باتا — قازاق حالقىنىڭ ەڭ قاسيەتتى ءسوز داستۇرلەرىنىڭ ءبىرى. ول جاي عانا تىلەك ەمەس، ۇلكەننىڭ كىشىگە، ۇستازدىڭ شاكىرتكە، اتا-انانىڭ بالاعا بەرەتىن رۋحاني اماناتى. حالىق «باتامەن ەر كوگەرەدى، جاڭبىرمەن جەر كوگەرەدى» دەپ بەكەر ايتپاعان.

بۇل بەتتە قازاقتىڭ باتا-تىلەكتەرىنىڭ ەڭ تولىق جيناعىن توپتاستىردىق: توي باتاسى، تۋعان كۇنگە تىلەك، داستارحان باتاسى، ءدىني باتالار، بالاعا بەرىلەتىن باتا، جىراۋ-بيلەر مەن اتاقتى تۇلعالاردىڭ باتالارى جانە جول باتاسى. ءار باتا ءماتىنى ءتۇپنۇسقا قالپىندا بەرىلگەن — كوشىرىپ الۋعا، تويدا نەمەسە وتباسىلىق شارالاردا ايتۋعا دايىن.

تومەندەگى جالپى باتالار كەز كەلگەن جاعدايعا جارايدى. ناقتى ءبىر وقيعاعا ارنالعان باتا ىزدەسەڭىز، مازمۇنداعى سىلتەمەلەر ارقىلى ءتيىستى بولىمگە ءوتىڭىز.

باتا (توزاقتىڭ وتىنان ساقتا)

ءيا، قۇداي، تىلەگىمدى قابىل ەت،
توزاقتىڭ وتىنان ساقتا،
قاڭعىعان وقتان ساقتا،
پاراقوردان، سوتتان ساقتا،
كىرلى سۋمەن جۋىستان ساقتا،
ىنتىماقسىز تۋىستان ساقتا،
كوك دولى قاتىننان ساقتا،
ادامدى قادىرلەمەگەن ەلەردەن ساقتا،
جاندى باسقان پەرىسىنەن ساقتا،
كەۋدەسىن كەرگەننەن ساقتا،
مەرزىمسىز كەلگەن ولىمنەن
ساقتا!
تاتىمسىز تۇزدىقتان ساقتا،
قايىرىمسىز تىلەك، جوقتان ساقتا،
جالقاۋ بالا، تەكسىزدەن ساقتا،
تۇنەرە اتقان تاڭنان ساقتا،
جاڭبىرسىز شاڭنان ساقتا!
جاستاردا ادەپ جوق،
ۇلكەنىڭدە ءباتۋا جوق،
قۇرايعاي، شاق-شالەكەي داڭنان ساقتا!

باتا (يا، قۇداي وڭداي گور)

ءبىسىمىللا، راقىمان، راقىمان!
يا، قۇداي وڭداي گور،
اۋليەلەر قولداي گور.
بايسالدى قونىس بەرە گور،
بايتاق ىرىس بەرە گور!
تىلەگەن ءار تىلەكتى دە دۇرىس بەرە گور،
وسەتىن مال بەرە گور،
كوپ جاسايتىن جاننان بەرە گور!
مال بەرسەڭ، قۇرارىمەنەن بەرە گور،
باس بەرسەڭ، تۇرارىمەن بەرە گور،
ءار نارسەنىڭ دە بايانىمەنەن بەرە گور،
ەكى ءدۇنيانىڭ ابىرويىن بەرە گور!
الحامدۋللاح ءراببىل،
عالامنىڭ الحامىن اق،
بەرەكەتىنەن بەرە گور!
جاي قولىڭدى، اللاح اكبار!

قازاقتىڭ باتا-تىلەكتەرى

اشىپ تاستاپ پەيىلدى
داستارحانىڭ جايىلدى.
قاسيەتتى نان ۇلىق
بەرەكەڭ تۇر ناق ۇيىپ.
اسىل سوزدەر شاشىلدى،
بار ابىروي ب ا ق ورناپ
ەل سىيلاسىن باسىڭدى.
اڭىز بولىپ وتاۋىڭ
ايتا ءجۇرسىن اسىڭدى.
سۇيگەن جارىڭ،
بالا — شاعاڭ امان بوپ،
بۇتىندەسىن اسىلدى.
نيەتىڭە ءبىز تويدىق.
راحمەت شايىڭە،
ريزا ەتكەن ءبىر قويلىق!
ءاۋمين!
قۇداي جارىلقاسىن،
باي قىلسىن.

