InfoHub Logo

قازاق حالقىنىڭ بايىرعى سالت-داستۇرلەرىندە سىي-سياپاتتىڭ ورنى ەرەكشە. "شوكە"، "بايعازى"، "كورىمدىك" سىندى اتاۋلار بۇگىندە كەيبىر جاستارعا جات بولىپ كورىنگەنىمەن، ولاردىڭ ءارقايسىسىنىڭ تەرەڭ ماعىناسى مەن قوعامداعى ءرولى بولعان.

بۇل تۋرالى Infohub.kz اقپارات اگەنتتىگى حابارلايدى.

ءداستۇرلى قولداۋدىڭ نەگىزى

قازاق دالاسىنداعى سىي-سياپاتتار اقشامەن ولشەنبەگەن، قوناقجايلىلىقتىڭ اقىسى رەتىندە قابىلدانباعان. ول – ادامنىڭ ءبىر-بىرىنىڭ قۋانىشى مەن قيىندىعىنا ورتاقتاس ەكەنىن بىلدىرەتىن بەلگى بولاتىن. مادەنيەتتانۋشى البينا سارييەۆانىڭ ايتۋىنشا، مۇنداي سالت-داستۇرلەر وتباسىلىق بايلانىستاردى نىعايتىپ، ادامداردىڭ بىر-بىرىنە سۇيەۋ بولاتىنىن سەزىنۋگە كومەكتەسكەن.

قازاقتاردىڭ اقشالاي داستۇرلەرى

قازىرگى قالا تۇرعىندارىنىڭ كوبى "بايعازى" مەن "شوكە" دەگەن ۇعىمداردىڭ ايىرماشىلىعىن اجىراتا المايدى. ال بۇرىن بۇل داستۇرلەر ادامنىڭ ءومىرىنىڭ اجىراماس بولىگى بولعان. مادەنيەتتانۋشى بۇل سالتتاردىڭ ىشىندە سىي-سياپات پەن تارتۋدىڭ ەلەمەنتتەرى ءجيى كەزدەسەتىنىن اتاپ ءوتتى.

قۇرساق توي

بۇل – جۇكتى ايەلگە ارنالعان توي. ونىڭ ماقساتى – جاڭا ءومىردى قۇتتىقتاپ، بولاشاق اناعا قولداۋ كورسەتۋ. جاقىندارى جينالىپ، وتباسىن قۇتتىقتاپ، سىيلىق نەمەسە اقشا ۇسىنادى. بۇل ءداستۇر قازىرگى "gender party" فورماتتارىمەن ۇشتاسىپ جاتادى.

بازارلىق

بازارلىق – ساپاردان ورالعاندا اكەلىنەتىن سىيلىق. ول كىشكەنتاي ءبىر بۇيىم بولسا دا، تۋىستارى مەن دوستارىن ۇمىتپاعانىن بىلدىرەتىن سيمۆولدىق مانگە يە.

شوكە

شوكە – ءارتۇرلى وتباسىلىق جاعدايلاردا بەرىلەتىن شاعىن سىيلىق نەمەسە اقشالاي سوما. بۇل – تۋىستار مەن جاقىندار اراسىنداعى قارىم-قاتىناستى نىعايتاتىن بەلگى.

ءسۇيىنشى

ءسۇيىنشى – قۋانىشتى جاڭالىقتى جەتكىزگەنى ءۇشىن بەرىلەتىن سىي. مىسالى، بالا تۋىلسا، جاڭالىقتى ءبىرىنشى جەتكىزگەن ادام "ءسۇيىنشى" سۇراپ، سىيلىق الا الادى. بۇل – قۋانىشتى ءبولىسۋدىڭ جانە وقيعانىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ءوتۋدىڭ ءبىر جولى.

بايعازى

بايعازى – جاڭا زات ءۇشىن بەرىلەتىن سىي، كوبىنەسە بالالارعا ارنالادى. ەگەر بالا جاڭا كيىمىن نەمەسە اياق كيىمىن كورسەتسە، ەرەسەكتەر وعان اقشالاي سىيلىق بەرۋى مۇمكىن.

كورىمدىك

كورىمدىك – جاڭا تۋعان ءسابيدى نەمەسە جاڭا ساتىپ الىنعان زاتتى كورگەنى ءۇشىن بەرىلەتىن سىي. بۇل داستۇرلەر ماتەريالدىق رەسۋرستاردى عانا ەمەس، قوعام ىشىندەگى ەموسيونالدىق رەسۋرستاردى دا بولۋگە كومەكتەسكەن.

داستۇرلەردى ساقتاۋداعى ايىرماشىلىقتار

بۇگىندە قالا مەن اۋىل اراسىندا بۇل داستۇرلەردى ساقتاۋدا ايتارلىقتاي ايىرماشىلىق بايقالادى. قالالىق جەرلەردە توي-تومالاقتار كوبىنەسە شاعىن شەڭبەردە ءوتىپ، اقشالاي اۋدارىمدار بانك قوسىمشالارى ارقىلى جۇزەگە اسادى. ال اۋىلدىق جەرلەردە كورشىنىڭ قۋانىشىن ءبارى بىرگە بولىسەدى، بۇل جەردە الەۋمەتتىك بايلانىستار ءالى دە تىعىز ساقتالعان.

نەگە قازاقتار از سىيلىق بەرەتىن بولدى؟

كوپشىلىك سىيلىقتىڭ سوماسى ازايعانىن بايقايدى. ساراپشىلار مۇنىڭ سەبەبى ءداستۇردىڭ السىرەۋىنەن ەمەس، باسقا فاكتورلارعا بايلانىستى ەكەنىن ايتادى. قازىرگى وتباسىلاردىڭ تۇرعىن ءۇي، نەسيە، بالالاردىڭ ءبىلىمى سياقتى كوپتەگەن شىعىندارى بار. سوندىقتان ادامدار كەيدە اقشالاي سىيلىق بەرۋدە ساقتىق تانىتادى. سونداي-اق، مەرەكەلەردىڭ فورماتى وزگەرۋدە. دەگەنمەن، سىي-سياپات داستۇرلەرى جويىلماعان، تەك زاماناۋي ۇردىستەرگە بەيىمدەلگەن. جەكە قولدانىسقا بەرىلەتىن سىيلىقتار ونلاين-اۋدارىمدارمەن نەمەسە الدىن الا كەلىسىلگەن سىيلىقتارمەن الماستىرىلۋدا، ءبىراق ءداستۇردىڭ نەگىزگى ماعىناسى – جاقىنداردى قولداۋ جانە قۋانىشتى ءبولىسۋ – ساقتالىپ قالا بەرمەك.