InfoHub Logo

Almaty oblysynyń Qyrǵaýyldy aýylyndaǵy turǵyndar alty jyldan beri óz jerlerine barar jol máselesin sheshe almaı keledi. Sot sheshimi shyqqanymen, jaǵdaı áli de ózgermegen.

Bul týraly Infohub.kz aqparat agenttigi habarlaıdy.

2019 jyldan beri bul aýyldyń turǵyndary óz jer telimderine barar joldy qaıtarý úshin talpynys jasap keledi. Buryn bul jerge ótetin jol bolǵan, alaıda jergilikti bıliktiń sheshiminen keıin bul aýmaqtyń bir bóligi jeke menshikke ótip, adamdar óz jerlerinen aıyryldy. Alty jyl boıy shaǵymdar, hattar, sot prosesteri jalǵasty. Aqyry, turǵyndar sotta jeńiske jetkenimen, jol áli kúnge deıin joq.

Jer daýynyń bastaýy

Qarasaı aýdanyna qarasty Qyrǵaýyldy aýylyndaǵy segiz jer teliminiń ıegeri óz ýchaskelerine ótý joly úshin sottasyp jatyr. 2019 jylǵa deıin jol erkin bolǵan. Alaıda, aýdannyń burynǵy ákimi Eljan Tólenbaev jeke qurylys salý úshin jer bólip bergende, bul adamdardyń óz jerlerine jetýine kedergi keltirdi. Osy jaǵdaıǵa baılanysty kóptegen turǵyn sý, gaz jáne elektr energıasyna qol jetkizýde qıyndyqtarǵa tap boldy. Qazirgi bılik ókilderi bul máselege aralasýdan bas tartyp, burynǵy jyldardaǵy sheshimderge jaýapty emestikterin aıtýda.

Jergilikti turǵyn Erjan İlıasov bul máseleniń qarapaıym jer daýynan asyp, memlekettik organdardyń áreketsizdigi men sot sheshimderiniń eleýsiz qalýyna aınalǵanyn aıtady.

İlıasovtyń aıtýynsha, bul jerde Aıtymovtar otbasy memlekettik rezervtegi shamamen 0,0425 gektar jerdi óz betinshe ıelengen. Turǵyndardyń aıtýynsha, Qarasaı aýdanynyń ákimi jyldar boıy bul jerdi memleketke qaıtarý jáne ýchaskelerge jetý máselesin sheshý úshin eshqandaı shara qoldanbaǵan.

«2019 jyldan beri Qarasaı aýdanynda memlekettik organdar is júzinde áreketsiz otyr. Eshkim memlekettik rezervtegi jerlerdi tıisti baqylaýǵa almaıdy, prokýratýra shara qoldanbaıdy, al ýákiletti organdar sot arqyly jerdi memleketke qaıtarýǵa tyryspaıdy», – deıdi İlıasov.

İs neden bastaldy?

Turǵyndar alǵashqyda sot arqyly joldy qaıtarýǵa tyrysty. Olar 2019 jyly jeke menshik ýchaskesin ulǵaıtqan Raıymbek aýyldyq okrýginiń ákimi Eljan Tólenbaevtyń sheshimin zańsyz dep tanýdy talap etti. Jer jeke menshikke ótkende, burynǵy kósheniń aýmaǵy da soǵan qosylyp ketken. Buryn jol bolǵan jer qazir basqa bireýdiń qorshaýynda qaldy. Másele tekserilgende, jol tek qaǵaz júzinde ǵana bar bolyp shyqty. Bas jospar boıynsha ol jeke úı arqyly ótedi jáne ony eshkim salýdy josparlamaıdy.

Sol kezde beıbit kelisimge kelý múmkin bolmady. Turǵyndar joldyń bir bóligin satyp alýdy, jalǵa alýdy usyndy, biraq olardyń ótinishi qabyldanbady.

2019 jylǵy ákim sheshimi buǵan deıin eshkimmen daýlanbaǵan, ýchaskelerge menshik quqyǵy tirkelgen bolatyn. Sondyqtan ony burý múmkin bolmady. Sot joldyń bar-joǵyn nemese ádildigin emes, tek aktiniń zańdylyǵyn ǵana qarastyrdy.

Sonymen qatar, sol kezde talapkerlerde jerdi óz betinshe ıelený týraly jetkilikti dáleldemeler bolmaǵan. Kóshe jolynyń bir bóligi zańsyz ıelenýi múmkin degen másele endi ǵana kóterile bastaǵan edi. Nátıjesinde, sot klasıkalyq ustanymdy ustandy: ýchaske resmı túrde rásimdelgen bolsa, onda basqa turǵyndardyń jolsyz qalǵanyna qaramastan, ony zań qorǵaıdy.

Birinshi sot isinen bas tartylǵannan keıin, turǵyndar úshin jaǵdaı odan da qıyndady. Adamdar eski sheshimdi buzý arqyly joldy qaıtara almaıtynyn túsindi. Sodan keıin olar dálelder jınap, burynǵy kóshe jolynyń qalaısha jeke menshikke ótkenin anyqtaı bastady. Mine, sonda jańa mán-jaılar kórine bastady.

Sot jol ashýdy mindettedi, biraq másele sheshilmedi

Ekinshi sot prosesinde turǵyndar basqasha áreket etti. Olar eski sheshimderdi daýlamaı, servıtýt belgileýdi, ıaǵnı kórshilerdi óz ýchaskeleri arqyly ótýge resmı túrde mindetteýdi talap etti.

Qaskeleńdegi sot turǵyndardyń jaǵyna shyqty. Sheshimde naqty kórsetilgen: adamdardyń ýchaskelerine jetý joly joq, balama joldar joq, al jalǵyz múmkin ótý joly jaýapkerlerdiń jeri arqyly ótedi. Bul faktini ákimat, sáýlet basqarmasy, kadastr qyzmeti jáne tipti prokýror da rastady.

