InfoHub Logo

Elordanyń sol jáne oń jaǵalaýlary arasyndaǵy aıyrmashylyqtardy bilesiz be? Árqaısysynyń ózindik erekshelikteri men artyqshylyqtary bar. Bul maqalada biz Astananyń eki bóliginiń qandaı aıyrmashylyqtary bar ekenin, olardyń turǵyndar ómirine qalaı áser etetinin qarastyramyz.

Bul týraly Infohub.kz aqparat agenttigi habarlaıdy.

Vızýaldy aıyrmashylyqtar

Eki jaǵalaýdy salystyrǵanda birden kózge túsetin – bul vızýaldy aıyrmashylyq. Sol jaǵalaý jańa, zamanaýı jáne tehnologıalyq qala retinde qabyldanady. Munda iri turǵyn keshenderi, saýda oıyn-saýyq ortalyqtary, bıznes nysandary jáne memlekettik mekemeler shoǵyrlanǵan. Bul ǵımarattardyń kóbisi qazirgi Astananyń tanymal sımvoldaryna aınalǵan.

Sol jaǵalaýdaǵy árbir jańa ǵımarat zamanaýı sáýlet úlgilerine saı salynǵan. Stekldi qasbetter, fýnksıonaldy jaryqtandyrý, bıik qabattar, jyldam lıftiler, abattandyrylǵan aýlalar men jer astyndaǵy avtoturaqtar – munyń bári osy jaǵalaýdyń kórkin ashady.

Kóptegen turǵyn úı keshenderi «qala ishindegi qala» qaǵıdatymen salynǵan. Iaǵnı, páterińizden shyqsańyz, birden dúkenge, kafege nemese qyzmet kórsetý oryndaryna kire alasyz. Bul format turǵyndarǵa yńǵaıly bolyp shyqty, sebebi kúndelikti qajetti zattardyń kóbisi úıden birneshe mınýt jerde ornalasqan. Ásirese keshkisin, sol jaǵalaý jaryq pen belsendi ómirge tolysady. Elordaǵa kelgen qonaqtar úshin bul qalanyń jańa kelbeti bolyp kórinedi.

Kemshilikter men eskertýler

Alaıda, mundaı damý úlgisiniń keri jaǵy da bar – bul tyǵyz bıik ǵımarattardyń salynýy. Vızýaldy tartymdylyǵyna qaramastan, bul jaǵdaı avtoturaqtarda, arnaıy tehnıkanyń kirýinde jáne aýlalarǵa qoljetimdilikte qıyndyqtar týdyrady. Tótenshe jaǵdaılarda, mysaly, órt shyqqan kezde, shlagbaýmdar men turaqqa qoıylǵan kólikterge baılanysty keıbir turǵyn úı keshenderine jetý qıyndaýy múmkin. Sońǵy jyldary jańa turǵyn úı keshenderi óte tyǵyz salynyp, ǵımarattar arasyndaǵy bos oryndar azaıyp barady. Keıde tipti ár bos jerge ǵımarat turǵyzyp jatqandaı áser qaldyrady.

Bul praktıkalyq máselelerden bólek, sol jaǵalaýdyń damýyna qatysty taǵy da keń aýqymdy eskertýler bar. Mysaly, jańa aýdandardyń sáýlettik kelbeti. Zamanaýı turǵyn úı keshenderi bir-birinen asa qatty erekshelenbeıdi. Osylaısha, elorda óziniń bet-beınesin joǵaltyp barady. Sonymen qatar, turǵyn úı keshenderiniń, meıramhanalardyń jáne komersıalyq nysandardyń ataýlarynda shetel sózderi men shetel qalalarynyń ataýlary jıi qoldanylady. Elorda qazaq mádenıetin, tarıhyn jáne ulttyq erekshelikterin tek jeke nysandar arqyly ǵana emes, kúndelikti qalalyq orta arqyly da belsendirek kórsete alady. Bolashaqta Astananyń sáýlettik beınesi qandaı bolýy kerek? Bul áli de pikirtalas týdyratyn suraq.

Oń jaǵalaý: Tanys jáne jaıly orta

Oń jaǵalaý áldeqaıda tanys jáne ıgerilgen kórinedi. Munda keńes dáýirinen qalǵan kóptegen ǵımarattar, Selınograd kezinen qalǵan aýlalar men kvartaldar saqtalǵan. Jańa turǵyn úı keshenderi de salynyp jatyr, biraq kóbinese burynnan qalyptasqan qalalyq ortaǵa kiriktiriledi. Sonymen qatar, munda jańartýdy qajet etetin eski ınfraqurylym da qalyp otyr. Injenerlik jeliler men turǵyn úı qorynyń bir bóligi sol jaǵalaýdyń jańa aýdandarynan jasy boıynsha aıtarlyqtaı erekshelenedi. Osynyń saldarynan qalanyń eki bóligi jıi eki túrli Astana retinde qabyldanady.

