InfoHub Logo

Almatydaǵy Jeltoqsan kóshesindegi BRT jelisiniń qurylysy kesheýildep, jospardan keıinge qaldy. Mamandar bul jobanyń qala turǵyndarynyń kókeıkesti suraqtaryna jaýap bere ala ma, joq pa, sony talqylady.

Bul týraly Infohub.kz aqparat agenttigi habarlaıdy.

«BRT emes, jaı avtobýs jolaǵy»

Kóptegen almatylyqtar áleýmettik jelide Jeltoqsan kóshesindegi BRT-niń júzege asyrylýyna kúmánmen qarady. Olardyń basty shaǵymy – qymbat turatyn BRT men qarapaıym avtobýs jolaǵynyń arasynda aıtarlyqtaı aıyrmashylyqtyń joqtyǵy.

«Almatylyqtardy aldaý ońaı eken. Jeltoksandaǵy boıaýmen syzylǵan qarapaıym avtobýs jolaǵyn BRT retinde kórsetip otyr. Shyn máninde, onyń BRT-men esh ortaqtyǵy joq», – dep jazdy bir jeli qoldanýshysy.

Avtor postta bul jolaqtyń Abaı dańǵylyndaǵy, Gogol men Maqataev kóshelerindegi bólingen jolaqtardan nesimen erekshelenetinin suraıdy.

BRT men bólingen jolaqtyń aıyrmashylyǵy nede?

Qala qurylysshysy Ádil Nurmaqovtyń aıtýynsha, álemdik tájirıbede tolyqqandy BRT jelisi – bul avtobýstyń avtokólik qozǵalysynan barynsha táýelsiz bolýyn qamtamasyz etetin bólek kólik júıesi.

«Bul ádette joldyń ortasynda ornalasqan, fızıkalyq jaǵynan bólingen jolaq arqyly júzege asady. Bul turaqpen jáne burylystarmen bolatyn kedergilerdi azaıtady», – deıdi sarapshy.

Onyń sózine qaraǵanda, bólingen jolaq – bul jalpy joldyń bir bóligi: ol úzilip qalýy múmkin jáne ony kádimgi kólikter de paıdalana alady. Qoǵamdyq kólikterdiń munda tek shekteýli basymdyǵy bar.

«BRT basqa logıkamen jumys isteıdi – ol jalpy aǵynnan oqshaýlanyp, baǵdarshamdarda basymdyqqa ıe bolýy kerek. Osynyń arqasynda joǵary jyldamdyq, kestege sáıkestik jáne ótkizý qabileti qamtamasyz etiledi», – deıdi sarapshy.

Joǵary jyldamdyq pen ótkizý qabiletine qol jetkizý úshin júıe birqatar standarttarǵa sáıkes kelýi tıis:

«Kólik jobalary úshin tıimdilikti birden kórsetý mańyzdy, sondyqtan aralyqtardyń jıiligine, avtobýstardaǵy jaılylyqqa (keń, kondısıoneri bar) jáne aýysýdyń yńǵaılylyǵyna da talaptar bar», – deıdi sarapshy.

«Bul jartylaı shara»: Jeltoksandaǵy BRT týraly basqa sarapshynyń pikiri

Qala qurylysshysy Dıas Maratuly da Jeltoksandaǵy jańa ýchaskeni BRT dep ataýǵa bolatynyna kúmán keltiredi.

«Bizde kóbinese bólingen jolaq formaty júzege asyrylǵan: olarmen tek BRT avtobýstary ǵana emes, basqa da qoǵamdyq kólikter júredi. Tımırázev kóshesindegi jeliden aıyrmashylyǵy, Jeltoksanda jolaqtar joldyń eki shetinde ornalasqan, bul tıimdilikti tómendetedi. Oń jaq shetinde ornalasqanda, kóliktermen qaqtyǵys núkteleri kóbirek týyndaıdy: turaqtar, aýlalarǵa kirý, ońǵa burylýlar. Nátıjesinde, bul Abaı nemese Tóle bı kóshelerindegideı kádimgi avtobýs jelilerine kóbirek uqsaıdy», – deıdi sarapshy.

Degenmen, Dıas Maratuly Jeltoksandaǵy «qarsy baǵytta» qozǵalystyń avtobýstarǵa naqty artyqshylyq beretinin atap ótedi, óıtkeni qarsy jolaqqa kólikterdiń shyǵý qaýpi mınımaldy.

«Sonymen qatar, jańartylǵan, úlkenirek aıaldama keshenderi paıda boldy. Biraq jalpy alǵanda, bul jartylaı shara. Qoǵamdyq kóliktiń maksımaldy tıimdiligin qamtamasyz etý mindeti birinshi orynǵa qoıylmaǵan – kóbinese jeke kólikter úshin eń az shyǵynmen jumys isteý kózdelgen», – dep túsindiredi qala qurylysshysy.

Raıymbek pen Jeltoksandaǵy BRT: josparlar men naqty qurylys merzimderi

Bastapqyda qala bıligi Jeltoksan men Raıymbek dańǵylyndaǵy jelilerdi Tımırázev kóshesindegi burynnan bar BRT dálizimen biriktirip, biryńǵaı jeli qurýdy josparlaǵan. Merzimder órshil boldy – 2025 jyldyń sońy.