Sot prosesi barysynda jer kadastrynyń qorytyndylary shyqty, olar ákim sheshiminiń ǵana emes, máseleniń basqa da sebepteri bar ekenin kórsetti. Burynǵy jol ornalasqan aýmaqtyń bir bóligi is júzinde ıelenip ketken. Mysaly, kórshiles ýchaskelerdiń biri óz shekarasynan shyǵyp, jalpy paıdalanýǵa arnalǵan jerdiń shamamen 0,0218 gektaryn ıelengen. Ekinshisi – odan da kóp, shamamen 0,0424 gektar, eshqandaı quqyq belgileıtin qujattarsyz. Iaǵnı, bul tek «daýly jol» emes, jerdi is júzinde óz betinshe ıelený boldy.

Bul jaǵdaılar istiń mánin ózgerte bastady. Sonymen qatar, sot prosesinde biraz kúdikti jaǵdaılar oryn aldy.

2025 jylǵy 1 qazanda Almaty oblysynyń Qarasaı aýdandyq soty turǵyndardyń talap-aryzyn qanaǵattandyryp, jeke servıtýt belgiledi. Sot kórshi ýchaskelerdiń ıelerin is júzinde qol jetimsiz qalǵan segiz jer telimine ótý men ótýdi qamtamasyz etýge mindettedi.

Sot servıtýt dálizin naqty anyqtady:

Turǵyndar dál osy jol arqyly óz ýchaskelerine ótýge múmkindik alýy tıis.

Sot erekshe atap ótkendeı, qol jetimdilikti qamtamasyz etýdiń balama joly joq, balama joldar joq, sondyqtan servıtýt máseleni sheshýdiń jalǵyz joly bolyp tabylady. Sheshim 2026 jylǵy qańtarda zańdy kúshine endi.

Sheshim bar, jol joq

Sot sheshiminen keıin núkte qoıylýy kerek edi. Másele moıyndalyp, naqty ótý joly belgilenip, ony qamtamasyz etý mindetteldi. Biraq is júzinde bul sheshim tek formaldylyq bolyp shyqty.

Turǵyndardyń pikirinshe, aýdan prokýratýrasy jaǵdaıǵa quqyqtyq baǵa bermegen jáne sot sheshimderiniń oryndalýyn talap etpegen. Olar Almaty oblystyq jer resýrstaryn basqarý departamentine de osyndaı shaǵymdar aıtady, olardyń aıtýynsha, bul departament jerdi qaıtarý týraly talap-aryz bermegen.

«Biz Qarasaı aýdandyq prokýratýrasyna Danaǵulovqa jáne onyń orynbasary Ospanovqa birneshe ret júgindik, biraq eshqandaı reaksıa bolmady. Eshkim máseleni sheshýge jáne sot sheshimderiniń oryndalýyn qamtamasyz etýge tyryspady. Almaty oblystyq jer resýrstaryn basqarý departamentimen de jaǵdaı osyndaı, ony Amanjol Abdrahmanov basqarady. Departament aralasyp, sot arqyly jerdi memleketke qaıtarýǵa tyrysýy múmkin edi, biraq bul bolmady. Sonymen qatar, sottyń ózi dál osy departament bul máselemen aınalysýy kerek dep kórsetken bolatyn. Buǵan deıin Raıymbek aýyldyq okrýgi sotqa júginýge tyrysqan, biraq ótinish qaralmaǵan, sebebi ony tek departament berýi kerek edi», – deıdi Erjan İlıasov.

Tekserýlerge, nusqamalarǵa jáne sot sheshimderine qaramastan, jaǵdaı ózgerissiz qalyp otyr. Jer memleketke qaıtarylmady, ýchaskelerge qol jetkizý qamtamasyz etilmedi, al turǵyndar burynǵy sheshimderdiń oryndalýyn talap etý úshin qaıtadan sotqa júginýge májbúr.

Sondaı-aq, Aıtymovtardyń ýchaskesi kórshi jerge, ıaǵnı 0,50 gektar aýmaqqa ıelikten asyp ketkeni anyqtaldy. Bul boıynsha sot prosesteri júrip jatyr. Turǵyndardyń aıtýynsha, bul máseleniń tek jolmen shektelmeıtinin kórsetedi.

Qazirgi ýaqytta Qarasaı aýdandyq sotynda jańa talap-aryz qaralýda. Adamdar kedergilerdi joıyp, ýchaskelerge qalypty ótýdi qamtamasyz etýdi talap etedi. Sonymen qatar, turǵyndar Raıymbek aýyldyq okrýginiń ákimi Erjas Toqtasynovtyń áreketsizdigine de shaǵymdanady. Olardyń aıtýynsha, ol sot sheshimin oryndaýǵa kómektespeıdi, ýchaske ıelerimen de, Aıtymovtarmen de kezdespeıdi jáne qaqtyǵysty sheshýge eshqandaı qatyspaıdy.

Turǵyndardyń pikirinshe, Aıtymovtardyń ózderi prosesti sozdyrýda. Olar Almaty qalasynyń SMAS sot oryndaýshysyna talap-aryz bergen, biraq sot ony qanaǵattandyrýdan bas tartty. Al 2026 jylǵy 10 sáýirde Almaty oblysynyń SMAS-na buryn belgilengen servıtýtty joıý týraly talap-aryz berdi.

Turǵyndar joǵary turǵan organdardyń aralasýynsyz bul jaǵdaıdyń sheshilmeıtinine jáne sot sheshimderiniń tek qaǵaz júzinde qala beretinine senimdi.