InfoHub Logo

قازاقستاندا مينيمال جالاقىنى ەكى ەسەگە جۋىق كوتەرۋ تۋرالى جاڭالىق ەلدى ەلەڭدەتتى. الايدا، ەكونوميستەر بۇل قادامنىڭ ازاماتتاردىڭ تابىسىن ارتتىرۋعا قانشالىقتى اسەر ەتەتىنىنە كۇمانمەن قارايدى. نەلىكتەن بۇل باستاما كۇتكەن ناتيجە بەرمەي، حالىقتىڭ ءال-اۋقاتىن جاقسارتۋعا نە كەدەرگى بولىپ وتىرعانىن تالداپ كورەيىك.

بۇل تۋرالى Infohub.kz اقپارات اگەنتتىگى حابارلايدى.

باستىسى – ءوزىمىزدى الداپ قالماۋ

جۋىردا ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ ءمينيسترى اسقاربەك ەرتايەۆ ۇكىمەت الدىندا ءسوز سويلەدى. بريفينگتە جۋرناليستەردى ازاماتتاردىڭ تابىسىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان ۆەدومستۆونىڭ جوسپارلارى قىزىقتىردى. مينيمال جالاقىنى كوتەرۋ ماسەلەسى دە قوزعالدى.

مينيستر بۇل سۇراققا ناقتى جاۋاپ بەرمەدى. قاشان كوتەرىلەتىنىن، قانشا ادامدى قامتيتىنىن ناقتىلامادى. ءتىپتى، مينيمال جالاقى الاتىنداردىڭ جارتىسىنان كوبى مەملەكەتتىك مەكەمەلەردە جۇمىس ىستەيتىنىنە قاراماستان، نەگە ونى جاپپاي كوتەرۋ قاجەتتىگى تۋرالى تىكەلەي سۇراققا دا مينيستر تۇسىنبەگەندەي بولدى.

«مينيمال جالاقىنى كوتەرۋ ەكونوميكانىڭ بارلىق سالالارىنا، مەملەكەتتىك، كۆازيمەملەكەتتىك جانە جەكە سەكتورلارعا قاتىستى بولادى. سوندىقتان بۇل شەشىم تەك مەملەكەتتىك دەڭگەيدە عانا ەمەس، جۇمىس بەرۋشىلەرمەن دە تالقىلانادى»، - دەپ جاۋاپ بەردى اسقاربەك ەرتايەۆ.

الايدا، ستاتيستيكا بويىنشا، 100 مىڭ تەڭگەگە دەيىن جالاقى الاتىنداردىڭ 55%-ى مەملەكەتكە جۇمىس ىستەيدى. ولار – دارىگەرلەر، مۇعالىمدەر جانە كەيبىر باسشىلار. دەمەك، مەملەكەت جۇمىس بەرۋشىلەردىڭ از جالاقى تولەيتىنى تۋرالى ايتقاندا، نەگىزىنەن ءوزى تۋرالى ايتادى.

ەكونوميستتىڭ پىكىرى

ەكونوميست، DESHT Institutional Transformation Group اناليتيكالىق ورتالىعىنىڭ جەتەكشىسى قۋانىش جايكوۆتىڭ ايتۋىنشا، ۇكىمەت ازاماتتاردىڭ تابىسىن ويلاسا، بيۋدجەت سالاسى قىزمەتكەرلەرىنىڭ جالاقىسىن جاي عانا كوتەرۋى كەرەك ەدى. تىم قۇرىعاندا، جالاقىنى كوتەرۋ تۋرالى شۋلى باستامالاردىڭ ورنىنا.

«شىن مانىندە، مينيمال جالاقىنى كوتەرۋ تۋرالى ايتا وتىرىپ، مەملەكەت ءوز قىزمەتكەرلەرىنىڭ جالاقىسىن كوبەيتۋگە ۋادە بەرىپ وتىر. ەگەر سولاي بولسا، وندا جاي كوتەرىڭىزدەر. نەگە بارىنە قاتىستى بولاتىن شارتتى ەرەجە جاساۋ كەرەك، ەگەر ماسەلە نەگىزىنەن مەملەكەتتىك سەكتورعا قاتىستى بولسا؟ 100 مىڭ تەڭگەدەن از جالاقى الاتىنداردىڭ جارتىسىنان كوبى مەملەكەتكە جۇمىس ىستەيدى. ال مەملەكەت رەتتەيتىن سالالار بار عوي: جەڭىلدىكپەن نەسيە الاتىندار، سۋبسيديا الاتىندار جانە ت.ب. وسى جەڭىلدىكتەردىڭ شارتتارىنا قىزمەتكەرلەردىڭ مينيمال جالاقىسىن جازۋعا نە كەدەرگى؟» - دەپ تۇسىنبەيتىنىن ايتتى ەكونوميست.