ب ا ق قاراسىن!

قىدىر دارىسىن!

ارۋاق جەبەسىن!

بەرەكە بەرسىن!

قۇداي بەرسىن،
كەم قىلماسىن!

وتباسى امان بولسىن،
دەنساۋلىق بەرسىن!

كەتپەس داۋلەت،
كەڭ پەيىل بەرسىن!

ارداقتى ءۇي يەسى،
اۋەلى بەردىڭ شاي،
كوڭىلىڭ بولسىن جاي!

ەكىنشى بەردىڭ ەت،
تاپپاسىن كوڭىلىڭ ەشبىر دەرت!

ءۇشىنشى بەردىڭ سورپا،
بولماسىن باعىڭ ورتا!

داستارحانىڭ باي بولسىن،
قازان — اياققا ماي تولسىن.

ءتورت ت ۇلىگىڭ ساي بولسىن،
كوڭىلىڭ تولىپ جاي بولسىن.

ۇلىڭ قونىپ ۇياعا،
قىزىڭ قونسىن قياعا.

كەلىنىڭ «ءبيبى» اتانسىن،
ۇلىڭ بولسىن «بي اعا»!

بەرگەننەن اللا تانباسىن،
كوبەيە بەرسىن مال باسىڭ.

وسە بەرسىن جان باسىڭ،
ارمانىڭ كوككە سامعاسىن.

دوسىڭنان كوڭىلىڭ قالماسىن،
جاعاڭنان دۇشپان الماسىن،
جولىڭ بولىپ جورتقاندا،
جولىڭدى قىدىر جالعاسىن!

داستارحاننان ءدام كەتپەسىن،
كوڭىلىڭنەن ءسان كەتپەسىن.

ۇرپاق، ۇلىس امان بولىپ،
ومىرىڭنەن ءمان كەتپەسىن.

سۇراساڭ باتا بەرەيىن،
ۇستەم بولسىن مەرەيىڭ.

ىقىلاسپەن قول جايساڭ،
اق تىلەكتى توگەيىن.

داستارحانىڭ مول بولسىن،
ابىرويىڭ زور بولسىن.

ءۇيدىڭ ءاربىر بولمەسىن،
مول قۋانىش كەرنەسىن.

ۇل مەن قىزىڭ ەر جەتىپ،
بىلىمگە قۇلاش سەرمەسىن.

تۋعان — تۋىس، جەكجاتىڭ،
جامانشىلىق كورمەسىن.

اسىڭ، اسىڭ، اسىڭا،
باقىت قونسىن باسىڭا.

بىرلىك بەرسىن باسىڭا،
بەرەكە بەرسىن اسىڭا.

جاقسىلىققا جاق بولىپ،
اس قوسىلسىن اسىڭا.

باس قوسىلسىن باسىڭا،
جاس قوسىلسىن جاسىڭا!

دەنساۋلىعىڭ زور بولسىن،
داستارحانىڭ مول بولسىن.

قايدا بارساڭ الدىڭدا،
جارقىراعان جول بولسىن.

ارماندارىڭ الدىڭنان،
ساعان شىعىپ قول بەرسىن.

دۇشپانىڭ ساعان قۇل بولسىن،
ءۇيىڭ تولعان ۇل بولسىن!

مىڭعا جەتسىن قويىڭىز!

مىڭعا جەتسە قويىڭىز:
ساراڭدىقتى قويىڭىز
كۇندە بەرسە سويىڭىز!

ويىڭىزدان كەتپەسىن
مەرەكە مەن تويىڭىز!

مالدا بولسىن كوزىڭىز،
اللادا بولسىن ويىڭىز،
ءوزىنىڭ بەرگەن داۋلەتىن
ءوز جولىنا جويىڭىز!

ۇزاق ەتسىن جاسىڭدى،
بەرەكەلى بەرىك قىلسىن
مالىڭ مەنەن باسىڭدى!

تاڭدا — ماقشار كۇنىندە
شاراپ ەتىپ قايتارسىن
بىزگە بەرگەن اسىڭدى!

ءوزىڭ جۇزگە كەلگەندە،
توقسانعا جەتسىن العانىڭ!،
كەمپىر — شال بولىپ قالعانىڭ،
شايىح — پانى بولعانىڭ.