Taǵy bir mańyzdy aıyrmashylyq – is-sharalar men mádenı ómirdiń shoǵyrlanýy. Sol jaǵalaýda iri forýmdar, halyqaralyq samıtter, resmı kezdesýler, konsertter jáne qalanyń kóptegen is-sharalary ótedi. Munda elordanyń iskerlik jáne qoǵamdyq ómiriniń aıtarlyqtaı bóligi shoǵyrlanǵan. Oń jaǵalaýda qalalyq qarqyn áldeqaıda tynysh, sebebi kósheler sırek jabylady, kólik shekteýleri az, al orta áldeqaıda salmaqty kórinedi. Kóptegen turǵyndar oń jaǵalaýdyń kógaldandyrylýyn da atap ótedi. Munda eresek aǵashtar, skverler jáne qalyptasqan turǵyn kvartaldar kóbirek. Bul aýdannyń atmosferasyn negizinen osylar anyqtaıdy.

Nátıjesinde, eki túrli ómir senarıi qalyptasady: sol jaǵalaýdy kóbinese zamanaýı sáýlet pen dınamıkalyq qalalyq qarqyndy unatatyndar tańdaıdy, al oń jaǵalaýdy tynysh jáne tanys ortany baǵalaıtyndar tańdaıdy.

Kólik jáne jaıaý júrý

Oń jaǵalaýdyń taǵy bir artyqshylyǵy – keptelister men kólik aǵynynyń azaıýy. Onyń yqsham josparlanýy kóptegen baǵyttardy qysqa ári yńǵaıly etedi. Sol jaǵalaýda jaǵdaı basqasha. Keń dańǵyldar, iri jol aıyryqtary jáne kóp jolaqty joldar keńistik sezimin týdyrady, biraq sonymen birge jaıaý júrginshiler úshin ómirdi qıyndatady. Ótkelder arasyndaǵy qashyqtyq munda úlken, al ashyq ýchaskeler ásirese qysta qatty seziledi.

Oń jaǵalaý bul turǵydan kúndelikti serýendeý úshin áldeqaıda qolaıly kórinedi. Keńestik qurylys, aýlalar jáne qalyptasqan kósheler jelisi kóptegen turǵyndar yńǵaıly dep sanaıtyn ortany quraıdy. Sonymen qatar, oń jaǵalaýdyń ózindik kemshilikteri bar, bul týraly buryn aıttyq. Eń aldymen – bul turǵyn úı qorynyń jasy jáne keıbir ınjenerlik jelilerdi jańartý qajettiligi. Eski úıler, tar aýlalar jáne zamanaýı qoǵamdyq oryndardyń jetispeýshiligi sol jaǵalaýdyń jańa aýdandarymen aıtarlyqtaı kontrast týdyrady.

Jalpy máseleler

Eki jaǵalaý úshin de ortaq másele – avtoturaqtar. Avtokólikter sanynyń ósýi eski qurylystyń múmkindikterimen sáıkes kelmeıdi. Eger sol jaǵalaýda jaǵdaıdy jer astyndaǵy avtoturaqtar ishinara óteıtin bolsa, onda oń jaǵalaýda kólikter kóbinese aýlalarda jáne jol boıynda qalyp, qosymsha júkteme týdyrady.

Demalys ınfraqurylymynda da aıyrmashylyqtar bar. Oń jaǵalaýda ádettegi serýendeý aımaqtary men skverler kóbirek, biraq iri saýda ortalyqtary az. Bul rette aýdandardyń ózi birkelki emes: Kóktal, Ońtústik-SHyǵys, qalanyń ortalyq bóligi jáne vokzal mańyndaǵy aýmaqtar atmosferasy men ómir salty boıynsha bir-birinen aıtarlyqtaı erekshelenedi.

Bir ortalyqsyz qala

Astanada kóptegen qalalarǵa tán bir klasıkalyq ortalyqty bólip kórsetý qıyn. Munda birneshe jergilikti ortalyqtar bar deýge bolady. Oń jaǵalaýda bularǵa «Qazaq eli» monýmenti, Beıbitshilik jáne kelisim saraıy, Kongres-holl janyndaǵy jaǵalaý, Eýrazıa ýnıversıteti aýdany jáne Saryarqa dańǵyly jatady.

Sol jaǵalaýda mundaı núktelerge Báıterek, «Han Shatyr», Dóńgelek alań, Ortalyq saıabaq, EXPO aýmaǵy jáne basqa da qoǵamdyq keńistikter jatady.

Qala bir ortalyqqa emes, birneshe ortalyqqa aınala damyp keledi deýge bolady. Fýnksıonaldyq jaǵynan da eki jaǵalaý ártúrli. Oń jaǵalaý qalanyń ónerkásiptik jáne logıstıkalyq bóligi bolyp qala beredi: munda qoımalar, temirjol nysandary jáne óndiristik aımaqtar ornalasqan. Sol jaǵalaý ákimshilik qyzmetterge, bızneske, qyzmet kórsetý salasyna jáne qoǵamdyq ómirge baǵyttalǵan. Sondyqtan taýarlar úshin kópshiligi áli de oń jaǵalaýǵa barady, al is-sharalar, demalys jáne iskerlik belsendilik úshin sol jaǵalaýǵa barady.

Astana jyldar boıy bir aıqyn tartylys ortalyǵyn qalyptastyra almady. Sol jáne oń jaǵalaýlar ártúrli senarıler boıynsha damydy jáne búginde ártúrli fýnksıalardy atqarady. Biri elordanyń ákimshilik jáne iskerlik ıadrosy bolyp qala berse, ekinshisi tanys qalalyq ortany jáne turǵyn sıpatyn saqtaıdy. Biraq, múmkin, osy úılesim elordanyń qazirgi kelbetin anyqtaıtyn shyǵar.