InfoHub Logo

Endigi ýaqytta qazaqstandyq kompanıalar óz qyzmetkerlerin jappaı qaıta resimdeýge májbúr bolady. Sebebi, 2026 jyldyń 8 maýsymynan bastap Eńbek kodeksine engizilgen ózgerister azamattyq-quqyqtyq sharttardy (AQSH) qoldaný qaǵıdalaryn ózgertedi. Bul jańalyqtardy inbusiness.kz saıty zerttep, ne ózgeretinin jáne bul ózgerister kimderdi birinshi kezekte qamtıtynyn anyqtady.

Bul týraly Infohub.kz aqparat agenttigi habarlaıdy.

7 sáýirde prezıdent Eńbek kodeksine engiziletin ózgerister men tolyqtyrýlarǵa qol qoıdy. Eń mańyzdy jańalyq – 27-bapqa qatysty. Endi azamattyq-quqyqtyq shartty jeke tulǵamen jasasýǵa tyıym salynady, eger shartta eńbek shartynyń qandaı da bir belgisi bolsa.

Azamattyq-quqyqtyq jáne eńbek sharttarynyń aıyrmashylyǵy

AQSH boıynsha, oryndaýshy naqty bir jumysty nátıjege jetý úshin atqarady, kompanıanyń ishki tártibine baǵynbaıdy jáne qosalqy merdigerlerdi tartýǵa quqyly. Tólem tek aqshalaı emes, al sharttyń merzimi shekteýli bolady. Mundaı qyzmetkerlerge jumys ýaqyty, eńbekti qorǵaý jáne áleýmettik kepildikter, sonyń ishinde aýrýhanalyq jáne dekrettik tólemder sıaqty normalar qoldanylmaıdy.

Kerisinshe, eńbek sharty laýazym boıynsha fýnksıalardy oryndaýdy, jumys berýshiniń qyzmetine jeke qatysýdy, erejelerge baǵynýdy jáne jalaqy alýdy kózdeıdi. Mine, osy belgiler tekserý kezinde negizgi bolyp sanalady. Baqylaýshy organdar sharttyń naqty AQSH ekenin nemese jasyryn eńbek qatynastary ekenin anyqtaıdy.

Bıznes úshin saldary

Bul jaǵdaı keıbir qyzmetkerlerdi kompanıa shtattaryna qaıta oralýǵa májbúr etedi. Salyq mamany Aleksandr Kaplannyń aıtýynsha, eger qyzmetker kompanıa shtatynan shyǵarylyp, jeke kásipker (JK) nemese ózin-ózi jumyspen qamtyǵan retinde jumys istese, biraq belgili bir mamandyq, biliktilik, laýazym nemese kásip boıynsha jumys istese, onda bul qatynastar endi azamattyq-quqyqtyq qatynas retinde tanylmaıdy. Mundaı adamdar kompanıa shtatyna qaıta oralyp, qyzmetker retinde jalaqy men barlyq aýdarymdardy alýy kerek. Bul norma endi qatań baqylanatyn bolady. Sondyqtan qurylys, kólik kompanıalary, saýda salalary jáne t.b. sıaqty bul sqemany jıi qoldanatyn kompanıalarǵa nazar aýdarý qajet.

Bul bızneske áleýmettik tólemderdi, medısınalyq saqtandyrýdy jáne demalys aqylaryn únemdeýge múmkindik bergen sqemanyń toqtatylýyna ákeledi. Sarapshynyń baǵalaýy boıynsha, jalaqy qoryna túsetin salmaq shamamen 40% jetedi, al jeke kásipkerlerde jeńildetilgen rejımde bul kórsetkish shamamen 24% quraıdy.

Quqyq qoldanýdaǵy suraqtar

Degenmen, jańa normany qoldaný áli de suraqtar týdyrýda. Zańger Sabıra Salımova naqty tetikterdiń joqtyǵyna nazar aýdarady: sharttardy kim qaıta sanattaıdy – eńbek ınspeksıasy ma, álde sot pa? Eger bul ınspeksıa bolsa, onda olardyń tekserý paraǵyna ózgerister engizip, AQSH sharttaryn tekserý pýnktin qosý qajet dep sanaıdy. Al eger sot arqyly bolsa, onda bul bólik boıynsha da tolyqtyrýlar qajet: sotqa deıin kelisý komısıasy arqyly sotqa deıingi retteýdi ótý qajet pe?

Zańgerdiń aıtýynsha, qazirgi tańda kelisý komısıalary tek eńbek daýlaryn qaraıdy jáne kóbinese AQSH sharttarymen jumys isteýden bas tartady. Eger olardy eńbek sharttarymen teńestire bastasa, bul organdardyń ókilettikterin keńeıtý qajet bolady.

Norma kúshine enýine eki aıdan az ýaqyt qaldy. Osy ýaqyt ishinde AQSH-ty belsendi qoldanatyn jumys berýshilerge qoldanystaǵy sharttardy aýdıtten ótkizý usynylady.