سول جاستارعا كەلگەندە،
قۇمان بولسىن قولىڭدا،
ون بەس ۇل مەن ون بەس قىز
ەرىپ ءجۇرسىن سوڭىندا!

جۇزگە جەتسىن تۇيەڭىز،
ءۇش ءجۇز بولسىن بيەڭىز!

الدەرىڭنەن كەلگەنشە،
جىعىلعاندى كوتەرىپ،
سۇيەنگەندى سۇيەڭىز!

تارىعىپ كەلگەن ادامعا
بەرمەسەك، وتقا كونەمىز!

بەرگەندى تىم — اق سۇيەمىز.

جومارتتىق قىلىق قولدانساڭ،
ءاربىر جەردە جار بولسىن
ءبىر جاساعان — يەمىز!

تاڭدا ماقشار كۇنىڭدە
پىراق بولسىن مىنگەنىڭ،
ءحاللا بولسىن كيگەنىڭ،
قورلار بولسىن سۇيگەنىڭ.

سول ۋاقىتتا بىلەرسىڭ
بۇل كۇندە بەرگەن اسىڭنىڭ
پايداسىنىڭ تيگەنىن.

بالا مەنەن ب ا ق بەرسىن،
مۇنىڭ ءبارىن سىزدەرگە،
باياندى ەتىپ حاق بەرسىن!

تورىعىپ تۇزدە جۇرسەڭىز
قىدىر — اتا تاپ كەلسىن،
اللا بولسىن پاناڭىز!

قاتار ءوسسىن، شىراعىم،
مالىڭ مەنەن بالاڭىز!

داۋلەتتى باس بەرسىن،
باقىتتى اس بەرسىن،
ۇلىستىڭ ۇلى كۇنىندە!

ۇلىڭ وڭعا قونسىن،
قىزىڭ قىرعا قونسىن!

قوزىعا تولسىن كوگەنىڭ،
تۇلپار بولسىن ق ۇلىنىڭ.

ءسۇتتى بولسىن قۇدىعىڭ،
ءورىستى بولسىن جايلاۋىڭ،
ىرىستى بولسىن قىستاۋىڭ!

ارىستانداي بولسىن قايراتىڭ،
ايۋداي بولسىن ايباتىڭ،
گۇلگە تولسىن ءوڭىرىڭ،
كوڭىلدى ءوتسىن ءومىرىڭ
اسقا تولسىن تاباعىڭ،
اشىق بولسىن قاباعىڭ!

بىزگە تارتقان باسىڭىز،
ءدامدى ەكەن اسىڭىز.

ۇرپاقتى بوپ وزگەشە،
سىيلى بولسىن باسىڭىز.

قۇيعان قىزىل ءشايىڭىز،
بالداي ءتاتتى مايىڭىز،
ەسەلى بوپ ەڭبەگىڭ،
جىلدان جىلعا بايىڭىز
ب ا ق كەلىپ قونسىن باسىڭا،
كوڭىلىڭ كولدەي شالقىسىن.

پەيىلىڭە تويعان قوناعىڭ،
ىشپەي — جەمەي بالقىسىن.

قۇداي قۋات بەرسىن،
نۇرلى شۋاق بەرسىن!

داستارحانعا بەرەكە بەرسىن،
كۇندە وسىنداي توي — مەرەكە بەرسىن!

باسىمىز امان بولسىن – تىنىشتىق زامان بولسىن!

ابىرويىمىز ارتا بەرسىن،
داستارحانعا ماڭگى تاۋسىلمايتىن
قازى مەنەن قارتا بەرسىن!

قۇداي بەرسىن، كەم قىلماسىن،
كەتپەس داۋلەت، كەڭ پەيىل بەرسىن.

قۇداي قۋات بەرسىن،
نۇرلى شۋاق بەرسىن!

داستارحانعا بەرەكە بەرسىن،
كۇندە وسىنداي توي — مەرەكە بەرسىن!

كوش كولىكتى بولسىن،
دوس سەرىكتى بولسىن،
جان ەرىكتى بولسىن،
جار كورىكتى بولسىن،
جەر قۇنارلى بولسىن،
جاس ەلەۋلى بولسىن،
قىز شىرايلى بولسىن،
تاۋ ءورىستى بولسىن،
باۋ جەمىستى بولسىن،
جىل تابىستى بولسىن!

