InfoHub Logo

Qyzylorda oblysynyń ákimi Nurlybek Nalıbaevtyń tórt jyldyq qyzmeti kezinde óńirde eleýli ózgerister boldy. Bilim, densaýlyq saqtaý, mádenıet jáne sport salalarynda kóptegen nysandar boı kóterdi. Alaıda, ekologıalyq máseleler áli de ózektiligin joıǵan joq.

Bul týraly Infohub.kz aqparat agenttigi habarlaıdy.

Qurylys qarqyn aldy

Sońǵy jyldary Qyzylorda oblysynyń áleýmettik-ekonomıkalyq damýynda qurylys salasy erekshe belsendilik tanytty. Ásirese, bilim, sport jáne mádenıet nysandarynyń qurylysy jandandy. Máselen, 3,4 mıllıard teńgege tenıs ortalyǵy salyndy. Sondaı-aq, 11 myń oryndyq «Qaısar Arena» stadıony paıdalanýǵa berildi, bul jobaǵa 26 mıllıard teńgeden astam qarjy jumsaldy. Qazirgi tańda quny 20 mıllıard teńge bolatyn «Qyzylorda Arena» sport kesheniniń qurylysy júrip jatyr.

2024 jyly oblystyń jeti aýdanynda «Rýhanıat» ortalyqtary ashyldy. Ár ortalyqta neke qıý zaly, kitaphana, murajaı jáne muraǵat bir jerge toptastyrylǵan. 2022-2025 jyldar aralyǵynda bilim berý salasyna 1,159 trıllıon teńge bólinip, 43 nysannyń qurylysy júrgizildi. «Bolashaq mektebi» jobasy aıasynda 10 mektep boı kóterdi. Qyzylorda oblysynda atqarylyp jatqan aýqymdy jumystardy Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev Ulttyq quryltaıda atap ótti.

«Sońǵy jyldary Qyzylorda oblysy zaman talabyna saı damyp keledi. Ótken jyly óńirdiń jalpy ónim kólemi 6,5 paıyzǵa ósti. Úsh jylda oblysqa shamamen 2 trıllıon teńge ınvestısıa tartyldy. Ótken jyly 27 ınvestısıalyq joba júzege asyryldy. Onyń ishinde jańa jylý-elektr ortalyǵynyń iske qosylǵanyn erekshe atap ótken jón. Bul strategıalyq mańyzy bar nysan tolyǵymen ınvestor esebinen salyndy. JEO óńirdiń energetıkalyq táýelsizdigin nyǵaıtady. Oblys turǵyndary sapaly aýyz sýmen qamtamasyz etilgen. Halqymyzdyń 80 paıyzy gaz paıdalanady. Eldi mekenderge gaz tartý jumystary jalǵasa beredi. Oblystaǵy avtojoldardyń jaǵdaıy, jalpy alǵanda, jaqsy dep aıtýǵa bolady. Áýe jáne temirjol qatynasy júıeleri jańǵyrtylýda. Qorqyt ata atyndaǵy áýejaıdyń jańa termınaly ashyldy. Qyzylordanyń tarıhı ǵımarattarynyń biri – temirjol vokzaly kúrdeli jóndeýden ótti. Sonymen qatar, 10 temirjol stansıasyn jańǵyrtý jumystary bastaldy. Munyń bári oblystyń logıstıkalyq áleýetin arttyrady», – dedi Memleket basshysy.

Prezıdent sondaı-aq, úsh jylda oblysta 34 bilim nysany, 45 mádenıet jáne sport nysany salynǵanyn atap ótti. 40 medısınalyq nysan ashylǵan. Memleket basshysynyń tapsyrmasymen 300 tósekke arnalǵan kópbeıindi aýrýhananyń qurylysy júrip jatyr. 500 adamǵa arnalǵan emhana men 200 tósektik perzenthana salý josparlanýda.

Statısıka ne deıdi?

Ulttyq statısıka búrosynyń dereginshe, qazirgi tańda oblys halqynyń sany 846 myńnan asty.

