InfoHub Logo

Ózbekstan ózderiniń alǵashqy atom elektr stansıasynyń qurylysyn bastady. Bul joba Qazaqstan men Ortalyq Azıanyń energetıkalyq damýyna qalaı áser etýi múmkin?

Bul týraly Infohub.kz aqparat agenttigi habarlaıdy.

Ózbekstan ózderiniń alǵashqy AES-in salýǵa kiristi. «Rosatommen» seriktestikte iske asyrylyp jatqan joba qazirgi tańda naqty kezeńge kóshti. Qurylys alańynda daıyndyq jumystary júrgizilip, qurylys bazasy jasaqtalyp, bolashaq nysandarǵa beton quıý jumystary bastaldy.

AES-tiń ereksheligi

Stansıa bastapqyda eki túrli formatta jobalanǵan: eki qýatty energoblok jáne eki shaǵyn reaktor. Mundaı tásil tek turaqty bazalyq generasıany qamtamasyz etip qana qoımaı, sonymen qatar energıa júıeleriniń ósip kele jatqandyǵyna baılanysty pıktik júktemelerge ıkemdi túrde jaýap berýge múmkindik beredi.

Tolyq qýatqa shyqqannan keıin AES jylyna shamamen 17 mıllıard kılovatt-saǵat elektr energıasyn óndiredi. Bul eldegi jalpy elektr energıasyn tutynýdyń 14%-yna deıin jetedi. Tutynýdyń tez ósip otyrǵan jaǵdaıynda bul Ózbekstannyń uzaq merzimdi energıa qaýipsizdigin qamtamasyz etýge tıis mańyzdy jobalardyń biri bolyp sanalady.

Aımaqtyq mańyzdylyǵy

«Ózbekstan elektr energıasyna degen suranystyń tek ishki elde ǵana emes, jalpy Ortalyq Azıa boıynsha arta beretinin eskeredi. Bul jaǵdaıda AES qurylysy – energıa júıesiniń uzaq merzimdi turaqtylyǵyna baǵyttalǵan strategıalyq sheshim. Sonymen qatar, búginde búkil álemde atom energetıkasyna degen kózqarastyń qaıta qaralyp jatqanyn kórip otyrmyz. Mysaly, Eýropa ony senimdi jáne az kómirtekti energıa kózi retinde qaıta qoldana bastady», – deıdi QR atom salasynyń eńbek sińirgen qyzmetkeri, Ulttyq jaratylystaný ǵylymdary akademıasynyń akademıgi Baýyrjan Ibraev.

Bul rette, Baýyrjan Ibraev atap ótkendeı, másele tek elektr energıasymen shektelmeıdi. Atom energıasyn óndirý jobalary árdaıym ónerkásip pen ǵylymnan bastap kadr daıarlaý júıesine deıingi keńirek ekojúıeni qalyptastyrady.

«Mundaı jobalardy jaı ǵana energıa kózi retinde qarastyrýǵa bolmaıdy. Bul árdaıym tehnologıalardyń, ındýstrıanyń jáne bir saladan tysqary shyǵatyn quzyrettilikterdiń damýy», – dep túsindirdi ol.

Qazaqstanǵa múmkindikter

QR atom salasynyń eńbek sińirgen qyzmetkeri Baýyrjan Ibraev Ózbekstandaǵy AES qurylysy Qazaqstan úshin básekelestik táýekelderden góri jańa múmkindikter ashatynyn atap ótti.

«Ózbekstan men Qazaqstannyń tabıǵı ýran óndirýde joǵary quzyrettiligi bar. Biraq Qazaqstanda, Ózbekstan men basqa Ortalyq Azıa elderinen aıyrmashylyǵy, ıadrolyq otyn óndirý salasynda óte joǵary quzyrettilik bar. Biz untaqtardy, radıohımıalyq preparattardy óndire alamyz, sondaı-aq jylý bóletin jınaqtardy shyǵaratyn zaýytymyz bar. Iaǵnı, Qazaqstannyń aýqymyn keńeıtýge bolatyn múmkindikteri bar», – dep atap ótti Baýyrjan Ibraev.

Ózbekstanda AES-tiń paıda bolýy Ortalyq Azıada atom energetıkasynyń ortaq naryǵyn qalyptastyrý úshin bastapqy núkte bola alady. Sarapshynyń pikirinshe, búginde Ortalyq Azıa úshin kooperasıa máselesi birinshi orynǵa shyǵyp otyr. Resýrstyq bazasy uqsas bolǵanymen, aımaq elderiniń tehnologıalyq quzyrettilikteri ártúrli deńgeıde, bul ózara tolyqtyratyn damýǵa negiz bolady.

«Ortalyq Azıaǵa jeke-jeke emes, birge júrý logıkalyq. Kúsh biriktirý ekonomıkany, aýqymdy jáne jańa múmkindikterdi, sonyń ishinde Ortalyq Azıada tolyqqandy atom energetıkasy naryǵyn qalyptastyrýdy qamtamasyz etedi», – dep esepteıdi sarapshy.

Tikeleı áserine qatysty salmaqty baǵalaýlarǵa qaramastan, QR atom salasynyń eńbek sińirgen qyzmetkeri, akademık Baýyrjan Ibraev Ózbekstanda AES qurylysynyń ózi aımaq úshin mańyzdy sıgnal bolyp sanalatynyn aıtady. Sebebi, jaqynda ǵana elektr energıasynyń tapshylyǵy talqylanǵan Ortalyq Azıa uzaq merzimdi energıa qaýipsizdigi strategıasyn qalyptastyra bastaýda.

«Búginde básekelestikten góri, elderdiń dıalog quryp, birlesken sheshimderdi tabý qabileti mańyzdyraq bolyp otyr. Energetıka salasynda mundaı tásilder búkil aımaq úshin turaqtyraq jáne ózara tıimdi damýǵa qol jetkizýge múmkindik beredi. Sondyqtan Qazaqstan men Ózbekstannyń tyǵyz jáne ózara tıimdi yntymaqtastyǵy bolǵanyn qalar edim», – dep qorytyndylady sarapshy.