InfoHub Logo

Akýsher-gınekolog Gúlmıra Maǵzumova – Astanadaǵy Ana men bala ortalyǵynda (UMC) «Qursaqtaǵy náreste medısınasy» baǵdarlamasynyń jetekshisi. Ol Qazaqstanda áli týylmaǵan sábılerge qan quıýdy júzege asyratyn jalǵyz maman. Bul – eger aralaspasa, sábı týmaı jatyp ólip qalatyn nemese nebári birneshe kún ǵana ómir súretin jaǵdaı.

Sonymen qatar, áriptesterimen birge ol qursaqtaǵy (ana qursaǵyndaǵy) operasıalardy da jasaıdy. TengriHealth materıalynda biz 20 jyldyq tájirıbeden keıin de mamandyqtyń nendeı jańalyqtarmen tańǵaldyra alatyny týraly sóz qozǵaımyz.

Bul týraly Infohub.kz aqparat agenttigi habarlaıdy.

«Alǵashqy bosaný – bul kúızelis»

Nege akýsherlik? Jalpy medısına salasy? Gúlmıra Maǵzumova dáriger bolatynyn eshqashan da kúmándanbaǵanyn aıtady. Onyń ata-anasy da – medısına qyzmetkerleri, osy ortada ósken. Tipti oıynshyqtary da dárigerlik quraldar – stetoskop, skalpel bolǵan. Sondyqtan mamandyq tańdaýy aıqyn edi.

«Men árqashan ota jasaýdy armandadym. Úlken hırýrgıaǵa barsam ba? Iá, tamasha áıel-hırýrgtar bar, biraq olar erler arasynda jol tabýǵa, jumys isteýge májbúr – onda óte qatal irikteý men básekelestik bar. Qyzdarǵa jıi aıtady: akýsherlik pen gınekologıaǵa baryńdar», – deıdi keıipker.

Bul qyzyq. Rasynda, úlken hırýrgıanyń áıelderge jat ekendigi týraly stereotıp bar: qıyn, árdaıym dáleldeýge týra keledi. Al akýsherlik – áıelder taqyryby. Degenmen, bul ana men sábı ólimine qatysty árbir jaǵdaı úshin dárigerdiń moınyna úlken jaýapkershilik júkteıdi.

«Nege akýsherlikte jeńil dep oılaıdy? Genderlik stereotıpter áser ete me?» – dep talqylaımyz.

«Kóbinese solaı, balanyń týylýy jáne onymen baılanysty barlyq nárse áıel-dárigerlerge kóbirek sáıkes keledi dep sanalady. Biraq munda jeńil emes, kerisinshe, qıynyraq. Men dál osy salany tańdaıtynymdy birden bildim, bul meniń jolym ekenin sezdim. Al akýsherlikti oqyǵanda, maǵan óte qyzyq boldy».

«Alǵashqy bosanýdy esterińizde me?»

«Shynymdy aıtsam, alǵashqy bosaný – bul kúızelis. Men ózimdi daıynmyn dep oıladym, biraq bári men oılaǵandaı bolmaı shyqty. Kishkentaı ul ma, qyz ba týylǵanyn esimde joq, biraq meniń sezimderim, bul proses meni qanshalyqty tań qaldyrǵany esimde qaldy. Áıeldiń bastan keshken aýyrýy da, fızıologıalyq sátter de, sonymen birge týylýdyń qupıasy da (bul óte dál sóz). «Mine, bári osylaı bolady eken...» – dep oıladym sol kezde».

«Kórip otyrǵanymdaı, bul gınekologıaǵa barý nıetińizden aınytpady ma?» – dep kúlemin.

«Kerisinshe, odan da qyzyqtyra tústi».

Gúlmıra Maǵzumova (oń jaqta) jaqynda jasalǵan operasıalardyń birinde. Artqy planda – jańa týylǵan sábı

Barlyǵy sıaqty, ýaqyt óte kele mamandyqqa degen kózqaras ózgeredi – akýsherlikte Gúlmıra Maǵzumova 20 jyldan astam jumys isteıdi. Barlyǵyna úırenesiń. Bosaný – bul jaı ǵana jumys. Olardyń qansha bolǵanyn sanaý múmkin emes.