Jeltoksan kóshesindegi jeli 2025 jyldyń 14 jeltoqsanynda aıaqtalyp, iske qosylǵanymen, Raıymbek dańǵylyndaǵy joba aıtarlyqtaı artta qalyp otyr: onyń ashylýy endi 2026 jyldyń qarasha aıynyń sońyna josparlanýda. Ákimdik málimetinshe, qurylys jer telimderin satyp alýǵa baılanysty sozylyp jatyr.

BRT Jeltoksan kóshesinde iske qosylǵannan keıin 3 aıdan soń qandaı kúıde?

Biz BRT iske qosylǵannan keıin úsh aı ótken soń Jeltoksan kóshesiniń jaǵdaıyn tekserdik. Abaı dańǵylynan Raıymbek dańǵylyna deıingi ýchaskede qozǵalys sqemasy renderlerge sáıkes keledi: jeke kólikter úshin bir baǵytta úsh jolaq saqtaldy, al eki jaǵynan avtobýs jolaqtary uıymdastyryldy. Buǵan deıin munda tek oń jaqta bir ǵana bólingen jolaq bolǵan.

Sol jaǵynda birneshe jańartylǵan aıaldama paıda boldy.

Aıta keteıik, jeltoqsannyń basynda syzyqtar salynǵanymen, trotýarlardaǵy turaqtarǵa baılanysty jolaq biraz ýaqyt jumys istemeı qaldy – kólikter ony áli de paıdalanyp júrdi. Qazir avtobýstar eki jaǵynan da júrip jatyr.

Jeltoksandaǵy BRT jelisine qansha qarajat jumsaldy?

Jol ınfraqurylymyn damytý basqarmasy resmı saýaldamamyzǵa jaýap berdi.

«Jeltoksan kóshesindegi BRT jelisi boıynsha qurylys-montaj jumystaryn oryndaýǵa arnalǵan sharttyń jalpy quny 3,6 mıllıard teńge. Qarjylandyrý jergilikti búdjet qarajaty esebinen júzege asyryldy», – dep habarlady basqarma.

Salystyrý úshin: Raıymbek dańǵylyndaǵy 16,5 shaqyrymdyq BRT jelisine bılik 39,9 mıllıard teńge jumsaýdy josparlap otyr.

Tımırázev kóshesindegi BRT

Qazirgi jobalardy Tımırázev kóshesindegi birinshi jelimen salystyra otyryp, sarapshy Dıas Maratuly qala bıliginiń avtokólik júrgizýshilerin shekteýde áldeqaıda saq bolyp qalǵanyna alańdaýshylyq bildiredi.

«Men senimdimin: eger Tımırázev kóshesi qazir jasalǵanda, biz ony qazirgi kúıinde almas edik. Qazirgideı jerdi satyp alý, keńeıtý jáne t.b. bolar edi. Sol kezde de bir jolaqtyń tek avtokólikterge arnalýy daǵdarys týdyrady dep aıtylǵan bolatyn. Alaıda bılik jobany qoldanystaǵy eni aıasynda júzege asyra aldy jáne júıe jolaýshylar úshin qajetti jyldamdyqty qamtamasyz etip, tıimdi jumys istedi. Raıymbek dańǵylynda da dál osylaı isteýge bolady – eger jeke kólikter úshin barynsha keńistik qaldyrýǵa tyryspasa, búdjettik jáne jyldam», – deıdi ol.

Sarapshynyń pikirinshe, BRT-niń metro men LRT-den basty artyqshylyǵy – ony jyldamyraq jáne arzanyraq júzege asyrýǵa bolady, jerdi uzaq jáne qymbat satyp alý rásimderinsiz.

Álemdegi úzdik BRT mysaldary

Ádil Nurmaqovtyń aıtýynsha, halyqaralyq tájirıbede jyldam avtobýs júıeleriniń kóptegen sátti mysaldary bar:

«Bul jobalardyń ortaq belgisi – negizgi kólik dálizderi, olar eń suranysqa ıe baǵyttar men aýdandardy baılanystyrady, jeke avtokólikterdiń úzdiksiz aǵynyn almastyrady. Ekinshiden, olar bastapqyda jalpy jeliniń bóligi retinde, qala mańyndaǵy poıyzdarmen, kádimgi avtobýstarmen jáne jolaýshy tasymaldaıtyn marshrýttarmen ıntegrasıalanǵan (aýysýlar, kesteler) túrde ázirlengen», – deıdi ol.

Almatyǵa BRT jelileri qaıda kóbirek qajet?

2025 jyldyń jeltoqsanynda Almaty qalalyq máslıhatynyń sesıasynda 2030 jylǵa deıin 42 BRT dálizin salý jospary aıtyldy.

Dıas Maratuly kóshelerdi «qaı jerde ońaı» degen prınsıpi boıynsha emes, qoǵamdyq kólikke shynymen joǵary suranys bar jerlerdi tańdaýǵa shaqyrady.

«Birinshi kezekte – Ál-Farabı dańǵyly: qala turǵyndary bul týraly burynnan surap keledi. Jalpy, shyǵys-batys jáne ortalyq-batys baǵyttary qatty júktelgen, kedergisiz júrýge suranys joǵary. Biraq jobalar kóbinese ońaı jerde jasalady, al shynymen qajet jerde – eń úlken suranys pen keptelister bar jerde emes», – deıdi sarapshy.

Infraqurylymnan basqa, ol tegin aýysýlardy jáne qoljetimdi jol júrý bıletterin engizý sıaqty keshendi tásildi talap etedi.

Redaksıa qaladaǵy BRT damýynyń barysyn baqylaýdy jalǵastyrady.