InfoHub Logo

Elimizde ekonomıka órkendep jatqanymen, halyqtyń naqty tabysynyń azaıýy alańdaýshylyq týdyrýdy jalǵastyrýda. Bul máselege qatysty Qazaqstannyń Ulttyq ekonomıka mınıstrligi (UEM) jaýap berip, jaǵdaıdyń mán-jaıyn túsindirdi.

Bul týraly Infohub.kz aqparat agenttigi habarlaıdy.

Naqty kórsetkishter ne deıdi?

Statısıka búrosynyń dereginshe, 2025 jyldyń qorytyndysy boıynsha halyqtyń naqty tabysy 1,1% tómendegen. Ulttyq ekonomıka mınıstrligi bul máseleniń bar ekenin moıyndap otyr. Mınıstrlik ókilderiniń aıtýynsha, ekonomıkanyń ósýi áli de halyqtyń ál-aýqatyna tolyqqandy áser etpeıdi, bul paıdany qaıta bólý máselesiniń ózekti ekenin kórsetedi. Bul jaǵdaı jumyspen qamtýdy keńeıtý, turaqty jumys oryndaryn qurý jáne jalaqyny arttyrý sharalarynyń mańyzdylyǵyn aıqyndaıdy.

Bıznes kináli me?

Mınıstrlik halyqtyń naqty tabysynyń tómendeýine negizgi sebepterdiń biri retinde bıznesti atady. Olardyń pikirinshe, jalaqynyń ósý qarqyny bıznes paıdasynyń ósý qarqynynan áldeqaıda baıaý. Sarapshylardyń baǵalaýy boıynsha, kompanıalardyń jartysyna jýyǵy únemdeý maqsatynda jalaqyny 10%-dan aspaıtyn mólsherde ǵana kóteredi, al keıbiri tipti burynǵy deńgeıde qaldyrǵan. Bul jaǵdaı JİÓ-niń ónerkásip, qyzmet kórsetý jáne eksport esebinen ósýine qaramastan, aqshanyń naqty jumysshylardyń jalaqysyna keshigip jetýine sebep bolady.

Vedomstvo bıznestiń ártúrli táýekelderdi, sonyń ishinde turaqsyz geosaıası jaǵdaı, sanksıalar, álemdik baǵa men valúta baǵamdarynyń ózgerýi sıaqty faktorlardy óz búdjetterine eskeretinin eske saldy. Sheneýnikterdiń pikirinshe, bul jaǵdaılar kásipkerlerge jalaqyny kóterýge qarajat bólýge kedergi keltiredi.

«Qazaqstanda ekonomıkanyń jalpy úlesindegi (JİÓ) jalaqynyń úlesi shamamen 31% (2024 jylǵy qorytyndy boıynsha) quraıdy. Salystyrmaly túrde alǵanda, damyǵan elderde bul kórsetkish 40%-dan asady. Úkimettiń mindeti – tabystar ádil bólinetindeı jaǵdaı jasaý jáne bıznes paıdanyń bir bóligin tek dıvıdendke emes, eńbek aqyǵa kóbirek baǵyttaýyna qol jetkizý», - dep moıyndady mınıstrlik.

Qandaı sharalar qolǵa alynady?

Ulttyq ekonomıka mınıstrligi azamattardyń naqty tabysyn arttyrý úshin qabyldanatyn sharalar týraly da málimdedi. Qazirgi tańda Úkimet, Ulttyq bank jáne Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttiginiń 2028 jylǵa deıingi birlesken is-qımyl jospary júzege asyrylýda. Bul jospar boıynsha, 2026 jyly ınflásıany 9-11%-ǵa deıin tómendetip, 2028 jylǵa qaraı 5-7%-ǵa deıin azaıtý arqyly naqty tabysty jyldyq 2-3%-ǵa arttyrý kózdelgen.

Naqty tabysty arttyrý sharalarynyń tiziminde birinshi orynda TKSH tarıfteriniń ósýine moratorıı qoıý tur. Alaıda, bul moratorıı 1 sáýirden bastap kúshin joıdy. Mınıstrlik 1 sáýirden bastap tarıf saıasaty sabyrly júrgiziletinin, azamattarǵa túsetin qarjylyq salmaq barynsha az bolatynyn málimdedi. Áleýmettik mańyzy bar azyq-túlik baǵasyn tejeý úshin, olardyń óndirýshilerine (bul azyq-túlik qorjynynyń 23,4%-yn quraıtyn 31 túrli ónim) elektr energıasy men temirjol tasymaly tarıfteri 70%-ǵa deıin tómendetiledi.

Ekinshi baǵyt – búdjet shyǵyndary men Ulttyq qordan bólinetin transfertterdi qysqartý. Bul ınflásıalyq qysymdy azaıtýǵa tıis. Sonymen qatar, úkimet tıimsiz salyq jeńildikterin qysqartyp, kóleńkeli ekonomıkamen kúresip, áleýmettik jaǵynan osal toptarǵa baǵyttalǵan qoldaýdy kúsheıtýdi josparlap otyr.

Sońynda, UEM halyqtyń tabysyn arttyrýǵa baǵyttalǵan keshendi baǵdarlamany jarıalady. Bul baǵdarlama 2029 jylǵa deıin eseptelgen jáne jańa jumys oryndaryn qurý, jalaqyny kóterý jáne halyq úshin qarjylyq júıeni jeńildetý sharalaryn qamtıdy.

Buǵan deıin qazaqstandyqtardyń naqty jalaqysy 2024 jyldyń tórtinshi toqsanymen salystyrǵanda 3,2% tómendegeni habarlanǵan bolatyn.