«Áıelderge degen kózqaras ózgere me?»

«Bilesiz be, ıá. Empatıa sezimi jasym ulǵaıǵan saıyn paıda boldy. Alǵashqy jyldary – bul jumys. Aýyr ma? Iá, biraq bosaný kerek qoı. Al sońǵy kezderi men kerisinshe, sabyrlyraq bola bastadym».

«Sonymen qatar – jumystyń ereksheligi. Bosaný bóliminde dáriger árqashan shıelenis jaǵdaıynda, ekstremaldy jaǵdaılarǵa jaqyn jumys isteıdi. Náresteniń ómirine qaýip tóngen jaǵdaıda áıeldi ákeledi – akýsher-gınekologtyń operasıa uıymdastyryp, sábıdi shyǵarýǵa eń kóbi 10 mınýt ýaqyty bar. Onda erekshe sezimderge oryn joq. Al qazir men pasıentterimdi uzaq ýaqyt boıy baqylaımyn, sebebi kúrdeli jaǵdaılarmen aınalysamyn – siz olarǵa jaqyn tartylasyz, ýaıymdaısyz. Men «meniń» balalarymnyń qalaı ósip, damyp jatqanyn bilemin, kóptegen analarmen baılanysta bolyp qalamyz».

Ananyń aǵzasy sábımen «soǵysqanda»

Myńdaǵan áıelderge bosanýǵa kómektesken akýsher-gınekologty ne tańǵaldyra alady? Kórsetkendeı, ıá. Gúlmıra Áýezhanqyzynyń daýsy men ıntonasıasynyń ózgeretinin sezemin, biz qursaqtaǵy qan quıý týraly sóz qozǵaǵanda.

Bul – medısınalyq prosedýra, kezinde sábıge ana qursaǵynda donorlyq qan quıylady. Bul sábıde aýyr anemıa damyǵan jaǵdaıda jasalady. Kóbinese bul rezýs-konflıktige baılanysty bolady.

«Áıeldiń qan tobyteris, al sábıdiń rezýs-pozıtıvti. Osydan ana aǵzasy antıdenelerdi óndire bastaıdy, ıaǵnı sábımen «soǵysýǵa» tyrysady. Antıdeneler sábıdiń qan jasýshalaryn – onyń erıtrosıtterin, leıkosıtterin, trombosıtterin buzady. Tek plazma qalady», – deıdi dáriger kúrdelini qarapaıym tilmen túsindirýge tyrysyp.

Qan suıyq bolyp qalady (sýmen suıyltylǵandaı kórinedi) jáne saý adamdiki sıaqty qoıý emes. Tipti túsi de ádettegiden aqshyl bolady.

Anemıa belgilerin ÝDZ-den kórýge bolady – Qazaqstannyń barlyq aımaqtarynda muny biledi. Gúlmıra Áýezhanqyzynyń ózi birneshe oblysqa baryp, áriptesterine úıretken. Sodan keıin rezýs-konflıkti bar júkti áıelderdi basqarý boıynsha klınıkalyq hattamalardy ázirleýge qatysqan.

Áriptesterimen birge operasıa kezinde. Jeke muraǵattan foto

Endi, eger aımaqta anemıadan zardap shegetin sábıi bar júkti áıel anyqtalsa – ony Astanaǵa, Ana men bala ortalyǵyna jiberedi. Maǵzumova ony tekseredi, problemanyń bar ekenin rastaıdy jáne áli týylmaǵan sábıge qursaqishilik qan quıýdy júzege asyrady.

Biraq bul qazir. Al 13 jyl buryn, naqty algorıtmder bolmaǵan kezde, bárin is júzinde kezdeısoqtyq sheshken.

«Bul sıqyr ǵoı! Tańǵajaıyp keremet!»

Gúlmıra Áýezhanqyzy alǵashqy pasıentin eske alady.

Jaz. 2013 jyl. Ortalyqqa Aqmola oblysynan áıel keledi.

