InfoHub Logo

يراندا 2025 جىلدىڭ جەلتوقسانىنىڭ سوڭىندا باستالعان جاپپاي نارازىلىق جاڭا كەزەڭگە ءوتتى: ريالدىڭ قۇنسىزدانۋى مەن 72 پايىزدىق ينفلياسيا تۇرمىستى كۇيرەتىپ، بيلىكتىڭ يدەولوگيالىق تىرەگىن السىرەتتى. ساياساتتانۋشى سۇلتان اكىمبەكوۆ بۇل تولقۋلاردىڭ 2019 جانە 2022 جىلدارداعى وقيعالاردان وزگەشە ەكەنىن ايتادى — گەوساياسي كونتەكست پەن ىشكى ساياسي تەپە-تەڭدىك وزگەردى.

بۇل تۋرالى Infohub.kz اقپارات اگەنتتىگى حابارلايدى.

نارازىلىقتىڭ ەكونوميكالىق وزەگى

يران ۆاليۋتاسى 2025 جىلدىڭ سوڭىندا تاريحي تومەنگە ءتۇستى: بەيرەسمي نارىقتا 1 اقش دوللارى 1،42 ميلليون ريالعا جەتتى. بۇل 2024 جىلدىڭ جەلتوقسانىمەن سالىستىرعاندا شامامەن 84 پايىزدىق قۇلدىراۋ.

قۇلدىراۋ اسىرەسە سوڭعى التى ايدا ۇدەي ءتۇستى — ريال شامامەن 56 پايىزعا السىرەدى. سالىستىرۋ ءۇشىن: 2018 جىلى دوللار 50 مىڭ ريال شاماسىندا ەدى.

گەوساياسي تىرەك السىرەدى

اكىمبەكوۆتىڭ پايىمىنشا، تەگەراننىڭ سوڭعى ونجىلدىقتاردا قۇرعان «قارسىلىق ءوسى» (ليەۆانتتان يەمەنگە دەيىنگى پروكسي جەلىسى) السىرەپ، 2025 جىلعى يزرايلمەن 12 كۇندىك سوعىس يراننىڭ اسكەري-ساياسي مۇمكىندىكتەرىنىڭ شەكتەۋلىگىن كورسەتتى.

ايماقتاعى تاۋەكەلدى اسقىندىرماۋ تۋرالى شەشىم قوعامدا سۇراق تۋعىزدى: قىمبات سىرتقى جوبالار مەن ينفراقۇرىلىمدى ۇستاۋدىڭ ءمانى بار ما، ەگەر ەل ىشىندە ءومىر ءسۇرۋ دەڭگەيى قۇلدىراپ جاتسا؟

بيلىك ءترانزيتى جانە ەليتا تارتىسى

ەل ىشىندە بيلىك ترانزيتىنە قاتىستى بەلگىسىزدىك ارتتى. جوعارعى ليدەر الي حامەنەي ءۇشىن مۇراگەر ماسەلەسى (ونىڭ ىشىندە ۇلى مودجتاباعا قاتىستى بولجامدار) ەليتا توپتارىنىڭ باسەكەسىن كۇشەيتتى.

كسير (يسلام ريەۆوليۋسياسى ساقشىلارى كورپۋسى) ءوز ينفراقۇرىلىمى مەن ىقپالىن ساقتاۋعا مۇددەلى. ال 2024 جىلدىڭ شىلدەسىندە سايلانعان پرەزيدەنت ماسۋد پەزەشكيان (كونسەرۆاتور سايد ءدجاليليدى جەڭگەن) ەل ىشىندە سالىستىرمالى تۇردە «ۋمەرلى» كۋرسقا سۇرانىس بارىن كورسەتتى.

وتكەن تولقۋلارمەن ايىرماشىلىق

2019 جىلعى تولقۋلار بەنزين باعاسىنىڭ 50–200 پايىزعا وسۋىنەن باستالعان ەدى؛ سول جىلى قاراشا–جەلتوقساندا، Reuters دەرەگىنشە، قازا تاپقاندار سانى 1500-گە دەيىن جەتۋى مۇمكىن.