داستارحانىڭا بەرەكە بەرسىن،
باستارىڭا مەرەكە بەرسىن،
استارىڭا ادالدىق بەرسىن،
باستارىڭا اماندىق بەرسىن،
دەندەرىڭە ساۋلىق بەرسىن!

ءاۋمين!
داستارحانىڭ باي بولسىن،
قازان — وشاعىڭ ماي بولسىن.
ءتورت ت ۇلىگىڭ ساي بولسىن،
كوڭىلىڭ تولىپ جاي بولسىن.
ق ۇلىنداعان تاي بولسىن!
ۇلىڭ ۇياعا قونسىن
قىزىڭ باقىتتى بولسىن!
بەرگەننەن اللا تانباسىن،
كوبەيە بەرسىن مال — باسىڭ.
قىدىر بولسىن جولداسىڭ.
دوسىڭنان كوڭىلىڭ قالماسىن.
جاعاڭنان دۇشپان الماسىن.
قاستىق قىلعان وڭباسىن،
ءارۋاقتار قولداسىن!
داستارحان بايلىعىن بەرسىن،
دەنىڭنىڭ ساۋلىعىن بەرسىن! ءاۋمين!
پىشاعىڭ مالدان كەتپەسىن،
قازانىڭ وتتان تۇسپەسىن.
ماڭدايعا بىتكەن ىرىسىڭ
بوساعادان كەتپەسىن.
راحمەت دامىڭە،
ريزالىق بەرسىن بارىڭە.
امان بولسىن باسىڭىز،
جۇزگە جەتسىن جاسىڭىز.
داستارحانىڭنان ءدام كەتپەسىن،
كوڭىلىڭنەن ءسان كەتپەسىن.
ۇرپاق، ۇلىس امان بولىپ،
ومىرىڭنەن ءمان كەتپەسىن.
ءاۋمين.
اۋىلىڭنىڭ قونعانى
جىلعا-جىلعا ساي بولسىن.
ۇل بالانىڭ مىنگەنى
جورعا-جورعا تاي بولسىن.
جورعالاتىپ كەلگەندە،
اتانىڭ كوڭىلى جاي بولسىن!
قارا ەشكىنىڭ ءمۇيىزى
ەربەگەي دە سەربەگەي.
ساعان كەلگەن پالەكەت
وزەن سۋدى ورلەگەي!
مەنىڭ اتىم – سارىباي،
ساقالىما سارى ماي.
تاتام مەزگىل بولعاندا،
توسەگىڭنىڭ باسىنان،
جاستىعىڭنىڭ استىنان،
باق-داۋلەت كەلىپ دارىعاي!
باتا بەرۋ باتا تىلەكتەر قازاقشا تىلەك باتالار باتا جاتتاۋ باتا بەرۋ

