Qazaq jolǵa shyǵar aldynda bata almaı attanbaǵan. «Batamen el kógeredi» degen sóz tekten-tekke aıtylmaǵan — jol batasy júrginshige rýhanı súıenish bolǵan.

Bul bólimde jolaýshyǵa, kósh kóshkende, áskerge attanatyn jasqa jáne mal-janǵa arnalǵan batalar jınaqtalǵan.

Kóshke berilgen bata

Kóshteriń kólikti bolsyn,
Joldaryń kórikti bolsyn,
Qonystaryń qutty bolsyn,
Bosaǵasy myqty bolsyn.
Aýrý — syrqaýdan aman bolyńdar.
Bastaryńa aıyrylmas baq qonsyn,
Meıirbandy Alla senderge jaq bolsyn!
Áýmın!

Jolaýshyǵa bata

Iá, Qudaıym ońdasyn,
Oń jolyna bastasyn.
Jortqanda jolyń bolsyn,
Joldasyń perishteler bolsyn.
Jer júzindegi qaterden
Jappar Ieme tapsyrdym!
Sýdan keler qaterden,
Sapardaǵy qaterden.
Jaratýshy jan Iem,
Saqtaı gór, — dep tapsyrdym!
Bir Allah ózińe tapsyrdym!
Qaıyrly dáýlet bersin
Halyqqa tatýly ómir bersin!
Ótkenge ıman bersin,
Tirige – bereke bersin.
Jastarǵa ǵumyr bersin,
Halqymyzǵa birlik bersin!
Áýmın, Allaýakbar!

Áskerge attanatyn jastarǵa arnalǵan bata

ÁSKERGE ATTANATYN JASTARǴA
Oń bolsyn, balam, saparyń,
Mol bolsyn dám — tuz tataryń.
Týǵan eliń tapsyrǵan.
Amanat saǵan Otanyń.
Baryp kelip jatyr ǵoı.
Ózińdeı jastar — qataryń.
Som temirdeı bilikti,
Batyrdaı júrekti.
Azamat bolsyn órenim,
Bere gór Allam, tilikti!
Áýmın!

Mal-janǵa beriletin bata

MAL — JANǴA BERİLETİN BATALAR
E, Qudaıym, ońdasyn,
Myń saýlyǵyń qozdasyn.
Segiz túıeń botalap,
Segiz kelin qomdasyn.
Júzge jetsin túıeńiz,
Úsh júz bolsyn bıeńiz!
Álderińniń kelgeninshe
Jyǵylǵandy kóterip,
Súıengendi súıeńiz!
Taryǵyp kelgen adamǵa,
Bermesek, otqa kúıemiz,
Bergendi tym — aq súıemiz.
Jomarttyq qylyp qoldasań!
Árbir jerde jar bolsyn
Bir jasaǵan — Iemiz!
Aladan alpys bıe qulyndap,
Alqalap ulyń baılasyn.
Jeliden jetpis ingen botalap,
Qyz — kelinshek qyzyǵymen qomdasyn.
... Orazdyny kóshirip,
Shıelide qonysyp,
Otyńnyń basy
Perzentke tolysyp.
... Ár elge ár perzentiń
Patsha bolsyn!
Batamyz bizdiń bergen
Qabyl bolsyn!
Áýmın!
... Aǵaıynmen tatý bol,
Jaz kıgeniń qulpy bol!
Qys kıgeniń túlki bol!
Baǵanaly taýdaı bol!
Shaǵalaly kóldeı bol!
... Esigińniń aldynda,
Elý ingen bozdasyn
Qorańda bes júz saýlyq qozdasyn!
... Jylqyń seniń myń bolsyn!
Jylqy degen jaqsy mal.
Bes ólkege baqtyryp,
Bes aıdynnan sýaryp,
Betegeli taýǵa jabysyp,
Sıyryń seniń myń bolsyn!
Qysyń qatty bolǵanda,
Qamysty jerge aıdap sal,
Bismilla, Allaýakbar!
«Áýmın!» dep qolyńdy jaı,
Qabattýsyn Kún men Aı.
Alǵanyń bolsyn saıma — saı
Qapalyq bolmaı kezinde
Ylǵı bolsyn mamyrajaı.
Qos — qostan taýyp úl men qyz,
Mingeni bolsyn jorǵa taı.
Áýmın!
E, Qudaıym, jarylqa!
Jarylqasań maldy qyl!
Bitken jurttyń aldy qyl!..
E, Qudaıym, bala bersin!
Mal men basty jáne bersin!
Saǵan qas qylǵan dushpandy.
Tabanyńnyń astyna sala bersin!
Allaýakbar!
Qozyǵa tolsyn kógeniń,
Ýyz bolsyn jegeniń.
Qutty bolsyn quryǵyń,
Tartylmasyn qudyǵyń.
Qıaqty bolsyn suńqaryń,
Tuıaqty bolsyn tulparyń.
Óristi bolsyn jaılaýyń,
Yrysty bolsyn qystaýyń.
Arystandaı bolsyn aıbatyń,
Jolbarystaı bolsyn qaıratyń.
Gúlge tolsyn óńiriń,
Kóńildi ótsin ómiriń.
Asqa tolsyn tabaǵyń,
Ashyq bolsyn qabaǵyń!
Áýmın!

Jıi qoıylatyn suraqtar

Jolǵa shyǵar aldynda qandaı bata beriledi?

Jol batasynda júrginshiniń aman oralýy, jolynyń bolýy jáne kózdegen maqsatyna jetýi tilenedi.

Áskerge attanǵanda bata kim beredi?

Áskerge attanar aldynda bata ata-anasy, atasy nemese aýyldyń aqsaqaly beredi.

Mal-janǵa bata ne úshin beriledi?

Mal — qazaqtyń negizgi baılyǵy bolǵan. Mal-janǵa beriletin batada tóldiń kóbeıýi, aýrý-syrqaýdan aman bolýy tilenedi.

Uqsas bólimder