- 08 مام. 2020 00:00
- 382
اتامنىڭ اڭگىمەسى
— ول كەزدە قورىقشى ەدىم، — دەپ باستادى اڭگىمەسىن اۋەس قارت. توپ بالا ەلەڭ ەتىسە قالدىق. ادەتتە تابىن ورىستەن قايتاردا ءبىزدىڭ كوشەنىڭ بالالارى قاراۋىلدىڭ باسىنا جينالامىز. ويىننىڭ قىزاتىن كەزى وسى شاق. توبە باسى ويدىم-ويدىم شۇڭقىر. «سوعىس» ويناۋعا ناعىز تاپتىرمايتىن جەر. قولدان جاساپ العان اعاش مىلتىقتارىمىز بار. قىزۋ مايدان اشامىز. اۋەس قارتقا ۇنامايتىن جەرىمىز وسى.
— بىردە قورىق ارالاپ جۇرگەنمىن، — دەپ باستادى ول اڭگىمەسىن. — قالماقسايدىڭ شوقىسىنا كوتەرىلىپ، تومەندە جاتقان قالىڭ نۋعا كوز سالدىم. قوس ەلىك سايدىڭ تاساسىنان شىعىپ كەلەدى ەكەن. الداعىسى يرەك ءمۇيىزدى ەركەگى، ارتىڭدا ۇرعاشىسى. اۋىق-اۋىق باس كوتەرىپ، جان-جاعىن شولادى. انا ەلىكتىڭ ءجۇرىسى سامارقاۋ سياقتى. «وسى شىركىن لاقتاماسا يگى ەدى» دەگەن كۇدىك ويىما ساپ ەتە قالدى.
اتا ەلىك بيىكتەۋ شوقىنىڭ باسىنا شىعىپ، توڭىرەكتى شولىپ ءوتتى. مەن قوي تاستىڭ تاساسىنا تىعىلا ءتۇستىم. اتا ەلىك ورنىنان قوزعالار ەمەس. ايتقانىم كەلدى دە تۇردى. ءبىر كەزدە ءيىر ءمۇيىزدى ەلىك كوزدەن عايىپ بولدى. قاق توبەدە ءبىر بۇركىت قالىقتاي ۇشىپ ءجۇر.
سويتكەنشە شوق قامىستىڭ اراسىنان تالتىرەكتەگەن سۇيكىمدى لاق كورىندى. جانجاعىن تىمىسكىلەي اناسىن ىزدەيتىن سياقتى.كەنەت شاڭق ەتكەن بۇركىت داۋىسى ەستىلدى. ءوزىمدى بەكەم ۇستاپ، تومەن قاراي سىرعي جونەلدىم. العاشقىدا بۇركىت اسا بيىككە كوتەرىلىپ الدى. قارايمىن دەپ جىعىلىپ تۇردىم. تەزىرەك لاققا جاقىنداسام ەكەن دەيمىن ىشىمنەن. ءبىراق قيا-قيا جول، تىك قۇلاما جەر ۇزاتار ەمەس. ءبىر ءسات بۇركىت قاناتىن باۋرىنا اپ، تومەن قاراي وقتاي زۋلادى. شاڭق-شاڭق ەتكەن داۋىسى قۇلاق تۇندىرادى.
«ءبىتتى، — دەدىم ىشىمنەن، — لاقتان ايىرىلدىم.» جالما-جان مىلتىقتىڭ شاپپاسىن قايىرىن جىبەرىپ، اسپانعا قاراي اتىپ قالدىم. مىلتىق وت الماي قالدى. جالما-جان وقشانتايىما جابىستىم. تاعى ءبىرىن وقتاي بەرگەنىم سول ەدى، الدە نە سالدىر-گۇلدىر ەتە قالدى. لاقتىڭ ءدال جانىندا الگىندە عايىپ بولعان ءمۇيىزدى ەلىك قاناتى دالپىلداعان بۇركىتپەن الىسىپ جاتىر.
بۇركىت قاناتىمەن سابالاپ، تۇمسىعىمەن شوقىپ، العا بەتتەگىسى كەلەدى. اتا ەلىك باس كوزگە قاراماي، مۇيىزىنە ىلىنگەن تاۋ تاعىسىن العا قاراي دەدەكتەتە ءسۇزىپ، جانۇشىرۋدا. انا ەلىك قاقپايلاپ الەك. شاماسى بۇركىت لاققا تۇسەر شاقتا، ويدا جوقتا ۇشكىر مۇيىزدىگە تاپ بولىپ، كوزدەگەن ماقساتىنا جەتە الماسا كەرەك.
ءبىر ءسات ەلىك مۇيىزىنەن قۇتىلعان بۇركىت جەردەن دالباقتاي ۇشىپ قايتا ۇمتىلدى. اسپانعا اتىلعان اتا ەلىك بۇل جولى دا بۇركىتتى قاعىپ ءتۇسىپ، ادەتتەگىدەي جۇمىرلاي جونەلدى. ىزاقورلانعان داۋىسى تاعى شاڭقىلدادى. بۇل ءسات مەن دە جەتىپ كەلدىم. بۇركىت ەندى جەردەن كوتەرىلە بەرگەن. اسپانعا قاراي مىلتىقتى اتىپ قالدىم. بۇل جولى وت الدى. قاتتى شىققان داۋىستان سەسكەندى مە، الدە اتا ەلىكتىڭ تەگەۋرىنىنەن تايساقتادى ما، بۇركىت موماقانسىپ اسپانعا كوتەرىلدى دە، سوناۋ بيىك بەلەڭدى قۇزار شىڭعا قاراي ۇشتى. شاڭق-شاڭق ەتەدى. «قاپ، سەنى مە» دەيتىندەي. قوس ەلىك ءسال ۇزاق بارىپ باسىن كوتەرىپ ماعان قاراپ تۇر ەكەن. نەگە كۇتكەنىن بىلە قويدىم. سوڭدارىندا قۇلدىراڭداي جۇگىرگەن لاعى ءالى جەتە الماعان ەكەن. سالدەن سوڭ نۋعا كىرىپ جوق بولدى. كوردىڭدەر مە، بالالار. بالاسى ءۇشىن جان-جانۋار دا جانىن بايگەگە تىگەدى، — دەپ اۋەس قارت اڭگىمەسىن اياقتادى.
— مىلتىقپەن بۇركىتتى اتىپ ءتۇسىردىڭىز بە؟
— ەلىكتىڭ لاعىن ۇستاپ الۋ كەرەك ەدى. بالالار دۋلاسىپ جونەلدى.
— تەك، — دەدى ءبىر ءسات قارت. — اكە-شەشەلەرىڭدى سەندەردەن ايىرسا جاقسى ما؟ ايىردى عوي سوعىس تالايدى. مەنىڭ ءۇش بالام مايداندا قازا تاپتى. ال سەڭدەر كەپ مىلتىق شوشاڭداتاسىڭدار. ءبىز تومەن قارادىق. وسى وقيعادان كەيىن «سوعىس» ويىنىن ويناۋدى توقتاتتىق.