
قازاقستاندىق جوو-لاردىڭ اكادەميالىق دەربەستىگى ارتادى - زاڭ جوباسى
قازاقستانداعى جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ اكادەميكالىق دەربەستىگى 65-تەن 85 پايىزعا دەيىن كەڭەيتىلەدى. بۇل تۋرالى پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ جالپى وتىرىسىندا «ق ر كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ اكادەميالىق جانە باقىلاۋ دەربەستىگىن كەڭەيتۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسىن تانىستىرۋ كەزىندە ق ر ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترى ەرلان ساعادييەۆ ءمالىم ەتتى.
«جالپى، وسى وزگەرىستەر جوو قىزمەتىنىڭ باستى ءۇش باعىتىن رەتتەيدى. ەڭ ءبىرىنشىسى - اكادەميالىق، ەكىنشىسى - باسقارۋ، ال ءۇشىنشىسى - قارجى قىزمەتى. اكادەميالىق دەربەستىك دەگەنىمىز - جوو-نىڭ اكادەميالىق باعدارلاماسىنىڭ مازمۇنىن وزدەرى انىقتاۋدى، وقۋ ساپاسىن جاقسارتۋ بويىنشا قۇزىرەت بەرۋدى بىلدىرەدى. بۇل ماسەلە بىلىكتى كادرلار دايارلاۋدى جانە جاڭا كاسىپتەردى قاجەت ەتەتىن جاڭا ەكونوميكاعا كوشۋ كەزەڭىندە وتە ماڭىزدى. جاسىراتىنى جوق، قازىرگى كەزدە جوعارى ءبىلىم ەڭبەك نارىعىنىڭ تالابىنا تولىق جاۋاپ بەرمەيدى. مىسالى، تاريح-گەوگرافيا ماماندىعى اۋىل مەكتەپتەرى ءۇشىن قاجەت ەكەنىن ەسكەرە وتىرىپ، بۇل ماماندىقتى اشپاق بولعانبىز. زاڭناماعا سايكەس، ول ءۇشىن ەكى جىل ۋاقىت كەرەك. ويتكەنى، رەسپۋبليكالىق ادىستەمەلىك كەڭەس وتكىزۋ قاجەت، سوسىن كالاسسيفيكاتتارعا وزگەرىس ەنگىزۋ ءۇشىن ينۆەستيسيا جانە دامۋ مينيسترلىگىنە ءوتىنىش بەرۋ، ادىلەت ورگاندارىندا ونى تىركەۋ، سونداي-اق تيپتىك وقۋ باعدارلاماسىن بەكىتىپ، ليسەنزيا الۋ كەرەك بولاتىن»، - دەپ توقتالدى مينيستر.
وسى ورايدا ول بۇگىندە نارىق جىلدام وزگەرىپ كەلە جاتقانىن ايتا كەلە، اتالعان فاكتورلار جويىلىپ، نازاربايەۆ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ تاجىريبەسىنە سايكەس ءتارتىپ ەنگىزىلگەنىن جەتكىزدى.
«جوبادا جوو-لاردىڭ اكادەميكالىق دەربەستىگىن 65-تەن 85 پايىزعا دەيىن كەڭەيتۋ ۇسىنىلادى. ول ءۇشىن جوو-لاردا ءبىلىم بەرۋ باعدارلاماسىن وزدەرى دەربەس ازىرلەۋ قۇزىرەتىن بەرۋ ەسكەرىلگەن. وسىلايشا، ءار ماماندىق بويىنشا باعدارلامانى ەڭبەك نارىعىنا ساي جوو جەكە دايىندايدى جانە بۇعان قوعام باعاسىن بەرەدى. باعدارلامانى تىركەۋ مەن اقپارات الۋ ءۇشىن جوعارى ءبىلىم بەرۋدى باسقارۋدىڭ ءبىرىڭعاي جۇيەسى ارقىلى ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارى رەەسترىن ەنگىزۋدى قاراستىرىپ جاتىرمىز»، -دەپ ءتۇسىندىردى ە. ساعادييەۆ.
جوعارىدا ايتىلعانداي، قازىرگى كەزدە كادرلاردى دايىنداۋ - ماماندىقتار كلاسسيفيكاتورىنا سايكەس جۇرگىزىلۋدە. وندا 600-دەن استام ماماندىق بار. ولاردىڭ كوبى ەڭبەك نارىعى ءۇشىن وزەكتى بولماي وتىر. ەڭبەك نارىعىنىڭ تالابىنا كادرلاردىڭ سايكەس كەلمەۋى جوعارى جانە جوعارى وقۋ ورنىنان كەيىنگى ماماندىقتار كلاسسيفيكاتورىنا جاڭا ماماندىق ەنگىزۋدىڭ ۇزاق پروسەسىنە (6 ايدان 1 جىلعا دەيىن) بايلانىستى. ءبىلىم بەرۋ پروگرامماسىنا ءوتۋ كلاسسيفيكاتور قۇرىلىمىن وزگەرتۋدى قاجەت ەتەدى. وسىعان بايلانىستى، جاڭا كلاسسيفيكاتور ەنەتىن بولادى. ونىڭ جوباسى دايىن. ول كەڭەيتىلگەن باعىتتار بويىنشا جۇرگىزىلەدى، ال سول باعىتتىڭ ىشىندە جوو-لار وزدەرى نارىققا سايكەس ءبىلىم بەرۋ باعدارلامادارىن دايىندايدى.
«وسى جاڭا وزگەرىستەرمەن بىرگە ليسەنزيالاۋ تەتىگى دە وزگەرەدى. بۇرىن ءار ماماندىق بويىنشا ليسەنزيا بەرىلسە، ەندى جاڭا ەنگىزىلەتىن كلاسسيفيكاتورعا سايكەس كادرلاردى دايارلاۋ باعىتى بويىنشا ليسەنزيا بەرىلەدى. باسقا سوزبەن ايتقاندا، جوو كادرلاردى دايارلاۋدىڭ كەڭەيتىلگەن باعىتى بويىنشا ليسەنزيا الىپ، ونىڭ اياسىندا ءبىلىم بەرۋ پروگرامماسىن وزدەرى ازىرلەپ، ورىندايدى.
اتاپ ايتقاندا، جوعارى ءبىلىم ساپاسىن باعالاۋ اككرەديتتەۋ تەتىگى ارقىلى ىسكە اسادى. بۇگىنگى تاڭدا اككرەديتتەۋ اگەنتتىكتەر رەەسترىنە 8 اگەنتتىك كىرەدى، ونىڭ ىشىندە بەسەۋى قازاقستاندىق ۇشەۋى شەتەلدىك اگەنتتىكتەر. ولاردىڭ رەگلامەنتتەرى حالىقارالىق ستاندارتتار نەگىزىندە ازىرلەنگەن. وسىعان بايلانىستى، ەۋروپالىق، امەريكالىق جانە ازيالىق اككرەديتتەۋ اگەنتتىكتەرىن كوبەيتۋ بويىنشا وزگەرىس ەنگىزۋ ۇسىنىلادى.
«وسى جاعداي حالىقارالىق ستاندارتتاردىڭ، ونىڭ ىشىندە ەۋروپالىق جوعارى ءبىلىم بەرۋ كەڭىستىگى ساپاسىن قامتاماسىز ەتۋ (ESG) بويىنشا ستاندارتتار مەن نۇسقاۋلىق پرينسيپتەرىن ەسكەرىپ، قولدانىستاعى اككرەديتتەۋ ينستيتۋتىن جەتىلدىرۋگە جاعداي جاسايدى»، - دەدى ەرلان ساعادييەۆ.
قازاقپارات