Photo: Pixabay (https://www.pexels.com/@pixabay) / Pexels
Shymkenttegi alǵashqy áıel avtobýs júrgizýshisi: Kondýktordan rúlge deıingi tarıh
Shymkent qalasynda 20 jyl boıy qoǵamdyq kólikte kondýktor bolyp jumys istegen Janar Ýmarova endi 12 metrlik Yutong avtobýsyn tizgindeıtin boldy. Ol qazirgi tańda qaladaǵy iri jolaýshylar tasymaldaıtyn avtobýstardy basqaratyn jalǵyz áıel júrgizýshi.
Bul týraly Infohub.kz aqparat agenttigi habarlaıdy.
Kásibı joldyń ózgerýi
Janar Ýmarovanyń eńbek joly Shymkenttiń qoǵamdyq kólikterimen tyǵyz baılanysty. 20 jyl boıy ol negizinen joldasy Serikpen birge kondýktor bolyp jumys istedi. Joldasy kóp jyldan beri júrgizýshi bolyp eńbek etip keledi. Birge qalanyń ondaǵan baǵyttaryn, sonyń ishinde №43-M, 75, 20, 182, 30 jáne 103 marshrýttaryn aralap kórdi. Sońǵy jyldary kólik salasyndaǵy reformaǵa deıin Janar aǵasymen birge jumys istedi.
Jaǵdaı 2023 jyly ózgerdi. Kólik júıesin sıfrlandyrý jáne elektrondy bılet júıesin engizý (Tolem, keıin Avtobýs) nátıjesinde kondýktor laýazymy resmı túrde joıyldy. Bul Janar úshin burynnan kele jatqan armanyn júzege asyrýǵa sebep boldy. Joldasynyń alańdaýshylyǵyna qaramastan, ol ózi rúlge otyrýdy kópten beri josparlap júrgen edi. Júrgizýshi kýáliginiń bolýy jáne kásibı mamandyq alýǵa degen umtylysy onyń aldaǵy áreketterin aıqyndady.
«Men kondýktorlardy alyp tastaǵanyna shyn máninde qýanyshtymyn, bul burynnan beri jasalýy kerek edi! Eger bul bolmasa, men áli kúnge deıin solaı jumys istep júrer edim. Ózim bólek, táýelsiz jumys isteý tilegim 20 jyl boıy boldy, biraq kúıeýim jibermeıtin, ýaıymdaıtyn. Barlyǵy ózgergende, men esh saǵynǵan joqpyn. Shynymen de, jaýapty jumys istegim keldi», - deıdi Janar.
Almatydaǵy biliktilik
Jańa mamandyqty ıgerý úshin ýaqytsha Almatyǵa kóshýge týra keldi. Bul QR zańnamalyq normalaryna baılanysty boldy: «D» sanatyn (jolaýshylar tasymaly) alý úshin qoǵamdyq kólikte eki jyldyq jumys ótili rastalýy kerek. Shymkentte áıelderge arnalǵan stajer-júrgizýshi vakansıalary bolmaǵandyqtan, Janar troleıbýs júrgizý tájirıbesin alý úshin ońtústik astanaǵa attandy.
Oqý ortalyǵynda tájirıbeli pedagogter men nusqaýshylardyń qoldaýymen ótti. Teorıalyq bazany Janar Jol erejelerin saqtaýdaǵy qatańdyǵymen tanymal Beıbit Asqarovtyń jetekshiligimen meńgerdi. Praktıkalyq bólim jelide 285 saǵattyq taǵylymdamany qamtydy. Brıgadır Nurjan Álimbekov Janarǵa kóliktiń gabarıtterin sezinýge, taıǵanaýdan aýlaq bolýǵa jáne tyǵyz trafıkke tıimdi manevr jasaýǵa úıretti. Almatyda eki jyl jumys istegennen keıin, Janar qajetti tájirıbe jınap, avtobýs júrgizýge ruqsat aldy.
«Meniń ustazym brıgadır Nurjan Álimbekov boldy. Barlyǵyn tastaǵym kelgen kezderde – «múıizderi ushyp ketkende» nemese tar jerden óte almaı qalǵanda – dál sol maǵan senim uıalatty. Men bul adamǵa óte rızamyn: onyń tabandylyǵynyń arqasynda men joldan qoryqpaıtyn boldym jáne mamandyqty shynymen jaqsy kórip kettim. Ol árdaıym: «Qazir úırenseń – keıin óziń ketkiń kelmeıdi», - deıtin», - dep eske alady ol.
