InfoHub Logo

Elimizdiń keıbir azamattary Biryńǵaı jınaqtaýshy zeınetaqy qory (EJZQ) shottaryndaǵy aqshalarynyń azaıǵanyn baıqap, alańdaýshylyq bildirdi. Keıbir salymshylardyń esepshotynda 50 myńnan 150 myń teńgege deıin kemistik tirkelgen. Bul jaǵdaıdyń sebebin Ulttyq bank túsindirdi.

Bul týraly Infohub.kz aqparat agenttigi habarlaıdy.

Ne boldy?

Tengrinews.kz redaksıasyna birneshe oqyrmannan EJZQ-daǵy shottarynda shyǵyndardyń paıda bolǵany týraly habarlamalar kelip tústi. Bir salymshynyń aıtýynsha, 9 sáýirde esepshotyn teksergende shamamen 90 myń teńge kemistik baıqalǵan. Kelesi kúni bul kórsetkish 150 myń teńgege jýyqtapty. Bes kúnnen keıin shottyń shamamen 60 myń teńgege qalpyna kelgenin aıtady.

«Men artyq aqshany «Otbasy bankindegi» depozıtke aýdarýdy josparlaǵandyqtan, shotty únemi baqylap otyrdym. Mundaı jaǵdaı meni qatty ashýlandyrdy: balanstyń túsiniksiz terbelisteri suraq týdyryp, senimsizdik týǵyzady. Aqshamnyń qaıda ketkenin jáne munyń sebebin bilgim keledi», — dep jazdy oqyrman.

Basqa bir azamat zeınetaqy artyqshylyqtarymen ıpotekanyń bir bóligin únemi ótep otyratynyn aıtty. Onyń sózinshe, 2025 jyly jetkiliktilik sheginiń kóterilýinen keıin naýryz aıynda qajetti deńgeıge jetýdi kútken, biraq qol jetkizgen soma ádettegiden áldeqaıda az bolǵan. Al sáýirde esepshot 50 myń teńgege kemistikke ushyrapty.

«Mınýsqa» sebep ne?

Ulttyq bank redaksıanyń resmı saýalyna bergen jaýabynda ınvestısıalyq tabystaǵy «mınýstyń» dollar baǵamynyń quldyraýyna baılanysty paıda bolǵanyn habarlady. Sebebi, ınvestısıalyq portfeldiń jartysyna jýyǵy osy valútada.

«2026 jyldyń qańtar-naýryz aılarynda teńgeniń AQSH dollaryna shaqqandaǵy baǵamy 505,53 teńgeden 478,77 teńgege deıin nyǵaıyp, ınvestısıalyq portfeldiń 38,9 paıyzyn quraıtyn valútalyq aktıvterdiń teris baǵalanýyna ákeldi», — delingen jaýapta. Ulttyq bank muny «tabystyń ýaqytsha beıilimiz túspeýi» dep atady. Iaǵnı, valúta teńgege aýdarylmaıynsha, bul naqty aqsha joǵaltý emes, esepshottaǵy ýaqytsha aýytqýlar.

Qorytyndy: mınýs pa, plús pa?

Salymshylardyń jalpy shyǵyny bar ma degen suraqqa Ulttyq bank ınvestısıalyq tabystyń oń bolyp qalatynyna sendirdi. 2026 jyldyń birinshi toqsanynyń qorytyndysy boıynsha ol 271 mıllıard teńgeni qurady. Sońǵy 12 aıda (2025 jylǵy sáýirden 2026 jylǵy naýryzǵa deıin) eseptelgen ınvestısıalyq tabys shamamen 2,5 trıllıon teńge bolsa, 2025 jyldyń qorytyndysy boıynsha 1,7 trıllıon teńgeni quraǵan.

Sondaı-aq, zeınetaqy jınaqtary — bul uzaq merzimdi ınvestısıa ekeni, al qysqa merzimdi tabystylyqtyń aýytqýlary naqty jaǵdaıdy kórsetpeıtini eske salyndy. Óıtkeni, qysqa merzimde valúta baǵamynyń ózgerýi men baǵaly qaǵazdardyń qunyndaǵy aýytqýlardy tólemder jaba almaıdy. Sondyqtan tabysty uzaq merzimdi perspektıvada baǵalaý usynyldy.

Defolt jaǵdaılary

Ulttyq bank ENPF portfelinde mindettemelerin oryndaı almaǵan, ıaǵnı defoltqa ushyraǵan jekelegen kompanıalar bar ekenin habarlady. Bul qaryzdyń kólemi shamaly jáne zeınetaqy jınaqtarynyń saqtalýyna áser etpeıdi. Bul problemalyq aktıvterdiń negizgi bóligi 2013-2014 jyldary jeke zeınetaqy qorlary biriktirilgen kezde kelgen. Qazir qor sot arqyly jáne basqa da tetiktermen qarajatty óndirip alýǵa tyrysýda.

Zeınetaqy aktıvteri portfeliniń qazirgi jaǵdaıy

2026 jylǵy 1 sáýirdegi jaǵdaı boıynsha ENPF-nyń zeınetaqy aktıvteri 25,8 trıllıon teńgeni quraıdy. Portfeldiń qurylymy kelesideı:

El ishindegi ınvestısıalardyń basym bóligi Qazaqstannyń memlekettik baǵaly qaǵazdary men Ulttyq bank notalaryna — shamamen 44%. Kvazımemlekettik kompanıalardyń oblıgasıalaryna — 9%. Bank sektoryna 2,5% salynsa, qazaqstandyq kompanıalardyń aksıalary az úles alady — 2,4%-dan az.

Valútalyq aktıvter aldyn ala belgilengen strategıa boıynsha, naryqtyq ındeksterge baǵyttala otyryp ınvestısıalanady. Bul — álemdik tájirıbedegi qalypty jaǵdaı. Aqsha belgili úlestermen ártúrli aktıvterge bólinedi. Qazaqstan jaǵdaıynda bul kelesideı:

Tabystylyqqa ne áser etedi?

Ulttyq bank ınvestısıalyq tabys naryqtardaǵy jaǵdaıǵa baılanysty ósýi de, tómendeýi de múmkin ekenin túsindirdi. Oǵan baǵaly qaǵazdardyń qunynyń ózgerýi, valúta baǵamdarynyń terbelisi, ınflásıa, dıvıdendtik tólemder jáne basqa da faktorlar áser etedi. Qarjy naryqtarynyń turaqsyzdyǵyna baılanysty tabystylyqtyń ósýi men tómendeýi ınvestısıanyń qalypty bóligi bolyp sanalady.

Aqsha shottarǵa qaıta orala ma?

Memleket zeınetaqy jınaqtarynyń saqtalýyna kepildik beredi. Áleýmettik kodekske sáıkes, zeınetke shyqqan kezde salymshyǵa salynǵan somadan kem emes, ınflásıany eskere otyryp, soma usynylýy tıis. Iaǵnı, eger tabystylyq ınflásıa deńgeıinen tómen bolsa, memleket shyǵyndardy óteýge mindettenedi. Bul shottaǵy aǵymdaǵy aýytqýlarǵa emes, zeınetaqy tólemderin alý sátine qatysty.