«Biz ÝDZ-den sábıdiń qursaq qýysynda jáne júrek qýysynda suıyqtyq jınalǵanyn kóremiz. Júktilik merzimi shamamen 28 apta. Kesip alý – sábı aman qalmaıdy. Sebebi ol óte merziminen buryn týylǵannan basqa, aýyr anemıasy bar», – deıdi Maǵzumova.

Sol kezde bári sáıkes keldi. Ana men bala ortalyǵyna Lıtva densaýlyq ǵylymdary ýnıversıtetiniń Kaýnas klınıkasynan profesor Vladas Gıntaýtas kelgen, ol bizdiń dárigerlerge sheberlik saǵattaryn ótkizgen. Ol Kaýnastaǵy akýsherlik-gınekologıa bólimin basqarǵan. Jáne ol Gúlmıra Áýezhanqyzyna sábıge qursaqishilik qan quıýdy usyndy.

— Qalaı? Men muny eshqashan jasamaǵan edim ǵoı? – deıdi ol dıalogty eske alyp.

— Ýaıymdama, men saǵan aıtyp beremin.

Mine, men májbúrli úzilis jasaımyn. Sábıge qan quıý – nárestege emes. Gúlmıra Áýezhanovna tek osylaı aıtady. Men tipti suraımyn:

— Qandaı sátte siz sábıdi «bala» dep ataı bastaısyz, «náreste» emes?

— Ana qursaǵynda bolǵanda – ol náreste, týylǵannan keıin – jańa týylǵan sábı nemese bala. Dáriger úshin bul shekteýdi ajyratý mańyzdy. Medısınada ózindik gradasıalar bar, sebebi náreste men bala ártúrli aýrýlarǵa shaldyǵýy múmkin.

Qan quıýǵa oralamyz.

«Qalaı jasalady?» – dep suraımyn.

«Qandy tapsyrys beremiz, ol qoıýlaý – ony osy prosedýraǵa arnap arnaıy daıyndaıdy. Árdaıym birinshi rezýs-teris topty qoldanamyz. Bizdiń jaǵdaıda ol bárine jaraıdy. ÝDZ baqylaýymen men uzyn jińishke ınemen áıeldiń kindigin tesemin – onda bir vena men eki arterıa bar. Dál venaǵa túsý kerek.

Aıtýynsha, 2008 jyldan bastap áıelderden kindik arqyly qan alǵany kómektesken, ony genetıkterge skrınıng úshin beretin bolǵan. Kóp jyldar boıy qolyn pysyqtaǵan deýge bolady – zor daıyndyq.

«Sol kezde men medısınanyń alǵa basatynyn jáne 2013 jyly qursaqishilik qan quıýdy bastaıtynymdy bilmedim», – dep kúledi.

Bári operasıa bólmesinde ótedi. Áıel es-jadynda. Dárigerler onymen barlyǵyn talqylaıdy, túsindiredi. Bolashaq ana da ÝDZ apparatynyń ekranynan barlyq manıpýlásıalardy kóredi: qannyń qalaı engizilip, tamyr boıymen qalaı ótip jatqanyn.

– Alǵash ret jasaǵan kezdegi sezimderińizdi esterińizde me?

— Men sizge aıttym ǵoı, alǵash ret bosaný prosesin kórgende qandaı kúızelis kórgenimdi. Mine, munda da men soǵan uqsas sezimderdi bastan keshtim. Kúızelis te, tańdanys ta. Bul sıqyr ǵoı! Tańǵajaıyp keremet.

Qorqynyshty boldy demeımin, biraq óte tolqynyshty boldy. Siz túsinesiz, muny isteý kerek – áıtpese náreste óledi. Jáne jasaısyz.

Gúlmıra Maǵzumova (oń jaqta) qursaqishilik qan quıý kezinde. Jeke muraǵattan foto

«Sábı kóz aldynda tirilip jatqandaı ma?»

«Tirilip jatqandaı emes. Biraq biz qan quıǵannan keıin dereý ortańǵy mı arterıasyndaǵy qan aǵynynyń jyldamdyǵyn ólshep, kórsetkishterdiń qalypqa keletinin kóre alamyz.