2022 جىلى 23 جاستاعى ماحسا ءامينيدىڭ قازا بولۋىنان تۋعان نارازىلىقتا 500-دەن استام ادام اجال قۇشتى. قازىرگىدەي تولقۋدا ايىرماشىلىق — بازارداعى ۇساق ساۋداگەرلەردىڭ (رەجيمنىڭ ءداستۇرلى الەۋمەتتىك تىرەگى) بەلسەندى قاتىسۋى.

كۇش قۇرىلىمدارى بار، ءبىراق قوعام قولداۋى ازايىپ جاتىر

يراندا ۋليچتىك تولقۋلاردى باسۋعا «باسيدج» (شامامەن 100 مىڭ) جانە كسير (شامامەن 200 مىڭ) سياقتى كۇشتىك قۇرىلىمدار جۇمىلدىرىلادى. بيلىك بۇل جولى ساق قيمىلداۋعا تىرىسىپ وتىر.

دەگەنمەن 2026 جىلدىڭ 6 قاڭتارىنا قاراي قۇقىق قورعاۋشىلار 35-كە دەيىن ادام قازا تاپقانىن، 1200-دەي ادامنىڭ ۇستالعانىن حابارلادى. كەي وڭىرلەردە كۇش قۇرىلىمدارى وق قولدانسا، دەمونسترانتتار «كوكتەيل مولوتوۆ» پايدالانعانى ايتىلادى.

قىسقا تىنىس بەرەتىن ەكونوميكالىق قادامدار

ءماجىلىس 2026 جىلعى 5 قاڭتاردا بيۋدجەت نۇسقاسىن وزگەرتىپ، مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەر جالاقىسىن جوسپارلانعان 20 پايىزدىڭ ورنىنا 43 پايىزعا ءوسىرۋدى، ال ققس-تى 12 پايىزدان 10 پايىزعا ءتۇسىرۋدى ماقۇلدادى.

بۇل شەشىمدەر بيۋروكراتيا مەن «بازاردى» ۋاقىتشا تىنىشتاندىرۋى مۇمكىن، الايدا 72 پايىزدىق ينفلياسيا جالاقى ءوسىمىن تەز «جەپ قويۋى» ىقتيمال.

نەگە «سىرتقى جاۋ» ريتوريكاسى اسەرىن جوعالتتى

1979 جىلعى ريەۆوليۋسيادان بەرى اقش-قا قاتىستى «ۇلكەن شايتان» بەينەسى ىشكى بىرىگۋ فاكتورىنىڭ ءبىرى بولىپ كەلدى. الايدا 2025 جىلعى قىسقا سوعىستان سوڭ بۇل يدەولوگيالىق تىرەك السىرەپ، قوعامنىڭ كونسەرۆاتيۆتى بولىگى دە كۇنكورىس داعدارىسىن ءبىرىنشى ورىنعا شىعارا باستادى.

اقش تاراپىنان ىقتيمال ارالاسۋ تۋرالى قاتاڭ مالىمدەمەلەرگە تەھران ەسكەرتۋ جاساپ كەلەدى، ءبىراق ءداستۇرلى «سىرتقى ءقاۋىپ» ارگۋمەنتى ەندى جاپپاي جۇمىلدىرۋعا جەتكىلىكسىز.

قورىتىندى: لەگيتيمدىكتىڭ ەسكى مودەلى داعدارىستا

يران بيلىگىنىڭ وتكەن ونجىلدىقتاردا جۇمىس ىستەگەن لەگيتيمدىك مودەلى — يدەولوگيا مەن سىرتقى قارسىلاستىققا سۇيەنگەن — نارىق كۇيزەلىسى مەن گەوساياسي شەكتەۋلەر جاعدايىندا تيىمدىلىگىن جوعالتۋدا. سول سەبەپتى 2025–2026 جىلدارداعى تولقۋ الدىڭعىلارعا قاراعاندا رەجيم ءۇشىن قاۋىپتىرەك بولىپ تۇر.