كەز كەلگەن جالاقىنى «سىزۋعا» بولادى

سونىمەن قاتار، ول مينيمال جالاقىنى ەكى ەسەگە جۋىق كوتەرۋ تۋرالى مالىمدەمە ورىندالسا دا، قازاقستاندىقتاردىڭ ناقتى تابىسىنا از اسەر ەتەتىنىن ەسەپتەيدى.

«مينيمال جالاقى قۇرالى باتىستان كەلگەن. ءبىراق وندا مينيمال جالاقى جۇمىس ىستەگەن ساعات ءۇشىن ەسەپتەلەدى. بىزدە – ايىنا. ال جۇمىس بەرۋشىلەر قىزمەتكەردى جارتى ستاۆكاعا، شيرەك ستاۆكاعا نەمەسە ساعاتتىق جۇمىسقا الۋى مۇمكىن. ياعني، ۇكىمەت قانداي «مينيمالدى» بەكىتسە دە، كەز كەلگەن كاسىپكەر جۇمىسشىعا قالاعانىن تولەي بەرەدى»، - دەپ ءتۇسىندىردى ول.

بۇل جاعدايدا قازاقستانداعى مينيمال جالاقىنى ميلليون تەڭگەگە دەيىن كوتەرۋگە بولادى، ال بيزنەس ءاربىر كوتەرىلۋگە قىزمەتكەردىڭ جۇمىس ىستەيتىن رەسمي ساعاتتارىن قىسقارتۋ ارقىلى جاۋاپ بەرەدى.

ەكونوميستتىڭ ويىنشا، ازاماتتاردىڭ ناقتى تابىسى ونشا وزگەرمەيدى.

«استانادا مينيمال جالاقىنى كوتەرۋ وتە از ادامدارعا قاتىستى بولادى، ال اگرارلىق وڭىرلەردە كوپتەگەن ادامدارعا اسەر ەتەدى. ءبىراق، ويىمشا، بيزنەس بۇل جاڭالىقتى ەڭسەرۋ ءۇشىن ءاردايىم امال تابادى. بىرنەشە سەناريي بولۋى مۇمكىن. بىرىنشىسىندە بيزنەس قىزمەتكەرلەردىڭ جارتىسىن قىسقارتىپ، قالعاندارىنا ەكى ەسە جۇمىس ىستەتىپ قويادى. ەكىنشىسىندە ولارعا: «ماعان مينيمال جالاقى ەكى ەسە كوبەيدى، سوندىقتان رەسمي تۇردە سەنى جۇمىستان شىعارامىن. ءبىراق ەكەۋىڭ دە جۇمىس ىستەڭدەر، تەك سەن ءوزىڭنىڭ جالاقىڭنىڭ جارتىسىن وعان بەرىپ وتىر». سوندا جۇمىسشىلار، سكورەە ۆسەگو، كەلىسە كەتەدى»، - دەپ ەڭبەك اقى قورىن وڭتايلاندىرۋدىڭ قاراپايىم سحەماسىن ءتۇسىندىردى جايكوۆ.

مۇنداي سحەمالاردى مەملەكەتتىڭ تەكسەرىپ، انىقتاۋى مۇمكىن ەمەس: ءاربىر جۇمىسشىنىڭ جانىنا ينسپەكتور قويا المايدى.

ال كەيىن، مينيمال جالاقىنىڭ ەكى ەسە كوتەرىلۋى قازاقستاندىقتاردىڭ ناقتى تابىسىنا ەش اسەر ەتپەگەندە، شەنەۋنىكتەرگە قولىن جايىپ، بارلىق مۇمكىندىكتى جاساعانىن، ءبىراق ساراڭ جەكە كاسىپكەرلەر ءوز قىزمەتكەرلەرىنە جالاقىنى كوتەرۋدەن باس تارتۋدىڭ جولىن تاپقانىن ايتۋ ىڭعايلى بولادى.