Túsiný kerek, biz donorlyq qan quıamyz jáne ýaqyt óte kele ol da buzyla bastaıdy. Sondyqtan ádette bir emes, birneshe ret qan quıady. Osylaısha biz ýaqyt uta alamyz – sábı birtindep ósip jatyr ǵoı. Biz anany qaýipsiz merzimge deıin jetkizip, bosandyramyz.

Al rezýs-konflıkti kezinde bul jalǵyz qutqarý joly. Maǵan deıin prosedýra bolmaǵan kezde alty-jeti balany júktilik kezinde nemese bosanǵannan keıin birden joǵaltqan áıelder boldy. Al endi olarǵa múmkindik paıda boldy.

Biz áli de birinshi pasıentimizben aralasamyz – onyń uly dúnıege kelgen, oǵan qazir 12 jas, qarashada 13 bolady. Basqa áıeldermen de baılanysty úzbeımiz.

Zergerlik jumys

Óskemendik Larısa Shýkına Gúlmıra Áýezhanqyzyna 2015 jyldyń sáýirinde kelgen. Bul úshinshi júktiligi bolǵan. Úlken uldary sol kezde 19 jasta jáne 2,5 jasta, al Larısanyń ózine – 41 jasta edi.

Ol Maǵzumova jasaǵan eń jasy úlken júkti áıelderdiń biri bolǵanyn aıtady. Larısanyń qan tobyteris, alǵashqy eki balamen bul sezilmegenimen, úshinshisine, ózi aıtqandaı, tolyqtaı tıgen – 20 aptadan bastap rezýs-konflıkt bastalǵan.

Óskemende oǵan uqsas jaǵdaılarda kómektese almaıtyndaryn aıtqan. Júktilikti úzýdi usynǵan.

«Qandaı abort, bala qozǵalyp turǵanda? Nusqalardy izdeı bastadyq. Biraq qalaı izdedi? Men jylap otyrdym, kúıeýim ınternetti aqtardy. Jáne Gúlmıra Áýezhanqyzy týraly aqparatty tapty. Habarlastyq. Ol mundaı erte merzimde áli qan quımaǵanyn aıtty. «Jaraıdy, kóreıik. Qolymnan kelgenshe kómektesemin». Biz Astanaǵa keldik. Jáne ol bizdiń ulymyzdy qutqardy», – dep eske alady Larısa.

2015 jyldyń sáýirinen tamyzyna deıin Larısa kúıeýimen birge birneshe ret Ana men bala ortalyǵyna kelgen. Ol qan quıý kezinde bir apta aýrýhanada jatady, kúıeýi hostelde turady. Sodan keıin úıge oralady. Al birneshe aptadan keıin – qaıtadan Astanaǵa.

«Eger Gúlmıra Áýezhanqyzy bolmasa, onyń qoly men úlken júregi bolmasa – bizdiń ulymyz bolmas edi. Al ol... Ony kórý kerek, qan quıý kezinde ol qalaı turady – kishkentaı, bir qolynda ÝDZ apparatynyń skanerin, ekinshisinde balany qan quıýǵa arnalǵan ınesin ustap turady. Bul zergerlik jumys», – deıdi Larısa tolqyp.

Ol kishi uly Iaroslavtyń (oǵan qazir 11 jas) sýretterin jiberip, bylaı dep jazady: «Bizdiń ulymyz tamasha, saý, basqalarmen birdeı damydy, eshqashan eshbir jaǵynan qurdastarynan erekshelenbedi, biraq óte erte týyldy».

Iaroslav 4-synypty bitirgendegi jáne birneshe jyl buryn anasymen birge. Larısa Shýkınanyń jeke muraǵatynan foto

Larısa jasyrmaıdy: Gúlmıra Áýezhanqyzyn Iaroslavtyń ekinshi anasy dep sanaǵan jáne sanaıdy. Al ol muny biledi.

Gúlmıra Maǵzumovanyń taǵy bir pasıenti, Baljan Ospanova, óz uldary Ermuhamet pen Ernurahmetke Astanadan kelgen dárigerdiń olar úshin ne istegenin aıtyp beredi.