Óńirdiń ereksheligi – halyqtyń 53 paıyzy aýylda turady. Aǵymdaǵy jyldyń alǵashqy eki aıynda halyqtyń tabıǵı ósimi 1 637 adamdy qurady. Degenmen, qańtar-aqpan aılarynda týý kórsetkishi tómendegen.

Qazirgi ýaqytta Qyzylorda oblysynda 15 myńnan astam jumyssyz bar. Ótken jyldyń sońynda bul kórsetkish osyndaı bolǵan. Oblys turǵyndarynyń ortasha jalaqysy 376 842 teńgeni quraıdy. Bul 2025 jyldyń tórtinshi toqsanyndaǵy kórsetkish.

«Qańtar-naýryzda taýar óndirý ónerkásibinde óndiris kólemi 6,9 paıyzǵa tómendese, óńdeý ónerkásibinde 13,6 paıyzǵa, elektr energıasimen, gazben, býmen, ystyq sýmen jáne aýany baptaýmen jabdyqtaýda – 8,2 paıyzǵa, sýmen jabdyqtaýda jáne sý burýda, qaldyqtardy jınaýda, qaıta óńdeýde jáne joıýda, lastanýdy joıýda – 19,9 paıyzǵa artty. Qurylys jumystarynyń kólemi ótken jyldyń osy kezeńindegi kórsetkishten 122 paıyzdy qurady. Úsh aıda 159,4 myń sharshy metr turǵyn úı paıdalanýǵa berildi. Negizgi kapıtalǵa salynǵan ınvestısıa kólemi ótken jylmen salystyrǵanda 108,2 paıyzdy qurady», – dep habarlaıdy Ulttyq statısıka búrosy.

Oblysta azyq-túlik taýarlary baǵasy 3 paıyzǵa, azyq-túlik emes taýarlar – 2,4 paıyzǵa, halyqqa kórsetiletin aqyly qyzmetter – 2 paıyzǵa ósti. 2026 jyldyń qańtar-aqpan aılarynda EAEO elderimen taýar aınalymy 17,1 mıllıon dollardy qurap, ótken jyldyń sáıkes kezeńimen salystyrǵanda 16,6 paıyzǵa tómendedi. Onyń ishinde eksport 4,3 paıyzǵa, ımport 35,4 paıyzǵa qysqardy.

Óńirdiń ózekti máseleleri

Qazirgi tańda Qyzylorda qalasynda 34 160 otbasy turǵyn úı kezeginde tur. Oblys ortalyǵynda 70 myń adam jer ýchaskesin alýǵa ótinish bergen. Bıyl 2006 jyldan beri kezekte turǵan turǵyndarǵa ýchaskeler bere bastaıdy.

Óńirde ekologıalyq máseleler áli de ózektiligin joımaı otyr. «Turan oıpaty – Aral teńizi» qoǵamdyq birlestiginiń zańgeri, eko-belsendi Nurtuǵan Turjanovtyń aıtýynsha, Aral mańy turǵyndaryna ótemaqydan bólek kómek qajet. 2022 jylǵy derekter boıynsha, Aral aýdanynda 32 adamda Parkınson aýrýy, 62 adamda epılepsıa, 131 adamda mı qan aınalymynyń buzylýy (ınsýlt) tirkelgen, 328 bala múgedek dep tanylǵan.

Oblysta 145 qatty turmystyq qaldyqtar polıgony bar, biraq olardyń jeteýi ǵana talaptarǵa sáıkes qujattarǵa ıe. Turmystyq qaldyqtardyń tek 32,8 paıyzy ǵana qaıta óńdeledi.

Sońǵy ýaqytta Qyzylorda oblysynda kúrish egiletin alqaptar azaıyp barady. Ótken jyly mundaǵy egin ósirý kezeńi kúrdeli boldy. Sýarmaly sýǵa degen qajettilik shekti deńgeıge jetti.

Bıyl kúrish egiletin alqap 10,9 myń gektarǵa qysqarady.

2012 jyly jer bólinip, qurylysy bastalǵan 120 jylyjaı máselesi áli sheshimin tappaı otyr. Bul keshenge jumsalǵan qarjy týraly áli kúnge deıin aqparat joq.