قازاقتىڭ باتا — تىلەك وسيەتەرى

حالىق باتا — تىلەگى
ۋا، جاراتقان، جارىلقا،
ب ا ق — داۋلەتىن اۋماس قىل!
جارىلقاعانمەن جالعاس قىل،
الا اۋىزدى الىس قىل،
قورعاننان قالىس قىل!
نيەتتەرى اق بولسىن،
بەينەتتەرى پاك بولىسىن،
مۇراتتارىن اسىل قىل!
قولقاسىن شاڭ قاپپاسىن
جۇرگەن جەرىن جاسىل قىل!
دالاقتاتار داۋدان ساقتا،
جالاقتاعان جاۋدان ساقتا!
اشىققان بورىدەن ساقتا،
قارا جەردىڭ كورىنەن ساقتا!
اشىنعان ۇرىدان ساقتا،
قۇلقىنى قۇرىدان ساقتا!
داۋىلدىڭ كارىنەن ساقتا،
جىلاننىڭ زارىنەن ساقتا!
اياق استىنان كەزىگەر –
بالە — جالانىڭ بارىنەن ساقتا!
التىننان بولسىن جاعاڭ،
كۇمىستەن بولسىن تاعاڭ.
تاسقا تارى ونگەنشە،
تارشىلىق كورمەڭدەر!
مۇزعا بيداي ونگەنشە،
مۇڭشىلىق كورمەڭدەر!
جۇزدەرىڭ جايناپ،
كەلىستى بولىڭدار!
تولعان ايداي
ءورىستى بولىڭدار!
قاتارلارىڭنان وزىڭدار،
قوزداعان شوقتاي قوزىڭدار!
ەڭ الدىمەن،
بەرەكەشىل بولىڭدار!
كوپكە بىردەي
ەلشىل بولىڭدار!
كوكورايداي جەلكىلدەپ،
جەلپىلدەپ تۇرىڭدار!
سەكسەنگە كەلىپ،
سەلكىلدەپ تۇرىڭدار!
سۇراساڭ، باتا بەرەيىن
ۇستەم بولسىن مەرەيىڭ!
ىقىلاسپەن قول جايساڭ،
اق تىلەكتى توگەيىن.
داستارحانىڭ مول بولسىن،
ابىرويىڭ زور بولسىن!
كوك جايلاۋدى جايلاساڭ،
تاي، ق ۇلىندى بايلاساڭ،
كەلىن تۇرسىن كەرىلىپ،
سالتاناتى كورىنىپ،
ساباق تولسىن قىمىزعا،
شاراڭ تولسىن ۋىزعا!
ورىسىڭە مال تولسىن،
اق تىلەۋىڭ جار بولسىن!
ورەندەرىڭ ەر بولسىن،
كورە الماعان باعىڭدى،
سىندىرا الماي ساعىڭدى،
بەتىن باسىپ جەر بولسىن!
قارا نيەت جاۋلارىڭ،
يت پەن قۇسقا جەم بولسىن!
بالالاردىڭ ءسانى ءوسسىن!
تولعان ايداي باعى ارتسىن،
ابىروي تاعى ءوسسىن!
تولعان ايداي باعى ارتسىن،
ابىروي تاعى ءوسسىن!
قورعان بولسا حالقىنا،
ەل ءسۇيسىنسىن داڭقىنا!
تالدىرماي بىلەگىڭدى،
سازدىرماي جۇرەگىڭدى،
قالاعان تىلەۋىڭدى –
قاسىڭداعى ەلدەن بەرسىن،
باسىپ جۇرگەن جەردەن بەرسىن!
اعايىنىڭ قولداي بەرسىن،
دوس — جارانىڭ قورعاي بەرسىن!
كولىڭدە بالىق قايراڭداسىن،
ەل — جۇرتىڭ جاراڭداسىن!
جاس بالانىڭ كۇلكىسىن بەر،
جاس انانىڭ ۇيقىسىن بەر.
جومارتتىڭ قولىن بەر،
جورتقىشتىڭ جولىن بەر!
قىزدىڭ قىلىعىن بەر،
سۋدىڭ تۇنىعىن بەر.
اساۋدىڭ ارىنىن بەر،
تۇنگى وتتىڭ جارىعىن بەر.
اسقار تاۋدىڭ پاڭدىعىن بەر.
بۇلبۇلدىڭ قۇستىڭ تاڭعى ءۇنىن بەر.
دالانىڭ جازىقتىعىن بەر،
گۇلدىڭ نازىكتىگىن بەر.
تەڭىزدىڭ تەرەڭدىگىن بەر،
قىراننىڭ كورەگەندىگىن بەر.
ەردىڭ كوڭىلىن بەر،
بۇركىتتىڭ ءولىمىن بەر!
لاشىننىڭ جۇرەگىن بەر،
ناعىز دوستىڭ تىلەگىن بەر!
ماڭگى — باقي اجىراماس
شىن عاشىقتىڭ بىلەگىن بەر!
كۇنىڭ شۋاقتى بولسىن،
كەلىن، سۋاتتى بولسىن!
قونىسىڭ ءورىستى بولسىن،
ەككەنىڭ جەمىستى،
ەڭبەگىڭ كەلىستى بولسىن!
جۇلدىزىڭ اعاڭدا بولسىن،
قۇندىزىڭ جاعاڭدا بولسىن!
جارىڭ جىبەكتەي بولسىن،
ارىڭ تۇلەكتەي بولسىن!
ونەرىڭ ورلەي بەرسىن،
ءومىرىڭ تورلەي بەرسىن!

قايدا جۇرسەڭ قاناتتى بول!