«Biz kóp balaly otbasymyz, alty balamyz bar – úsh ul, úsh qyz. Sońǵy uldary – egizder. Men 2024 jyldyń sońynda júkti boldym, al 25 aptada sábılerde aýyr jaǵdaı – ottegi jetispeýshiligi bastaldy. Maǵan olarmen eshteńe isteýge bolmaıtynyn aıtty. Sodan keıin aýrýhanaǵa jatqyzdy. Tipti shuǵyl kesip alýdy oılady, biraq onda sábıler aman qalmas edi. Konsılıýmnan keıin dárigerler eń jaqsy sheshimdi tapty – jáne bizdi Gúlmıra Áýezhanqyzyna jiberdi. Ol bizdiń qamqorshymyz jáne qutqarýshymyz», – dep eske alady Baljan.

Sábılerdi bosanǵan kezdegi jáne bir jyldan keıingi fotolary. Baljan Ospanovanyń jeke muraǵatynan foto

Baljan bes ret qan quıý aldy jáne júktiliktiń 34 aptasynda kesip alý taǵaıyndaldy. Ol jasyrmaıdy: sábılerdi joǵaltyp alýdan qorqypty.

«Biraq úmit sónbedi. Bizdiń sátti bolatynyna sendim, Qudaıǵa shúkir, bizdiń Gúlmıra Áýezhanqyzymyzdyń kómegimen», – deıdi áıel.

Jáne qosady: bosanǵannan keıin, uldaryn kórgende, bastan keshkenderin bárin umytyp ketti. Qazir uldaryna 9 aı – biri óte shapshań, ekinshisi tynyǵyraq jáne sezimtal.

Ana qursaǵyndaǵy operasıalar

Bul sýret 2024 jyldyń 24 shildesinde túsirilgen. Gúlmıra Maǵzumova – ortada. Sol kezde Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń saıtynda jańalyq paıda boldy: «Qazaqstanda alǵash ret sábıdiń týa bitken zár shyǵarý júıesiniń aqaýyn túzetý úshin qursaqishilik aralasý júrgizildi». Bul sheteldik mamandardyń qatysýymen ótken sheberlik saǵaty boldy.

Fetaldy hırýrgıa boıynsha sheberlik saǵaty. Densaýlyq saqtaý mınıstrligi baspasóz qyzmetiniń fotosy

Fetaldy hırýrgıa – bul medısınanyń bir baǵyty, kezinde dárigerler júktilik kezinde, sábı ana qursaǵynda jatqanda operasıa jasaıdy.

Anyqtama: «Fetaldy» sózi latynnyń fetus – náreste degen sózinen shyqqan. Mundaı aralasýlar sábıde aýyr týa bitken patologıalar anyqtalǵanda jasalady, olar týǵannan keıin ólimge, múgedektikke nemese aýyr asqynýlarǵa ákelýi múmkin. Maqsat – sábı dúnıege kelmeı turyp problemany túzetý nemese kem degende aýrýdyń saldaryn azaıtý.

Jáne munda biz taǵy bir oqıǵany baıandaımyz – sonda bári túsinikti bolady.

Gúlnur (aty-jónin jazýdy ótindi) Gúlmıra Maǵzumovamen úshinshi balasyn kóterip júrgende tanysqan. Alǵashqy ÝDZ-de áıelge egizder bolatyny aıtylǵan, biraq bir náreste ólip qalǵan.

20 aptada dárigerler «feto-fetaldi transfýzıalyq sındrom» dıagnozyn qoıdy. Bul jaǵdaı, kezinde bir náreste donor, al ekinshisi resıpıent boldy – ol birinshi sábıdiń esebinen qorektenip, ósedi.

«Men tirkeýde turǵan qalamda maǵan júktilikti úzýdi birden usyndy, óıtkeni ómirmen úılespeıtin kóptegen qorqynyshty dıagnozdar qoıyldy. Bul bizdiń otbasymyz úshin óte aýyr kezeń boldy. Ne isterimizdi de, áli týylmaǵan sábıimizdi qalaı qutqaratynymyzdy da bilmedik. Sol kezde kúıeýim ekeýmiz Astanaǵa keńes alýǵa bardyq», – dep eske alady Gúlnur.