Kásibı jumys kúnderi
Ótken jyldyń 1 mamyrynan bastap Janar Ýmarova Shymkenttiń «Túrkistan kólik kompanıasy» JSHS-niń shtatynda jumys isteıdi. Kásiporyn basshylyǵy, onyń kólik salasyndaǵy kóp jyldyq tájirıbesin bile otyryp, áıel júrgizýshini aldyn ala sharttarsyz qabyldady. Erler ujymynda Janar tez úırenip ketti: áriptesteri tehnıkalyq qyzmet kórsetýge jáne poıyzǵa daıyndaýǵa kómektesedi.
Yutong markaly avtobýsta №27 baǵytynda jumys isteý tek júrgizý daǵdylaryn ǵana emes, sonymen qatar tehnıkalyq erekshelikterdi túsinýdi de talap etedi. Janardyń aıtýynsha, avtomatty berilis qoraby bar zamanaýı kólikter Shymkenttiń ekstremaldy temperatýralyq rejımderine sezimtal. Jelidegi aqaýlardyń táýekelin azaıtý úshin tehnıka aı saıynǵy josparly tehnıkalyq tekserýden (TO-2) ótedi, onda barlyq qaýipsizdik júıeleri tekseriledi.
«Er-jigitter árdaıym kómekke kelýge daıyn. Avtobýsty basqarýda qandaı da bir aqaýlar bolsa – keńes beredi. Bir aýysymda menimen birge shyǵatyndar jáne erterek keletinder tipti meniń avtobýsymdy iske qosyp, qyzdyrady. Men jyly salonǵa otyramyn. Jelide júrgende – bári amandasady. Bastapqyda saqtyqpen qaraıtyn, biraq tyǵyryqtarda meniń manevr jasaǵanymdy kórgende, suraqtar qoıýdy toqtatty», - deıdi suhbattasýshy.
Qoǵamdyq moıyndaý
Janardyń tájirıbesi salaaralyq genderlik stereotıpterdiń áli de saqtalyp qalǵanyn kórsetedi. Jolaýshylar áıel júrgizýshige kóbinese oń qaraıtynyna, onyń uqypty júrgizý stılin atap ótetinine qaramastan, jol jaǵdaıynda janjaldy jaǵdaılar oryn alady. Degenmen, Janar erejelerdi qatań saqtaý jáne qaýipsizdik basymdyǵy qaǵıdatyn ustanyp, agressıvti júrgizýshilermen daýlaspaıdy.
«Bir erkek maǵan: «Seniń ornyń – as úıde» dedi. Oǵan meniń tym baıaý júrgenim unamady. Biraq men eshqashan asyǵys júrmeımin, qaýipsizdik men úshin árqashan birinshi orynda. Jeńil kólikterdegi jas júrgizýshiler joldy bógep, áıeldi kórgende tań qalatyn kezder bolady. Men mundaı jaǵdaılarda jaı ǵana erejelerdi túsindiremin. Múmkin, bireý meniń mysalymdy ustanar – bizdiń qatarymyzda basqa da áıel júrgizýshiler paıda bolsa, tamasha bolar edi», - deıdi Janar.
Janar Ýmarovanyń kásibı jetistikteri qalalyq deńgeıde atalyp ótti. 2026 jyldyń qańtarynda ol Shymkent ákimi Ǵabıt Syzdyqbekovpen saltanatty kezdesýge qatysty, onda Eńbek adamdary qurmetteldi.
Janardyń tabysty mansaby otbasynyń qoldaýynyń arqasynda múmkin boldy. Ol Almatyda oqyp, jumys istep júrgende, úı sharýalarymen qyzdary – Ajar men Ásem aınalysty. Kólik salasynda jumys isteıtin joldasy da kásibı qoldaý kórsetedi. Janardyń jumys kestesi sala standarttaryna sáıkes keledi: eki kún jumys, eki kún demalys. Aýysym 5:00-de bastalady, mindetti medısınalyq baqylaý jáne kólik quralyn tehnıkalyq tekserýden ótedi.
«Jaqyndarymnyń qoldaýy – bul árbir marshrýtta senim beretin nárse. Al úı men úshin – qalanyń shýynan keıin qalpyma keletin kúsh-qýat orny. Men jermen jumys istegendi, gúlder men aǵashtar ósirgendi jaqsy kóremin. Baq – meniń jumaǵym. Bul meni kelesi reıske deıin kúsh pen ishki tynyshtyq beretin nárse», - dep qorytyndylady Janar Ýmarova.