InfoHub Logo

Qazaqstanda memlekettik grantpen bilim alǵan túlekter oqý ornyn bitirgen soń mindetti túrde jumys isteýi kerek. Áıtpese, olarǵa jumsalǵan qarjyny qaıtarýǵa týra keledi. Sońǵy eki jylda bilim jáne ǵylym mınıstrliginiń málimetinshe, 3406 túlek osy talapty oryndamaǵany úshin sot arqyly qarajatty qaıtarýǵa májbúr bolǵan.

Bul týraly Infohub.kz aqparat agenttigi habarlaıdy.

Mıllıondaǵan habarlama men myńdaǵan sot isi

Sońǵy eki jylda «Qarjy ortalyǵy» AQ jumys istemegen nemese óteý merzimin rastamaǵan túlekterge 1 mıllıonnan astam habarlama men 15 myńdaı jazbasha talap joldaǵan.

«Búgingi tańda sotta 186 talap-aryz qaralýda, onyń ishinde 3406 sot sheshimi bilim alý shyǵyndaryn óndirip alý týraly shyǵaryldy», - dep habarlady Bilim jáne ǵylym mınıstrligi.

Kim qansha ýaqyt jumys isteýi kerek?

Mınıstrlik grant ıegerleriniń jumys isteý merzimi kóp jaǵdaıda 3 jyl ekenin eske saldy. Alaıda, mamandyq pen kvotaǵa baılanysty talaptar ózgerýi múmkin:

Memlekettik grantty qashan óteı bastaý kerek?

Bilim mınıstrliginiń málimetinshe, ýnıversıtetti bitirgen jyly 1 qyrkúıekten keshiktirmeı jumysqa kirisý qajet. Alaıda, oqýdy basqa ýaqytta aıaqtaǵandar úshin erekshelikter bar:

«Oqýyn aıaqtaǵan túlekter aǵymdaǵy jyldyń 1 qyrkúıegine deıin jumys ornyna kelýge mindetti, al eger shyǵarylý merzimderi basqa bolsa – oqýdy aıaqtaǵannan keıin 2 aı ishinde (merzim úzilissiz esepteledi)», - delingen mınıstrliktiń jaýabynda.

Grantty óteýden bosatylýy múmkin tulǵalar: tolyq tizim

Bilim jáne ǵylym mınıstrligi zań boıynsha keıbir jaǵdaılarda túlekterdi mindettemelerden tolyq nemese ishinara bosatýǵa bolatynyn atap ótti.

Bul sheshimdi arnaıy komısıa qabyldaıdy jáne kelesi sanattaǵy túlekterge qatysty:

Sondaı-aq, shetelde oqý kezeńine (rezıdentýra, magıstratýra, doktorantýra jáne basqa baǵdarlamalar) keıinge qaldyrý beriledi.

Mamandyq boıynsha emes, basqa jerde jumys isteýge bola ma?

Túlekterdiń jıi qoıatyn suraqtarynyń biri – memlekettik qurylymdarda ǵana jumys isteý mindetti me? 2021 jyldan bastap zańnamadan tek memlekettik uıymdarda jumys isteý týraly talap alynyp tastaldy. Endi grant kez kelgen menshik nysanyndaǵy kompanıada, sonyń ishinde jeke bıznes pen JK-da jumys istegen kezde esepteledi.

«Zańnamada jáne erejelerde tek alynǵan mamandyq boıynsha jumys isteý mindetti degen talap belgilenbegen. Óteý oqý baǵytyna (daıarlyq baǵyty) sáıkes kelýi kerek, naqty mamandyqqa emes», - dep atap ótti vedomstvo.

Ártúrli sanattaǵy túlekter úshin «erkindik» deńgeıleri ártúrli:

«Zańnama jumysqa ornalasýda ıkemdilikti qarastyrady jáne túlekterdi óteý kezinde tar mamandyqpen shektemeıdi», - delingen jaýapta.

«Men 5 jyl buryn bitirdim, nege maǵan qońyraý shalýda?»

Bes jyl buryn joǵary oqý ornyn bitirgen kóptegen qazaqstandyqtar aqshany qaıtarý týraly talaptardy jappaı ala bastady. Vedomstvo bul tájirıbeniń tolyq zańdy ekenin túsindirdi, sebebi óteý mindettemeleri bilim berý qyzmetterin kórsetý týraly sharttarda bekitilgen.

«Ótelmegen jaǵdaıda, túlek bilim alý shyǵyndaryn óteýge mindetti, biraq Zańnyń 47-babynyń 17-2-tarmaǵynda kózdelgen jaǵdaılardy qospaǵanda (biz olardy joǵaryda aıtyp óttik – redaksıa). Bul rette, Zańnyń 47-babynyń 17-5-tarmaǵyna sáıkes, talap etý merzimi qoldanylmaıdy», - dep naqtylady mınıstrlik.

Bul grant boıynsha mindettemeler ýaqyt óte kele joıylmaıtynyn bildiredi – Qarjy ortalyǵy kez kelgen ýaqytta shyǵyndardy óteýdi talap ete alady.

Mınnaýkı óteletin soma naqty jumys istegen ýaqytqa proporsıonaldy esepteletinin naqtylaıdy.

Buzýshylar úshin saldary

Eger túlek jumys istemese jáne bosatylý quqyǵy bolmasa, «Qarjy ortalyǵy» óndirip alýdy bastaıdy. Óteletin soma proporsıonaldy esepteledi: eger siz 3 jyldyń 1 jylyn jumys isteseńiz, tek qalǵan 2 jyl úshin qaıtarýǵa týra keledi.

Eger erikti túrde tóleýden bas tartsa, is sotqa beriledi.