- 08 مام. 2020 00:00
- 377
بايشەگىر بابا (ءىىى نۇسقا)
ءامىر تەمىر ءبىر ەلدى جاۋلاۋعا شىعار الدىندا تۇركىستانعا كەلۋدى، ونىڭ قاسيەتتى توپىراعىنىڭ ءبىر ۋىسىن ورامالىنا ءتۇيىپ الۋدى ادەتكە اينالدىرعان. سول داعدىسى بويىنشا تۇركىستانعا كەلىپ، قاسىنداعى جان سەرىك اقىلماندارىن جيناپ اڭگىمەلەسكەن. جورىق جايىن ءسوز ەتكەندە ساراي اقىنى كەرماني:
—ۋا، حان يەم، تاعى دا جورىققا اتتانعالى وتىرسىز. انانى جەسىر، بالانى جەتىم ەتىپ، كوز جاستارىن كولدەي اعىزىپ، قايعى-قاسىرەتكە دۋشار ەتۋدى قوياتىن كەزىڭىز بولدى ەمەس پە؟ ادام قانى سۋ ەمەس قوي، قانشا جاس قىرشىنىنان قيىلدى. سولاردىڭ ءبارىنىڭ ايتقانىمىزعا كوندىرىپ، ايداۋىمىزعا جۇرگىزەمىز دەپ جۇرگەندە ءبىزدىڭ ەلدى بوتەن جۇرتتىڭ شاۋىپ، ويرانداماسىنا كىم كەپىل؟ مۇنى دا ويلاڭىز،—دەگەن. ونىڭ سوڭعى ءسوزى قانىشەر حاندى تەرەڭ ويعا شومدىرعان. «باسە، سويتسە قايتەمىز؟ وسى مەن حالىققا قانداي جاقسىلىق جاسادىم؟»—دەگەن وي ورالعان. از ۇنسىزدىكتەن كەيىن:
—ال، نە ىستە دەيسىڭ ماعان؟—دەپ كەرمانيگە قاراعان.
—ساۋلەتتى اۋىلدار، كورنەكتى قالالار، كەسەنەلەر سال. ول وزىڭە ورناتقان ماڭگىلىك ەسكەرتكىش بولىپ قالادى. ەل كورىپ، جۇرت كورىپ، مۇنى كىم سالدىرعان دەمەي مە؟ سوندا سەنىڭ اتىڭ اتالادى.
—ءجون ءسوز، ورىندى پىكىر ەكەن بۇل. ويلانىپ-تولعانا كەلىپ، الەمدە تەڭدەسى جوق كەسەنە سالۋدى ءجون كوردى. وسى ويىن ايتىپ، «كىمگە كەسەنە سالعان ءجون؟» دەگەن ساۋال قويدى. كەرماني ىركىلمەستەن «احمەتكە» دەدى. مۇندا ءۇش احمەت جەرلەنگەن. بىرەۋى—ەل بيلەگەن حان. ەكىنشىسى— اسكەر باسى. ال ءۇشىنشىسى—يسلام ءدىنىنىڭ ۋاعىزداۋشىسى. انا ەكەۋىنىڭ زيراتىنا كەلىپ قۇران وقىپ جاتقان ەشكىم جوق. ال قوجا احمەتكە كەلىپ، زيراتىنىڭ باسىنا تۇنەپ، ءتاۋ ەتۋشىلەر كوپ. جازعان حيكماتتارىنىڭ ەلگە تاراپ كەتكەنى قاشان؟ «قوجا احمەتتىڭ باسىنا كەسەنە تۇرعىزسام، ءوز بەدەلىم دە ارتپاي ما، مەنىڭ جاعىمسىز ىستەرىمدى جۋىپ-شايىپ كەتپەي مە؟» مۇنداي شەشىمگە كەلۋىنە جانە ءبىر سەبەپ ءوزىن جارىق دۇنيەگە كەلتىرگەن اناسى ساقىپجامال وسى كەسەنە الدىنا جەرلەنگەن. مۇندا كەلگەندەر شەشەسىنە دە قۇران باعىشتار. وي-ساناسىن باۋراپ العان وسى سەزىم ءامىر تەمىردى كەسەنە سالۋعا قۇلشىندىردى. ءوز قاراۋىنداعى ەلدەردەگى قۇرىلىس سالۋدىڭ قاس شەبەرلەرىن جيناپ، قۇرىلىس ماتەريالدارىن دايىنداتىپ، ىسكە كىرىستى. ءزاۋلىم، الىپ عيماراتتىڭ قابىرعاسى قالانىپ، كۇمبەزىن ورناتامىز دەپ وتىرعاندا ءبىر عاجايىپ كۇشتىڭ تۇندە تاس-تالقانىن شىعارعانىن ەرتەڭگىسىن كورىپ، قايران قالدى. كەسەنە قابىرعاسى قالانىپ، كۇمبەزىن ورناتار كەزدە وسى جايت تاعى قايتالاندى. حالىقتى جيناپ، مۇنىڭ سەبەبىن، نە ىستەۋ كەرەكتىگىن سۇرادى. سوندا بايشەگىر دەگەن جىگىت:
—ماعان تۇندە ءارۋاقتارىم ايان بەردى. احمەت ياساۋي— ارىستان باپتىڭ شاكىرتى. ارىستان باپ—اللا تاعالانىڭ سۇيىكتىسى مۇحاممەد پايعامبارىمنىڭ سەنىمدى سەرىگى، سىرلاس، سىيلاس دوسى ەمەس پە. كەسەنەنى الدىمەن ارىستان باپقا سالماي، ونىڭ شاكىرتىنە سالىپ جاتقانى قالاي؟—دەپ رەنجىدى.
بايشەگىر سوزىنە ءامىر تەمىر يلاندى.
—شىنىندا دا سولاي ەكەن-اۋ ءوزى. مەن قاتەلەسىپپىن، كەشىر، اللا، كۇنامدى،—دەپ تاڭىرگە جالبارىندى. مۇنداعى ءجۇرىپ جاتقان قۇرىلىستى توقتاتتىرىپ، ارىستان باپ كەسەنەسىن تۇرعىزۋعا كىرىسىپتى. سودان سوڭ احمەت ياساۋي كەسەنەسىن سالۋدى قولعا الدى. ول باستاعان يگى ءىستى ۇرپاقتارى جالعاستىرىپ، ءتامامدادى. بايشەگىردىڭ اقىلىنا، كورىپكەلدىگىنە ءتانتى بولعان حان:
—نە تىلەگىڭىز بار؟—دەپ سۇراعاندا:
—مەنىڭ سۇيەگىم وسى كەسەنە ىشىنە جەرلەنۋىن سۇرايمىن،— دەگەن. ءامىر تەمىر جۇرت كوزىنشە:
—بەردىم تىلەگىڭدى. بۇدان بىلاي سەنىڭ اتىڭ «بايشەگىر بابا» اتالسىن!—دەگەن.