InfoHub Logo

شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ تۋماسى ەكاتەرينا يۆانوۆا (دوروفەيەۆا) 1962 جىلى 1 ساۋىردە دۇنيەگە كەلگەن. ول ەۆەرەست شىڭىن باعىندىرعان العاشقى جانە جالعىز كەڭەستىك ايەل بولىپ تاريحتا قالدى. تاۋلارعا دەگەن ماحابباتى ومىرلىك ماماندىعىنا اينالعان بۇل ارۋدىڭ ەرلىگى مەن تاعدىرى تۋرالى ەستەلىكتەردى نازارلارىڭىزعا ۇسىنامىز.

بۇل تۋرالى Infohub.kz اقپارات اگەنتتىگى حابارلايدى.

تاۋلارعا عاشىق قىز

ەكاتەرينا يۆانوۆا التاي تاۋىنىڭ ەتەگىندە ورنالاسقان، قاتال كليماتىمەن ەرەكشەلەنەتىن كۋرچۋم اۋىلىندا وسكەن. بالا كەزىنەن قوزعالىسقا تولى، بەلسەندى بولعان ول تاۋعا شىعۋدى، سپورتپەن شۇعىلدانۋدى جانىنا جاقىن كورگەن. سىرتقى نازىكتىگى مەن ىشكى قايسارلىعى قاتار جۇرەتىن بويىندا اشىق، ارمانشىل، مەيىرىمدى مىنەزبەن قاتار، ماقساتىنا جەتكەندە تىك مىنەزدىلىگى دە بولعان.

مەكتەپتى بىتىرگەن سوڭ، گەولوگيالىق بارلاۋ فاكۋلتەتىنە وقۋعا تۇسكەن ەكاتەرينا تاۋلارعا دەگەن قىزىعۋشىلىعىن سپورتقا اينالدىرا باستادى. 1983 جىلعا قاراي ول الپينيزمنەن سپورت شەبەرىنە كانديدات، شاڭعى جارىسىنان ءبىرىنشى رازرياد يەگەرى اتاندى. كەيىننەن كەڭەس وداعىنىڭ بەس ەڭ بيىك شىڭىن باعىندىرىپ، «قار بارىسى» اتاعىنا يە بولدى.

ونىڭ بۇل جەتىستىكتەرى ونى سپورتتىڭ بيىك دەڭگەيىنە شىعاردى. اسىرەسە، كەڭەستىك الپينيزمدە ايەلدەرگە دەگەن سەنىمدى قالىپتاستىرۋ وڭاي بولماعان كەزدەردە، ەكاتەرينا ءوزىنىڭ مىقتىلىعىن دالەلدەدى.

«ونىمەن بىرگە تاۋعا شىققان دوستارىنىڭ ايتۋىنشا، ول ەنەرگياعا تولى ادام بولعان. اينالاسىن شابىتتاندىراتىن. ونىڭ بويىنداعى ەنەرگيا مەن موتيۆاسياسى، سونداي-اق فيزيكالىق كۇشى تاڭ قالدىراتىن. كەيبىر سپورتتىق نورماتيۆتەر بويىنشا ەركەكتەردەن دە اسىپ تۇسەتىن. ءبىراق وسىنىڭ ءبارى بالالارشا تازالىعىمەن ۇيلەسەتىن»، - دەيدى ەكاتەرينا يۆانوۆانىڭ قىزى ۇلپاناي.

الەمنىڭ شاڭىراعى: ەۆەرەست شىڭىن باعىندىرۋ

ەۆەرەست نەمەسە دجومولۋنگما – پلانەتانىڭ ەڭ بيىك نۇكتەسى. الپينيستەر ءۇشىن بۇل تەك تاۋ ەمەس، ادام مۇمكىندىكتەرىنىڭ شەگىن بىلدىرەتىن سيمۆول. 8848 مەتر بيىكتىك – اعزانىڭ شامادان تىس جۇمىس ىستەيتىن ايماعى: وتتەگى جەتىسپەۋشىلىگى، ءاربىر قوزعالىستىڭ قيىنداۋى، سۋىق پەن جەلدىڭ كۇشتى كەتىرۋى، كەز كەلگەن قاتەنىڭ ولىمگە اكەلۋى مۇمكىن.

