdyrady. Bul jastardyń júıeden shyǵyp qalýy bolashaq tabys, qarjylyq turaqtylyq, ónimdilik jáne áleýmettik turaqtylyq úshin qaýipti.

«Zaýytqa bar» degen uran jetkiliksiz: ne isteý kerek?

Qazaqstanǵa mańyzdy tańdaý jasaý qajet. El ekonomıkasynyń bolashaǵy úshin jastardy tek jyldam tabysqa emes, ónerkásipke, ınjenerlik mamandyqtarǵa, tehnologıalarǵa, jasandy ıntellektke jáne joǵary ónimdi salalarǵa tartý kerek. Bul úshin memleket pen bıznes birlesip, bilim berýdi jańǵyrtý, joǵary oqý oryndaryn naryqpen baılanystyrý, tehnıkalyq mamandyqtardy damytý, ónerkásipti yntalandyrý jáne jastar úshin tartymdy eńbek jaǵdaılaryn jasaý qajet.

Jastar da ózderiniń jyldam tabystyń uzaq merzimdi turaqtylyqqa ákelmeıtinin túsinýi tıis. Bolashaq ekonomıkasy úshin kúrdeli quzyrettilikter men ónimdilik mańyzdyraq.