سەيفوللا وسپانوۆ
تۇنىپ جاتسىن توڭىرەگىڭ،
ءتورت ت ۇلىكپەن ءدۇبىرلى بوپ،
دۋمانداسىن اسپان — كوگىڭ
ءۇبىرلى بوپ، ءشۇبىرلى بوپ،
لەبىزدەرىڭ قابىل بولىپ،
قايدا جۇرسەڭ قاناتتى بول.
بار اينالاڭ جانعا تولىپ،
قاعىلەزدى قاراقتى بول.
قوناقتارىڭ ارىلماسىن،
اق نيەتتەر جاڭىلماسىن.
قارا نيەت قاعىنباسىن،
عايبات سوزدەر تاڭىلماسىن.
كوكىرەگىڭ كۇرمەلمەسىن،
جان جولداسىڭ تۇرلەنبەسىن.
ءسوزىڭ قيسىق ۇرلەنبەسىن،
سەزىم وتىڭ سۇرلەنبەسىن.
اقىلدى بول، ناقىلدى بول،
ەلىڭ سىيلار تاتىمدى بول.
ءارقاشاندا جاعىمدى بول،
جاڭىلىستىرار جاۋىڭدى مول.
بارمايمىن ەندى ارىگە
دۇشپانىڭنىڭ جولى تارىلسىن.
وسى ايتقانىمنىڭ ءبارى دە
پەرىشتەنىڭ قۇلاعىنا شالىنسىن!
ءاۋمين!
ءارقاشاندا
نەسىبەڭ ارىلماي،
قازانىڭ قاسپاقتى بولسىن.
جىل سايىن جاڭىلماي
سيىرىڭ باسپاقتى بولسىن.
قولىڭداعى بەرەكەڭ –
قوي — ەشكىڭ ەگىزدەن تۋسىن!
ب ا ق قونىپ ەرەسەن،
تارشىلىقتى
مولشىلىق جۋسىن!
تۇيەلەرىڭ بوشالاپ،
جىلقىلارىڭنىڭ
جال — قۇيرىعى ءسۇزىلسىن.
اڭىز ەتىپ وسى الاپ،
دۇشپانىڭنىڭ
كوك جەلكەسى ءۇزىلسىن!
قىسقاسى،
ءوڭىرىڭ مالعا تولسىن،
داستارقانىڭ نانعا تولسىن.
تاسي بەرسىن بايلىق،
جينالىپ جاتسىن ايلىق!
ءاۋمين!

ساقتىق باتا

دۇشپاننىڭ تاباسىنان ساقتا،
دوستىڭ نالاسىنان ساقتا.
ءومىر بويى جازىلمايتىن،
جۇرەكتىڭ جاراسىنان ساقتا.
شاراسىز شەرمەندە بولعاننان ساقتا،
مەزگىلسىز سولعاننان ساقتا.
اعايىنعا كوزتۇرتكى بولىپ،
سۇمىرەيتىپ قورلاۋدان ساقتا.
سەنگەنىڭ ساتىپ كەتكەننەن ساقتا،
دۇشپان الدىندا شوككەننەن ساقتا.
قارعاپ — سىلەپ تامام جۇرت،
قاھارىن توككەننەن ساقتا.
ۇگىلىپ جىلاعاننان ساقتا،
اراشا سۇراعاننان ساقتا.
امالىڭ قۇرىپ ەسەڭگىرەپ،
قايتىپ تۇرماستاي قۇلاعاننان ساقتا.
كەساپاتتىڭ زارىنەن ساقتا،
پاتشانىڭ كارىنەن ساقتا.
قول جايىپ تىلەگىن پەندەڭدى،
پالە — جالانىڭ بارىنەن ساقتا.
ءاۋمين!
دالاقتاعان داۋدان ساقتا،
جالاقتاعان جاۋدان ساقتا.
اشىققان بورىدەن ساقتا،
قارا جەردىڭ كورىنەن ساقتا!
اشىنعان ۇرىدان ساقتا،
قۇلقىنى قۇرىدان ساقتا
داۋىلدىڭ كارىنەن ساقتا
جىلاننىڭ زارىنەن ساقتا
اياق استىنان كەزىگەر –
بالە — جالانىڭ بارىنەن ساقتا!
ءاۋمين!
ۋا، جاراتقان يەم،
تىلەگىمىزدى قابىل ەت،
يمانىمىزدى كامىل ەت.
ىنتىماقسىز الاۋىز،
قىرقىستان ساقتا.
ءارى تارت، بەرى تارت،
جۇلقىستان ساقتا.
ءتورىندى بيلەر جاتىڭنان ساقتا،
كوك دولى قاتىننان ساقتا.
رۋعا بولىنگەن ناداننان ساقتا،
جاقسىلىعى وزىنەن
ارىلماس ادامنان ساقتا.
قارا جۇرەك ەسەردەن ساقتا،
ناندى اتتاعان كەسىردەن ساقتا.
كەۋدە كورگەن كورگەنسىز كەلىننەن ساقتا،
مەزگىلسىز كەلگەن ولىمنەن ساقتا.
تاتىمسىز تۇزىڭنان ساقتا،
كورگەنسىز قىزىڭنان ساقتا.
بەتىڭە كۇلگەن سۇمنان ساقتا،
بەتىمەن كەتكەن جىننان ساقتا.
جالعاسقان بالەدەن ساقتا،
باس كەتەر جالادان ساقتا.
قايىرسىز مالدان ساقتا،
قازىمىر شالدان ساقتا.
اداسقان ەلدەن ساقتا،
ەز بولعان ەردەن ساقتا،
توتەنشە ناۋبەتتەن ساقتا،
مىندەتشىل جەكجاتتان ساقتا!
ءاۋمين!