Mine, sonda olar Gúlmıra Maǵzumovamen tanysqan.

Ol sol kezde ne bolǵanyn túsindiredi:

«Elestetińiz, áıel egiz kóterip júr, olardyń ekeýine bir plasenta. Plasentada tamyrlar paıda bolady, sonyń arqyly qan bir náresteden ekinshisine ótedi. Biri ekinshisin qorektendiredi, biraq ekeýi de shyn máninde zardap shegedi, olar birtindep óledi».

«Operasıa qalaı jasalady?» – dep suraımyn.

«Fetaskop arqyly – bul qural jatyr qýysyna engiziledi. Uzyn, jińishke tútik, onyń ushynda optıkalyq kamera bar. Biz ony ishke engizemiz, plasentany, náresteni kóremiz jáne lazermen tamyrlardy kúıdirip, jatyr qýysynan paıda bolatyn artyq sýdy ketire alamyz. Náresteniń ózin ustamaımyz, tek plasentaǵa áser etemiz.

Ideal jaǵdaıda eki náreste de aman qalady, biraq bireýi aman qalsa da – bul jaman emes. Sebebi aralasý bolmasa, ekeýi de óledi – ýaqyt máselesi.

Operasıalar erte merzimde – júktiliktiń 20-22 aptasynda jasalady. Sodan keıin áıel balasyn 32 aptaǵa deıin kóteredi de, kesip alý jasalady.

Gúlnurǵa operasıa jasaldy. Jáne júktiliktiń 38 aptasynda onyń Danıal esimdi uly týyldy, bul «Qudaıdyń syılyǵy» degendi bildiredi. Oǵan qazir bir jas – múldem saý bala, basqa balalar sıaqty ósip, damyp jatyr.

Gúlmıra Áýezhanqyzy feto-fetaldi transfýzıalyq sındrom men oǵan jasalatyn operasıalar Qazaqstanda áli damyp kele jatqanyn aıtady.

«Sen nátıjeni birden kóresiń»

Gúlmıra Maǵzumova fetaldy operasıalar da, jylyna 70-ke deıin qursaqishilik qan quıýdy da jasaıdy (bul shamamen 25-30 áıel). Men suraımyn: osynsha jyldan keıin sol erekshe sezim saqtaldy ma? Sıqyr?

«Iá, bul sezim saqtalǵan. Men qan quıýdy jaqsy kóremin. Bul – sen nátıjeni birden kóretin jaǵdaı, bul keremet shabyttandyrady – eshteńe oǵan teń kelmeıdi. Sen ÝDZ-ge qaraısyń – bári óte nashar, qan quıdyń, mine – kórsetkishter qalypqa keldi», – deıdi ol emosıamen bólisip.

Buryn rezýs-konflıkti bar áıelderge mundaı muqıat nazar aýdarylmaǵan. Jáne jıi, problema anyqtalǵanda, kesh bolatyn. Qazaqstanda qan quıýdy bastaǵanynyń arqasynda biz bul máselelerge basa nazar aýdardyq, mundaı áıelderdi baqylaýdy bastadyq, olarǵa jáne olardyń bolashaq balalaryna múmkindik paıda boldy.

«Al fetaldy operasıalarmen de birtindep solaı bolady. Jaqynda ǵana bolashaq medısınasy bolyp kóringen nárse naqty tájirıbeniń bóligine aınalýda. Jáne bári qoljetimdi bola beredi. Bul mańyzdy. Sebebi mundaı árbir oqıǵanyń artynda jaı ǵana medısınalyq tehnologıalar emes, saqtalǵan júktilikter, qutqarylǵan balalar jáne úmit alǵan otbasylar tur», – deıdi bizdiń keıipkerimiz.

Al sońynda bylaı dep qosady: múmkin, bul nátıjeni óz kózińmen kórýden artyq motıvasıa joq shyǵar...