InfoHub Logo

Qazaqstanda jańa nysandardyń boı kóterýi árdaıym eldiń damý belgisi retinde qabyldanady. Alaıda, ekonomıs Rýslan Sultanovtyń aıtýynsha, bul kózqaras búgingi ekonomıkanyń naqty jaǵdaıyn dóp basyp kórsete almaıdy. Sebebi, ınvestısıalardyń basym bóligi qurylysqa jumsalyp, óndiristik qýattylyqty arttyrýǵa baǵyttalmaıdy.

Bul týraly Infohub.kz aqparat agenttigi habarlaıdy.

2026 jyldyń birinshi toqsanyndaǵy ekonomıkalyq serpin: Fasadtyń arǵy jaǵynda ne bar?

2026 jyldyń birinshi toqsanynda negizgi kapıtalǵa salynǵan ınvestısıalar 6,4 paıyzǵa ósip, jalpy kólemi 3,5 trıllıon teńgege jetti. Bul ekonomıkadaǵy ınvestısıalyq belsendiliktiń kúrt artqanyn kórsetti. Alaıda, osy ınvestısıalardyń 66 paıyzy ǵımarattar men qurylystarǵa, al tek 29,4 paıyzy ǵana mashınalar men tehnıkalarǵa baǵyttalǵan. Bul el ekonomıkasynyń óndiristik qýattylyǵyn arttyrýdan góri, syrtqy «fasadyn» jasaýǵa kóbirek kóńil bóletinin ańǵartady.

Búgin salynǵan nysan erteń taǵy da shyǵyn ákeledi

Qurylys salasyna baǵyttalǵan ınvestısıalar ádette jyldam áser etedi, biraq olardyń ózinen-ózi tabys ákeletini sırek. Árbir jańa ǵımarat jylý, komýnaldyq qyzmet, jóndeý, jol, jaryqtandyrý jáne personal sıaqty turaqty shyǵyndardy talap etedi. Eger atalǵan nysan aınalasynda jańa ekonomıka qalyptaspasa, ol tabys kózi emes, búdjetke qosymsha salmaqqa aınalady. Bul jaǵdaı, ásirese, memlekettik shyǵyndardyń ósip otyrǵan kezinde ózekti bolyp tabylady.

Qazaqstan ekonomıkasynyń búgingi tiregi nede?

Tikeleı sheteldik ınvestısıalar (TSHI) kólemi artqanymen, onyń jalpy ınvestısıadaǵy úlesi sońǵy on jyldaǵy eń tómengi deńgeıge túsip otyr. Bul ekonomıkanyń syrtqy qarjy men tehnologıalarǵa táýeldiligi azaıyp, ishki qarjylandyrý men bank nesıelerine kóbirek súıenetinin bildiredi. Syrtqy kapıtal tek aqsha ǵana emes, sonymen qatar tehnologıa, basqarý standarttary, eksporttyq baılanystar men básekelestikti ákeledi. TSHI-diń taza aǵynynyń teris bolýy – ekonomıkadan keletinnen kóp aqsha shyǵyp jatqanyn kórsetedi.

Qazaqstandyqtardyń ósip otyrǵan tutynýy men nesıelerdiń róli

Investısıalardyń basym bóligi saýda, qarjy, kólik, logıstıka, aqparat jáne baılanys sıaqty salalarǵa baǵyttalýda. Bul ınvestorlardyń jańa eksporttyq óndiristerdi qurýdan góri, ishki tutynýǵa kóbirek bet burǵanyn kórsetedi. İshki suranys, ásirese, halyqtyń nesıelenýi arqyly qoldaý taýyp otyr. Osylaısha, ınvestısıalar qurylysqa, ekonomıka tutynýǵa, tutyný nesıege súıenetin, al óndiristik qýattylyq baıaý ósetin model qalyptasýda. Bul «vıtrına ekonomıkasyna» aınalý qaýpin týdyrady: syrt kózge bári jaqsy kóringenimen, ishki qurylym álsiz qalady.

Investısıalardaǵy aımaqtyq alshaqtyq

Investısıalyq belsendilik óńirlerde birkelki emes. Keıbir oblystarda ınvestısıalar kúrt ósse, basqalarynda aıtarlyqtaı tómendegen. Mysaly, Qostanaı oblysynda 45%, Jetisýda 30,4%, Shymkentte 32,6% tómendeý tirkeldi. Almaty men Astanaǵa jalpy TSHI-diń 62%-y tıesili bolǵanymen, bul kóbinese kompanıalardyń bas keńseleriniń tirkelýimen baılanysty. Bul jaǵdaı aımaqtyq ınvestısıalyq saıasatty statısıkaǵa baǵyndyryp, naqty ekonomıkalyq ósimnen góri, sandyq kórsetkishterge basymdyq berýge ıtermeleıdi.

Basty suraq – ekonomıkany nege qurý kerek?

Memlekettik ınvestısıalar azaıǵanymen, jalpy ınvestısıalardyń ósýi ońdy kórsetkish. Bul ekonomıkanyń búdjetke táýeldilikti azaıtyp, ózdiginen damı alatynyn ańǵartady. Alaıda, bank nesıeleriniń róli artyp otyr. Eger bul nesıeler óndiristi jańǵyrtýǵa baǵyttalsa, bolashaqta tabys ákelýi múmkin. Al eger olar az ónimdi jobalarǵa jumsalsa, tek ósimniń syrtqy kórinisin saqtap qalady. Sondyqtan, Qazaqstan úshin eń mańyzdy suraq – ınvestısıanyń kólemi emes, onyń qaıda baǵyttalǵany. Damý tek jańa nysandar salýmen emes, ekonomıkanyń ózdiginen jańa tabys, tehnologıa jáne óndiristik qýattylyq jasaı alýymen bastalady.