جاستارعا باتا

جارىلقا، ءتاڭىر، قابىل ەت،
جارىلقاۋدىڭ قامىن ەت!
بەرە گور، مىنا جاستارعا
ىزەت — ابىروي، ب ا ق — داۋلەت.
بەرەكە ورناپ ب ا ق قونسىن،
باياندى بوپ ناق قونسىن.
تالاپ قىلسا ارنەگە،
تەك جاقسىلىك، تاپ بولسىن.
جاستىعى ءوتسىن گۇلدەي بوپ،
ءتورت قۇبىلاسى بىردەي بوپ.
بەرە كورمە ولارعا،
جان توزگىسىز ءبىر بەينەت.
جولدارى بولسىن ءاماندا،
پايداسى ءتيسىن قوعامعا.
ءتاڭىرىم ءوزى قولداسا،
ب ا ق قونادى ادامعا!
ءاۋمين!
بەرەكەڭ ەشبىر قاشپاسىن،
بەلىڭدى ەشكىم باسپاسىن،
ادال بولىپ العانىڭ،
ارىڭدى كۇلدەي شاشپاسىن.
باقىت بولسا باستاسىن،
مەيمانىڭ، ءسىرا، تاسپاسىن،
تىرلىكتە ءتۇزۋ جول تاپساڭ،
ءتاڭىرىم بەرەر باسقاسىن!
ءاۋمين!
سۇراساڭ باتا بەرەيىن،
ۇستەم بولسىن مەرەيىڭ.
ىقىلاسپەن قول جايساڭ،
اق تىلەكتى توگەيىن.
داستارقانىڭ مول بولسىن،
ابىرويىڭ زور بولسىن.
كورە الماعان باعىڭدى،
سىندىرا الماسىن ساعىندى،
دۇشپاندارىڭ جەر بولسىن.
جورتقاندا جولىڭ بولسىن.
جولداسىڭ قىدىر بولسىن
وتباسىڭ باسقا تولسىن،
قازانىڭ اسقا تولسىن،
ءورىسىڭ مالعا تولسىن،
باسىڭا باقىت قونسىن.
ەل — جۇرتىڭ امان بولسىن،
باقىتتى زامان بولسىن،
ۇيىڭە بەرەكە كىرە بەرسىن،
بالا — شاعاڭ، تۋىستارىڭ
باقىتتى ءومىر سۇرە بەرسىن!
ءاۋمين!
تىلەك سىزدەن بولسىن،
ىقىلاس، نيەت بىزدەن بولسىن.
جاقسى — جاماندى كورىپ ب ا ق.
بار مەن جوققا كونىپ ب ا ق.
اششى — تۇششىنى تاتىپ كور،
تايىز — تەرەڭدى باتىپ كور!
ەل باسىنا تۇسكەن سىندى،
ءتۇز كەشىپ، ءتۇن قاتىپ كور.
جيىندا توپقا تۇسكەندە،
جۇيرىگىڭ باپتاۋلى بولسىن،
جورتۋىل، جورىق جولىقسا،
نايزاڭ ساپتاۋلى بولسىن.
نوكەرىڭ ساقتاۋلى بولسىن.
امان ساقتاپ،
ابىروي بەرسىن!
جورىتقاندا جولىڭ بولسىن!
ءاۋمين!
مەن باتامدى بەرەيىن،
تىلەگىمدى توگەيىن.
اللادان تىلەپ جاقسىلىق،
بۇلكىلدەسىن كومەيىم.
داستارقانىڭ تارىلماسىن،
قۇت — بەرەكە ارىلماسىن.
جارقىلداپ ءجۇر جۇرت الدىندا،
اياعىڭتاسقا شالىنباسىن.
بالا — شاعاڭ امان بولسىن،
تىنىش زامان بولسىن.
ءاربىر ادىمىڭ،
ءساتتى قادام بولسىن!
ءاۋمين!
ەلىڭنىڭ قامىن ويلا دەپ،
جەرىڭدى جاۋدان قورعا دەپ،
عۇمىرىڭ ۇزاق بولسىن دەپ،
جۋاداي جاۋىڭ سولسىن دەپ،
اكەڭ بەرگەن اق باتا
باسىڭا قونسىن ب ا ق باتا.
قىزىعىڭ سەنىڭ الدا دەپ،
قاتارىڭنان قالما دەپ،
بەتىنەن جاننىڭ الما دەپ،
جانىڭا جارا سالما دەپ،
اناڭ بەرگەن اق باتا،
باسىڭا قونسىن ب ا ق باتا.
قۇيرىق — باۋىر جەگىزگەن،
مىڭ جىلدىق قۇدا دەگىزگەن،
استىڭا جورعا مىنگىزگەن،
ۇستىڭە شاپان كيگىزگەن،
قۇداڭ بەرگەن اق باتا،
باسىڭا قونسىن ب ا ق باتا.
قوناقسىز ءۇيىڭ قۇرىسىن،
ۇيىڭە ءوزىڭ ۇرىسىڭ،
قىرىقتىڭ ءبىرى قىدىرىڭ،
ب ا ق داۋلەتىڭ ىرىسىڭ،
قوناق بەرگەن اق باتا،
باسىڭا قونسىن ب ا ق باتا.
ءاۋمين!

