InfoHub Logo

Elimizdiń azyq-túlik qaýipsizdiginiń negizi sanalatyn mal sharýashylyǵy salasy sońǵy jyldary adam tapshylyǵy men júıeli toqyraý belgilerin kórsetip otyr. Bul salanyń ózekti máselelerine memleket tarapynan nazar aýdarylyp, mamandardyń jaǵdaıyn jaqsartýǵa baǵyttalǵan jańa sharalar qolǵa alynbaq.

Bul týraly Infohub.kz aqparat agenttigi habarlaıdy.

Malshylar men veterınarlardyń eńbekaqysy ósedi

Endigi kezekte, shalǵaı aýdandarda mal baǵatyn shopandar men qoıshylardyń aýyr eńbegi «zıandy eńbek jaǵdaıy» retinde qarastyrylyp, olardyń jalaqysy men áleýmettik kepildikteri artpaq. Sondaı-aq, aýmaqty jerlerde janýarlardyń aýrýlarymen kúresip júrgen veterınarlardyń tabysy birneshe ese kóbeıedi dep josparlanýda. Bul bastamalardyń tek qaǵaz júzinde qalyp qoımaı, iske asýy mańyzdy.

Saladaǵy kadr tapshylyǵy men statısıka

Mal sharýashylyǵynyń sońǵy jyldary qıyn kezeńdi bastan keshirip jatqany resmı statısıkada da kórinis tapty. Mysaly, qus sharýashylyǵyndaǵy qustar sany bir jylda 48,6 mıllıonnan 47,6 mıllıonǵa deıin azaıǵan. İri qara mal sany da sýbsıdıalarǵa qaramastan, tek 8,9 mıllıonnan 9,1 mıllıonǵa deıin ǵana ósken. Bul kórsetkishter salanyń damý qarqynynyń baıaý ekenin ańǵartady.

Máseleniń túp-tamyry

Sarapshylardyń pikirinshe, problema tek jalaqy deńgeıinde ǵana emes. Aýylda mal baǵýǵa daıyn adam tabý qıyn, bul demografıa, kóshi-qon jáne aýyldaǵy ómir sapasymen baılanysty. Bilikti veterınarlardyń jetispeýshiligi kez kelgen epızootıalyq qaýipti daǵdarysqa aınaldyrýy múmkin. Demek, bul tek aqshaǵa ǵana emes, ınfraqurylym, bilim, áleýmettik orta sıaqty keshendi máselelerdi qamtıdy.

Malshylar erte zeınetke shyǵa ala ma?

Úkimet sala mamandaryna arnalǵan aýqymdy jeńildikter paketin daıyndap jatyr. Vıse-premer Serik Jumanǵarınniń aıtýynsha, malshylar men shopandardyń jumys oryndaryn sýbsıdıalaý tetigi pysyqtalýda, ıaǵnı jalaqynyń bir bóligi búdjetten óteledi. Sondaı-aq, kóshpeli mal sharýashylyǵymen aınalysatyn jumyskerlerdi «zıandy eńbek jaǵdaıyndaǵy tulǵalar» qataryna qosý múmkindigi qarastyrylýda. Bul olarǵa qosymsha áleýmettik kepildikterge qol jetkizýge jol ashady. Eger bul sharalar iske assa, malshylar 55 jasta zeınetkerlikke shyǵa alady.

Veterınarıa salasyndaǵy jańalyqtar

Veterınarlardyń jalaqysy da ósetin bolady. 2023-2025 jyldary bul sala mamandarynyń eńbekaqysyn kóterýge 29,6 mlrd teńge baǵyttaldy. Nátıjesinde, ortasha jalaqy 119,7 myń teńgeden 271,5 myń teńgege deıin ósti. 2026-2028 jyldary bul maqsatqa jyl saıyn 12,2 mlrd teńge bólý josparlanýda. Sonymen qatar, patogendi bıologıalyq agenttermen jumys istegeni úshin 35-50% ústemeaqy jáne keminde 2 laýazymdyq jalaqy mólsherinde saýyqtyrý járdemaqysy taǵaıyndaldy.

Aýyl jastaryna arnalǵan múmkindikter

Mal sharýashylyǵyna qajetti mamandardy daıarlaý úshin nysanaly granttar men shákirtaqy mólsherin ulǵaıtý máselesi de qarastyrylýda. 2030 jylǵa deıin 883 myń maman qajet bolsa, onyń 63 myńy – agroónerkásip keshenine tıesili. Alaıda, aýyl sharýashylyǵy salasy robottandyrý men avtomattandyrý boıynsha basqa salalardan artta qalyp otyr. Sondaı-aq, aýyl jastaryn joǵary bilimmen qamtamasyz etý úshin «aýyl kvotasy» 30%-dan 35%-ǵa deıin ulǵaıtylyp, agrarlyq mamandyqtarǵa arnalǵan ENT-nyń shekti baly 60-tan 50-ge deıin tómendetildi.

Jalpy, bul sharalardyń nátıjeli bolyp, mal sharýashylyǵy salasynyń damýyna serpin beretinine úmit artamyz.