InfoHub Logo

Qazaqstandaǵy dárigerlerdiń ortasha jasy 44-ke jetti. Bul rette árbir tórtinshi maman zeınetkerlik jasqa jaqyn. Osyǵan oraı, bolashaqta kim emdeıtini, medısına sapasynyń saqtalyp qalatyny nemese joǵalatyny týraly suraqtar týyndaıdy. Jastar men tájirıbeli mamandardyń aıyrmashylyǵy nede jáne pasıentter kimge kóbirek senim artady?

Bul týraly Infohub.kz aqparat agenttigi habarlaıdy.

Pasıentterdiń kózqarasy: Ártúrli býyn dárigerleriniń artyqshylyqtary men kemshilikteri

Kóptegen saladan aıyrmashylyǵy, medısınada jasqa baılanysty kemsitýshilik kerisinshe jumys isteıdi. Eger basqa jerlerde 40 jastan asqandarǵa jumysqa turý qıynǵa soqsa, dárigerlik mamandyqqa jas qosylǵan saıyn, onyń bedeli arta túsedi. Pasıentter de kóbinese orta jastaǵy, ıaǵnı 35-45 jas aralyǵyndaǵy dárigerlerge senim artatynyn aıtady. Olardyń pikirinshe, jas mamandarda tájirıbe men bilim jetispeýi múmkin, al egde jastaǵylar jańa ádisterdi bilmeýi nemese sharshap qalýy yqtımal.

Alaıda, keıbir pasıentter tek tájirıbeli mamandarǵa senetinin de jasyrmaıdy. Olardyń oıynsha, jas dárigerlerde teorıa bolǵanymen, dıagnoz qoıýda qatelesýi múmkin. Al keıbiri úshin dárigerdiń jasy mańyzdy emes, eń bastysy – onyń biliktiligi men jaqsy pikirleri.

30-40 jas – eń kóp shoǵyrlanǵan top

2025 jyldyń basynda Qazaqstanda 281 400-den astam medısına qyzmetkeri jumys istegen. Onyń ishinde 83 379 dáriger bar. Elimizdegi dárigerlerdiń ortasha jasy – 44 jas. Bul kórsetkish óńirlerge baılanysty ózgeredi. Eń kóp dáriger – 30-39 jas aralyǵynda, olardyń úlesi 37%-ǵa jýyq. Degenmen, árbir úshinshi dáriger 50 jastan asqan.

Eýropamen salystyrǵanda bul jaǵdaı qolaıly bolǵanymen, aldaǵy 5-7 jylda elimizde zeınetkerlik jastaǵy dárigerlerdiń sany artyp, mamandar tapshylyǵy sezilýi múmkin. Sońǵy 10 jylda 92 617 adam medısınalyq dıplom alǵan, al 2024 jyly bul kórsetkish rekordtyq 13 181-ge jetti. Alaıda, bul medısınadaǵy mamandar tapshylyǵyn joıa almaı otyr.

Psıholog pikiri: Qorqynysh pen senim

Psıholog Iýlıa Belánınanyń aıtýynsha, «eski dárigerlerdiń ketýinen» bolatyn qorqynysh – bul medısınaǵa emes, adamnyń qorǵanysh pen baqylaýǵa degen psıhologıalyq qajettiligine baılanysty. Kópshilik úshin dáriger – bul tájirıbe men senimdilik belgisi. Tehnologıa men ómir qarqynynyń jyldam ózgerýi jaǵdaıynda adamdar ótkendi ıdealdap, jańany baǵalamaýǵa beıim. Biraq psıholog dárigerlerdiń býyndar boıynsha erekshelenetinin atap ótedi: aǵa býyn ókilderi klınıkalyq tájirıbe men ıntýısıaǵa, al jastar – hattamalar men dáleldengen medısınaǵa súıenedi. Eń bastysy – dárigerdiń biliktiligi, empatıasy jáne pasıentpen qarym-qatynas ornata bilýi.