ەر — ازاماتقا باتا

جازىقسىز جالادان ساقتاسىن،
ارقاڭا اۋىر جۇك باتپاسىن.
سويلەسەڭ شەشۋشى ساتتەردە،
سوزىڭە اعايىن توقتاسىن.
ەڭبەگىڭ ەلەنسىن ءاردايىم،
ارايلاپ جايناپ بەر تاڭدايىن.
ەر بولىپ تۋعان سوڭ انادان،
ويلاي ءجۇر حالىقتىڭ جاعدايىن.
قيىن ءبىر ساتتەردە جاسىما،
بار بولساڭ ماقتانىپ تاسىما.
ۇرەي بوپ كورىنىپ قاسىڭا،
شۋاق بوپ توگىلگىن دوسىڭا.
اناڭدى ايالاپ ارداقتا،
اتاڭدى قۇرمەتتەپ سالماقتا.
ادال بول، ايتەۋىر ءتۇزۋ ءجۇر،
جاعىمسىز جاعدايمەن جان باقپا!
ءاۋمين!

ءجيى قويىلاتىن سۇراقتار

باتا دەگەن نە؟

باتا — ۇلكەن كىسىنىڭ نەمەسە اقساقالدىڭ جاقسى نيەتىن ءبىلدىرىپ، اللادان يگىلىك تىلەپ ايتاتىن ولەڭ نە قارا ءسوز تۇرىندەگى تىلەگى. قازاقتا باتا بەرۋ — سىي مەن قۇرمەتتىڭ ەڭ جوعارى كورىنىسى سانالادى.

باتانى كىم بەرەدى؟

ءداستۇر بويىنشا باتانى وتىرعانداردىڭ ىشىندەگى ەڭ ۇلكەنى، بەدەلدىسى نەمەسە ارنايى شاقىرىلعان اقساقال بەرەدى. توي يەسى باتانى كىمنەن سۇرايتىنىن الدىن الا كەلىسىپ قويادى.

باتانى قالاي قابىلداۋ كەرەك؟

باتا بەرىلىپ جاتقاندا ەكى الاقاندى جايىپ، ءۇنسىز تىڭدايدى. باتا سوڭىندا «ءاۋمين!» دەپ، ەكى قولمەن بەتتى سيپايدى.

اق باتا مەن تەرىس باتانىڭ ايىرماشىلىعى نەدە؟

اق باتا — جاقسىلىق، ىرىس، ۇزاق عۇمىر تىلەيتىن ىزگى تىلەك. تەرىس باتا — رەنجىگەن ادامنىڭ قارعىسى. قازاق داستۇرىندە تەرىس باتادان قاتتى ساقتانعان.

ۇقساس بولىمدەر