1990 جىلى ەكاتەرينا يۆانوۆا حالىقارالىق كەڭەستىك-قىتاي-امەريكالىق «الەمدى باعىندىرۋ – 1990» ەكسپەديسياسىنىڭ قۇرامىنا ەندى. بۇل تەك سپورتتىق ەمەس، ديپلوماتيالىق جوبا دا بولدى. ءبىر كوماندادا بۇرىن ساياسي قارسىلاس بولعان ەلدەردىڭ الپينيستەرى بىرىكتى. ماقسات – ەڭ قيىن شىڭداردى دا بىرگە باعىندىرۋعا بولاتىنىن كورسەتۋ.

ەۆەرەستكە دەيىن ەكاتەرينا قاتاڭ ىرىكتەۋدەن ءوتتى. ول 1990 جىلى 10 مامىردا دجومولۋنگما شىڭىنا جەتىپ، كەڭەس وداعىنداعى العاشقى جانە الەمدەگى ون ءبىرىنشى ايەل بولىپ ەۆەرەستكە شىقتى. بۇل تاريحي جەڭىس بولدى.

«ماما ءتىل بىلمەسە دە، بۇل ەكسپەديسيادا قىتايلارمەن، امەريكاندىقتارمەن تانىستى، وتە كوپشىل ەدى. بىردە امەريكاندىق لاۆەرن ۆۋدستىڭ اياعىنداعى ترومبى ءۇزىلىپ، بازاعا دەيىن ءوز بەتىنشە تۇسە الماي قالدى. ماما الەكساندر توكاريەۆپەن بىرگە وعان كومەكتەسىپ، تومەن ءتۇسىردى. ەكسپەديسيادان كەيىن امەريكاندىقتار ونى اقش-قا شاقىرىپ، كەز كەلگەن تىلەگىن ورىنداۋعا دايىن ەكەنىن ايتتى. ال ەكاتەرينا پاراشيۋتپەن سەكىرگىسى كەلەتىنىن ايتتى. اقشا ەمەس، باسقا ەشتەڭە سۇرامادى. مىنە، قانداي ادام بولعانى! ەگەر بىردەڭە قىزىقتىرسا، ماقساتىنا جەتكەنشە تىنباي جۇمىس ىستەيتىن»، - دەپ ەسكە الادى ۇلپاناي.

وسىدان كەيىن ەكاتەريناعا ەڭبەك سىڭىرگەن سپورت شەبەرى اتاعى بەرىلىپ، «ەرلىگى ءۇشىن» وردەنىمەن ماراپاتتالدى. ءبىراق ەكاتەرينا يۆانوۆا ءۇشىن ەۆەرەست – بۇل تەك باسى ەدى. ول الەمدەگى بارلىق 14 سەگىزمىڭدىق شىڭدى باعىندىرۋدى ماقسات ەتتى.

ون ءتورت سەگىزمىڭدىق جانە كانچەندجانگا تاۋى

ەۆەرەستتەن كەيىن ەكاتەرينا يۆانوۆا الپينيزمدەگى ەڭ قيىن ماقساتتاردىڭ ءبىرى – پلانەتاداعى بارلىق 14 سەگىزمىڭدىق شىڭدى باعىندىرۋدى الدىنا قويدى. بۇل تاۋلار گيمالايدا جانە قاراقورىمدا ورنالاسقان. بۇل بيىكتىكتە ادام اعزاسى تولىق قالپىنا كەلە المايتىن «ءولىم ايماعى» باستالادى.