Tájirıbeli dárigerdiń oıy: Jastardyń artyqshylyǵy men kemshiligi

Balalar nevrology Qaıyrǵalı Kóneevtiń pikirinshe, jas býyn dárigerlerge degen senimsizdik ejelden kele jatqan nárse. Degenmen, qazirgi tańda jas mamandarǵa jasandy ıntellekt pen robottandyrýdyń damýyna baılanysty úlken úmit artylady. Medısına jańa tehnologıalar arqyly adam faktoryn azaıtyp, ózgerip jatyr. Jastardyń artyqshylyǵy – aqparatqa qoljetimdilik, biraq tájirıbelik daǵdylary áli de jetildirýdi qajet etedi. Onyń aıtýynsha, buryn dárigerlerdi irikteý óte qatań bolǵan, al qazirgi kezde medısınaǵa kóbinese «ıdeıaly» emes, pragmatık jastar keledi.

Jas dárigerdiń pikiri: Jańa bilim men tehnologıalar

Rezıdent-onkolog Temirlan Qaınazarovtyń aıtýynsha, qazirgi medısınalyq bilim berý júıesi burynǵydan áldeqaıda uzaq jáne tereń. Oqytý merzimi 6 jyldan 9-11 jylǵa deıin uzartylǵan. Jańa pánder, mysaly, genetıka men ımmýnologıa oqytylady. Emdeý ádisteri de dáleldengen bazaǵa negizdeledi. Jastardyń artyqshylyǵy – sıfrlyq derekter bazalary, mamandandyrylǵan baǵdarlamalar men jasandy ıntellektti qoldana bilýi. Bul qatelikterdi azaıtyp, emdeýdi qaýipsiz etedi. Alaıda, ol burynǵydaı medısınaǵa túsýdiń qıyn bolǵanyn, qazirgi kezde aqyly negizde oqýǵa múmkindikterdiń kóbirek ekenin moıyndaıdy.

Býyn teorıasy: «Qamqorshylar» men «Sýretshiler»

Hırýrg-transplantolog Janat Spataev býyn teorıasyn medısınaǵa qoldanyp, dárigerlerdi tórt topqa bóldi: «Qamqorshylar» (bebı-býmerler), «Saıahatshylar» (X býyny), «Batyrlar» (Y býyny – mıllenıaldar) jáne «Sýretshiler» (Z býyny – zýmerler). Ár býynnyń ózindik erekshelikteri, jumysqa degen kózqarasy jáne medısınaǵa degen ustanymy bar. Mysaly, «Qamqorshylar» tájirıbege, «Saıahatshylar» ózine senýge, «Batyrlar» dáleldengen medısınaǵa, al «Sýretshiler» tehnologıa men jeke shekaraǵa basymdyq beredi. Pandemıadan keıin kóptegen salalardaǵy sıaqty medısınada da «Úlken otstavkaǵa shyǵý» (The Great Resignation) qubylysy baıqalady. Jastar «kamıkadze» rejımde jumys isteýden bas tartyp, eńbekaqynyń laıyqty tólenýin talap etedi. Bul medısınanyń ózgeretinin jáne mamandardyń jetispeýshiligi jaǵdaıynda eńbekaqynyń artatynyn kórsetedi.

«Jaqsy dáriger» – dıplomnyń shyqqan jyly emes

Qorytyndylaı kele, sarapshylar «jaqsy dáriger» uǵymynyń jasqa emes, maman jumys isteıtin júıege baılanysty ekenin atap ótedi. Tájirıbeli dárigerlerdiń klınıkalyq tájirıbesi men ıntýısıasy, al jastardyń zamanaýı bilimi men tehnologıalary bar. Eki býyn da bir-birin tolyqtyryp, medısınanyń damýyna úles qosady. «Eski dárigerler ketse, emdeıtin eshkim qalmaıdy» degen qorqynyshtan góri, júıeniń mamandardy baǵalap, qoldap, saqtap qalýy mańyzdy.