InfoHub Logo

Elimizde jyljymaıtyn múlik satylymynan túsken tabysqa salyq tóleý máselesi jıi qozǵalýda. Alaıda, keıbir azamattarǵa múldem bolmaǵan nemese kóp jyl buryn satylǵan múlikter úshin salyq tóleý týraly habarlamalar kelip jatqany alańdaýshylyq týdyrýda. Bul jaǵdaılardyń sebebin jáne olarǵa qalaı qarsy turýǵa bolatynyn túsinip kóreıik.

Bul týraly Infohub.kz aqparat agenttigi habarlaıdy.

Salyq degenimiz ne jáne ol qashan mindetti?

Jurtshylyq «satýdan túsken salyq» dep atap júrgen bul tólem, resmı túrde, múliktik kiristen alynatyn jeke tabys salyǵy (JTS) bolyp tabylady. Bul salyqty jyljymaıtyn múlikti satqan kezde tóleý qajet, biraq eki shart oryndalsa ǵana: obekt zańmen belgilengen merzimnen az ýaqyt ıeliginde bolsa jáne satý baǵasy satyp alý baǵasynan joǵary bolsa. Salyq tek satý men satyp alý baǵasy arasyndaǵy aıyrmadan túsken paıdaǵa ǵana esepteledi.

Ielený merzimi notarıýsta resimdelgen kúnnen bastap emes, menshik quqyǵyn memlekettik tirkeý kúninen bastap esepteledi. 2026 jylǵy jańa normalar boıynsha, daıyn turǵyn úıler úshin ıelenýdiń eń az merzimi eki jylǵa, al salynyp jatqan turǵyn úı keshenderiniń úlesteri úshin úsh jylǵa deıin uzartyldy. Bul erejeler tek 2026 jyldyń 1 qańtarynan keıin tirkelgen mámilelerge qoldanylady.

Salyq habarlamalary jáne 2026 jylǵy jańa erejeler

Memlekettik kirister komıteti notarıýstardan keletin málimetter arqyly mámileler týraly habardar bolady. Eger siz bir jyl ishinde jyljymaıtyn múlikti satsańyz, salyq organy JTS tóleý týraly habarlama jiberedi. Salyq mólsherlemeleri kelesideı: tabys 8 500 AEK-ten (2026 jyly 36,8 mln teńge) aspasa – 10%, bul somadan asqan jaǵdaıda 15% bolady.

Ielený merzimi menshik quqyǵy paıda bolǵan kezde, mysaly, muragerlik, syıǵa tartý, múlikti bólý, úlesti satyp alý nemese jekeshelendirý kezinde qaıta eseptelýi múmkin. Alaıda, tehnıkalyq pasporttyń ózgerýi, memlekettik aktini aýystyrý, aýdandy naqtylaý, mekenjaıdy nemese kadastrlyq nómirdi ózgertý, sondaı-aq qaıta josparlaý kezinde merzim nóldenedi.

Naqty jaǵdaı mysalyndaǵy salyqtyq qatelikter

Salyq organynyń qatelikpen salyq esepteýi sırek emes. Mysaly, bir azamat 2015 jyly saıajaı ýchaskesin satyp alyp, 2024 jyly satqan. Ielený merzimi 9 jyldy qurap, barlyq talaptardy ótegenine qaramastan, 2025 jyldyń sońynda oǵan JTS tóleý týraly habarlama kelgen. Mundaı qatelikter oryn alady, biraq durys áreket etse, olardy daýlaýǵa bolady.

Qate eseptelgen salyq jaǵdaıynda qalaı áreket etý kerek?

Eń aldymen, habarlamany elemeýge bolmaıdy. Eki mańyzdy jaıtty tekserý qajet: obektini qansha jyl ıelendińiz jáne shynymen de qun ósimi boldy ma? Eger ıelený merzimi saqtalsa nemese paıda bolmasa, salyq salýǵa negiz joq.

Esepteýdi daýlaý úshin ESP arqyly e-Otinish portaly arqyly ótinish berý qajet. Ótinishte «Basqa» sanatyn tańdap, habarlama kelgen salyq basqarmasyn kórsetý kerek. Ótinishke satyp alý jáne satý sharttaryn tirkeý qajet. Salyq organy 15 jumys kúni ishinde jaýap berýge mindetti.

Kameraldyq tekserýden keıin salyq organy nátıjeler týraly habarlama jiberedi – eger esepteý qate bolsa, salyq kúshin joıady. Qaryzdyń jáne ósimpuldyń joqtyǵyn «Salyq tóleýshi kabıneti» arqyly nemese bankterdiń mobıldi qosymshalarynda JSN jáne búdjettik jikteý kodtaryn paıdalanyp tekserýge bolady.

Salyq durys eseptelgen jaǵdaıda

Eger salyq shyn máninde zańdy bolsa, mámile jasalǵannan keıingi kelesi jyldyń 15 qyrkúıegine deıin 270.00 nysany boıynsha deklarasıa tapsyrý qajet. JTS somasyn eseptep, 25 qyrkúıekke deıin tóleý kerek. Deklarasıany ýaqytyly tapsyrmaý aıyppulǵa, al salyqty keshiktirip tóleý ósimpulǵa ákep soǵady.

Deklarasıany qaǵaz túrinde – salyq organy nemese HQKO arqyly, ne elektrondy túrde eGov.kz portaly, eGov-mobile qosymshalary, «Salyq tóleýshi kabıneti» nemese e-Salyq Azamat jáne bankterdiń mobıldi servısteri arqyly tapsyrýǵa bolady. Salyqty tóleý bankterdiń mobıldi qosymshalary, termınaldar, eGov.kz portaly jáne «Qazposhta» bólimsheleri arqyly da júzege asyrylady.

Úsh mańyzdy qorytyndy

Qate salyq esepteýleri kezdesedi, biraq habarlamalardy elemeýge bolmaıdy: ósimpul eseptelip, shottar buǵattalýy múmkin. Durys áreket etken jaǵdaıda salyq kúshin joıady. Eger salyq zańdy bolsa – aıyppul men ósimpuldan aýlaq bolý úshin ýaqytyly deklarasıa tapsyryp, ony tóleý mańyzdy.

2026 jyly erejeler qataıyp, aıqyn boldy, biraq azamattar qarjylyq shyǵyndar men zańdy problemalardan aýlaq bolý úshin habarlamalardy muqıat qadaǵalap, ýaqytyly áreket etýi qajet.