1992 جىلى ەكاتەرينا شيشا-پانگمانى، 1993 جىلى ماناسلۋدى باعىندىردى. وسىلايشا، سوڭعى ەكسپەديسيا الدىندا ونىڭ قورجىنىندا ءۇش سەگىزمىڭدىق شىڭ بولدى. بۇل جولداردا دا قاۋىپ-قاتەر مەن جولداستارىنان ايىرىلۋ جاعدايلارى از بولمادى.

«مەن الپينيزممەن اينالىسپايمىن، سوندىقتان انام سياقتى ادامداردىڭ ەنەرگياسىن ءتۇسىنۋ قيىن. مۇمكىن، ولار مۇنى ءقاۋىپ ساناماعان شىعار. الپينيستەردە ءومىر سۇرۋگە كومەكتەسەتىن رەفلەكس قالىپتاسادى. ول ءوزىنىڭ كوپ رەت امان قالعانىن ءبىلدى جانە بولاشاقتا دا ەشتەڭە بولمايتىنىنا سەندى»، - دەيدى قىزى ۇلپاناي.

1994 جىلى ەكاتەرينا يۆانوۆا الەمدەگى ءۇشىنشى بيىك تاۋ – 8586 مەترلىك كانچەندجانعا اتتاندى. بۇل تاۋ نەپال مەن ءۇندىستان شەكاراسىندا ورنالاسقان جانە گيمالايداعى ەڭ قيىن ءارى ءقاۋىپتى تاۋلاردىڭ ءبىرى بولىپ سانالادى. ونى «ايەلدەردى ولتىرەتىن تاۋ» دەپ تە اتايدى.

1994 جىلى 10 قازاندا ەكاتەرينا يۆانوۆا 32 جاسىندا كانچەندجانعا تاۋىنداعى قار-مۇز كوشكىنىنەن قازا تاپتى. ونىڭ دەنەسى تابىلمادى. ول كەزدە قىزى ۇلپانايعا ءۇش جاس بولعان.

«جانىڭدا بولعانىمدى قالايمىن»

ءقازىر ۇلپاناي قىتايدا تۇرىپ، جۇمىس ىستەيدى. اناسىنىڭ جولىن قۋىپ كەتپەسە دە، سپورتپەن بايلانىستى بولدى. الايدا، ول اناسىنىڭ ءولىمى تۋرالى سەزىمدەرىن 30 جاستان كەيىن عانا تۇسىنە باستاعانىن ايتادى.

«مەن انامنىڭ تاۋعا نە ءۇشىن شىققانىن تۇسىنۋگە تىرىستىم. بۇل ونىڭ ءومىرى، ارمانى بولدى. ونىڭ ەنەرگياسى شىعۋعا جول ىزدەگەن. ارينە، «باسقا دا جاساي الاتىن ەدى» دەيتىندەر بار. ءبىراق ديۆاندا وتىرىپ، YouTube-كە پىكىر جازۋ وڭاي»، - دەيدى ۇلپاناي.

ۇلپاناي اناسىمەن بىرگە بولعان كەزدەرىن ەسكە الىپ، ونىڭ جانىندا بولعانىن قالايتىنىن ايتادى. ول اناسىنىڭ ەرلىگىن ماقتان تۇتاتىنىن جانە ونى قاتتى جاقسى كورەتىنىن جەتكىزدى.

ەكاتەرينا يۆانوۆانىڭ تاريحى – بۇل تەك رەكوردتار مەن شىڭدار تۋرالى عانا ەمەس. بۇل – ءوز ارمانىنىڭ سوڭىنان ەرگەن، ءومىرىن شەگىنە دەيىن سۇرگەن ادام تۋرالى حيكايا. ونىڭ ءومىرى قىسقا بولعانىمەن، جارقىن ءوتتى جانە بۇگىندە ونىڭ ەسىمى الەم ءالپينيزمىنىڭ تاريحىندا عانا ەمەس، وتباسىندا دا، قىزىنىڭ جۇرەگىندە ساقتالىپ قالا بەرمەك.