tengrinews.kz
- 15 aqp. 2026 07:00
- 17
Túngi shý holesterın deńgeıin qalaı kóteredi: ǵalymdardyń jańalyǵy
Túngi ýaqyttaǵy kólik shýynyń adam aǵzasyndaǵy holesterın men basqa da lıpıdterdiń deńgeıine áser etetini anyqtaldy. Bul týraly Fınlándıadaǵy Oýlý ýnıversıtetiniń zertteýshileri málimdedi. Bul jańalyq júrek-tamyr jáne metabolıkalyq aýrýlardyń damý qaýpin arttyratyn faktorlarǵa qatysty mańyzdy aqparat beredi.
Bul zertteý osy saladaǵy eń aýqymdy zertteýlerdiń biri bolyp sanalady. Oǵan 31 jastan asqan 272 229 eresek adamnyń derekteri qamtylǵan. Ǵalymdar árbir qatysýshynyń turǵylyqty jeri boıynsha túngi shýdyń deńgeıin anyqtaý úshin ulttyq shý kartalaryn paıdalanǵan. Ásirese, túnde adamdardyń uıqynyń buzylýyna baılanysty álsiz bolatyny eskerilip, túngi shýǵa basa nazar aýdarylǵan.
Qan úlgileri joǵary dáldikpen taldanyp, 155 metabolıkalyq bıomarker baǵalanǵan. Nátıjesinde, túngi ýaqytta 55 desıbelden joǵary shýǵa ushyraǵan adamdarda jalpy holesterın men LDL («zıandy» holesterın) deńgeıiniń joǵarylaǵany, sondaı-aq lıpoproteın men maı qyshqyldarynyń quramynda ózgerister baıqalǵany belgili boldy.
Kóbinese «doza-áser» táýeldiligi baıqaldy: metabolıkalyq ózgerister shamamen 50 dB shý deńgeıinde baıqalyp, shý júktemesi artqan saıyn kúsheıe túsken.
Shýdyń densaýlyqqa áseri
«Bizdiń nátıjelerimiz kórsetkendeı, túngi kólik shýy baıqalmaı, biraq júıeli túrde metabolıkalyq densaýlyqqa áser etýi múmkin», - deıdi zertteýdiń jetekshi avtory, Oýlý ýnıversıtetiniń doktoranty Iııan He.
Onyń aıtýynsha, bir adamdaǵy ózgerister shamaly bolǵanymen, mıllıondaǵan adam shýǵa ushyraıtyndyqtan, bul popýlásıa deńgeıinde eleýli áser etýi yqtımal.
Jumystyń aǵa avtory, profesor Sılven Seber, bul zertteýdiń buryn anyqtalǵan kólik shýy men kardıometabolıkalyq aýrýlar arasyndaǵy baılanysty bıologıalyq rastaıtynyn atap ótti.
«Bul shýdyń jaı ǵana titirkendirgish emes, qoǵamdyq densaýlyqqa tónetin naqty qaýip ekendigi týraly ıdeıany nyǵaıtady», - dedi ǵalym.
Avtorlar qala qurylysyn josparlaý, kólik qozǵalysyn shekteý jáne tynysh turǵyn aımaqtar qurý arqyly túngi shýdy azaıtý júrek-tamyr aýrýlarynyń aldyn alý strategıasynyń bir bóligi bola alatynyn aıtady. Jańa derekter shýdyń klınıkalyq aýrý belgileri paıda bolǵanǵa deıin-aq metabolıkalyq prosesterge áser ete alatynyn kórsetedi.
Bul týraly Infohub.kz aqparat agenttigi habarlaıdy.