InfoHub Logo

Bektenovtiń kabıneti jumys istegen alǵashqy tolyq jylynda ekonomıkalyq ósimge qol jetkizgenimen, halyqtyń ál-aýqatynyń artpaǵany baıqaldy. Ekonomıserdiń baǵalaýy boıynsha, 2025 jyly JİÓ 6,3-6,5% óskenimen, bul kórsetkish halyqtyń turmys sapasyn jaqsartýǵa jetkiliksiz boldy.

Bul týraly Infohub.kz aqparat agenttigi habarlaıdy.

Ekonomıkalyq ósim men halyqtyń ál-aýqatynyń alshaqtyǵy

Negizgi draıverler retinde ónerkásip, kólik jáne aýyl sharýashylyǵy boldy. Alaıda, 2025 jyldyń sońyna qaraı saýda, qurylys jáne metalýrgıa salalarynda baıaýlaý baıqaldy. Eń mańyzdysy – sarapshylar halyqtyń ál-aýqatynyń ósýi JİÓ ósiminen artta qalyp otyrǵanyn atap ótti. Bul ekonomıkalyq ósimniń tek qaǵaz júzinde qalyp, qarapaıym qazaqstandyqtarǵa tek az ǵana úles tıgenin kórsetedi. Halyqtyń naqty tabystarynyń ósimin ınflásıa joıyp jiberdi.

Inflásıa jáne tarıfter: halyqtyń bas aýrýy

Inflásıa men baǵanyń ósýi úkimettiń basty problemalarynyń biri boldy. Premer-mınıstr azyq-túlik baǵasynyń ósýine ashýlanǵanymen, jaǵdaı onsha ózgermedi. Komýnaldyq qyzmetter tarıfteriniń ósýine qatysty Bektenovtiń ustanymy ashyq ári sınıkalyq boldy. Ol tarıfterdiń ósýin toqtatpaıtynyn, kerisinshe, osy arqyly komýnaldyq salaǵa ınvestısıa tartýǵa bolatynyn málimdedi. Bul sheshim kóptegen otbasylar úshin komýnaldyq tólemderdi tóleý nemese qajetti zattardy satyp alý arasynda tańdaý jasaýǵa májbúr etti.

Naqty tabystar men búdjet tapshylyǵy

Ortasha jalaqynyń ósýi ınflásıadan artta qaldy. Eger jalaqy 5%-ǵa ósse, al ınflásıa 15%-ǵa jetse, halyqtyń naqty satyp alý qabileti 10%-ǵa tómendeıdi. Bul halyqtyń eki jylda baıymaǵanyn, kerisinshe, negizgi qajettilikterge kóbirek aqsha jumsaýǵa májbúr bolǵanyn bildiredi. Búdjet tapshylyǵy 2022 jylǵy 2,4 trln teńgeden 2024 jyly 3,6 trln teńgege deıin ósti. Bul jaǵdaıdy jabý úshin Ulttyq qordan qarjy alý jáne memlekettik qaryzdy ulǵaıtý arqyly sheshýge tyrysty. Memlekettik qaryzdyń ósýi bolashaqta salyqty kóterýge nemese áleýmettik shyǵyndardy qysqartýǵa alyp kelýi múmkin.

Áleýmettik sala: mıllıardtardyń joǵalýy

Áleýmettik medısınalyq saqtandyrý qory (ÁMSQ) 2026 jyly 2,4 trıllıon teńge jınady. Alaıda, tekserýler kezinde bul qarajattyń qaıtys bolǵan adamdarǵa, jalǵan tekserýlerge jáne basqa da júıelik kemshilikterge jumsalǵany anyqtaldy. Jekemenshik mektepterdi qarjylandyrýǵa bólingen mıllıardtar da tıimsiz paıdalanyldy. Sarapshylardyń aıtýynsha, bul kórsetkishter ekonomıkanyń tek qaǵaz júzinde óskenin jáne memlekettik qarajattyń halyqtyń ıgiligine jumsalmaǵanyn dáleldeıdi.

Salyq reformasy jáne sıfrlandyrýdyń ishki jaǵy

Úkimettiń eń shýly ekonomıkalyq sheshimderiniń biri salyq reformasy boldy. QQS-ty 16%-ǵa deıin kóterý týraly usynys halyq pen bıznes tarapynan qyzý talqylaýǵa tústi. Bul shara ınflásıanyń ósýine jáne ekonomıkanyń kóleńkege ketýine ákelýi múmkin degen alańdaýshylyq týdyrdy. Sonymen qatar, ónim baǵasynyń ósýi, biryńǵaı ýaqyt beldeýine kóshý jáne jeke derekterdiń jappaı aǵyp ketýi sıaqty máseleler úkimetke degen senimdi azaıtty.

Úkimet kimniń sózin tyńdaıdy?

Parlamenttegi az ǵana synshyl daýystardyń biri – Jalpyulttyq sosıal-demokratıalyq partıa (JSDP). Partıa ókilderi úkimettiń búdjetti oryndaý týraly esebin «antıhalyqtyq» dep atap, resmı azyq-túlik sebetiniń sapasyn synǵa aldy. Majılısmen Baqytjan Bazarbek te mıllıardtaǵan qarjynyń jymqyrylýyn áshkerelep, polısıaǵa degen senimniń tómendigin aıtty.

Kadrlar sheshe me?

Eki jyl ishinde Bektenovtiń kabınetinde shamamen 12 mınıstr aýysty. Bul kadrlardyń jıi aýysýy strategıalyq oılaýdyń joqtyǵyn jáne sıtýatıvti sheshimder qabyldaýdy kórsetedi. Úkimettiń ózindik aıqyn ekonomıkalyq baǵyty – «bektenovnomıka» joq ekeni aıtylady. Degenmen, burynǵy úkimettermen salystyrǵanda, mınıstrler deńgeıindegi jemqorlyq daýlary azaıǵan. Biraq kvazımemlekettik sektordaǵy júıelik problemalar áli de sheshimin tappaı otyr.

Eki jyldyń qorytyndysy: jaryqsyz turaqtandyrý

Bektenov úkimeti eldegi jaǵdaıdy turaqtandyrǵanymen, strategıalyq baǵyttan góri, problemalarǵa reaksıa jasaýǵa basymdyq berdi. Áleýmettik daýlar azamattardyń úkimetke degen senimin álsiretti. Úkimettiń stıli – tehnokratıalyq pragmatızm, biraq bul eldiń bolashaǵyna degen naqty kózqarastyń joqtyǵyn bildiredi. Qazirgi jaǵdaıda, «tek ólim men salyq qana sózsiz» degen qaǵıdat saqtalyp qaldy.