InfoHub Logo

Соңғы жылдары әлеуметтік желілерде ферритин туралы әңгімелер жиі айтыла бастады. Ағзадағы темір қорының көрсеткіші болып табылатын бұл талдау қазіргі таңда ең танымалдардың біріне айналды. Алайда, оны кімдер, қалай тапсыруы керек және нәтижелерді қалай түсіну керек? Осы сұрақтарға медицина ғылымдарының кандидаты, жоғары санатты гематолог Антон Клодзинский жауап берді.

Бұл туралы Infohub.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Ферритин дегеніміз не?

Ферритин – бұл ағзада темірді сақтайтын ақуыз. Темір – ағзадағы гемоглобин түзілуі мен оттегі тасымалдауға қажетті маңызды микроэлемент. Қарапайым тілмен айтқанда, ферритин – ағза темірді сақтайтын қойма іспеттес. Ол бауырда, көкбауырда, сүйек кемігінде және бұлшықеттерде орналасады. Ал қанда айналып жүргені – сарысудағы темір.

Гемоглобин болса, бұл «іске қосылған ақша» сияқты, яғни оттегін тасымалдауға арналған эритроциттерге енген темір.

Темір қоры азая бастағанда ферритин бірінші болып төмендейді

Ағзадағы темір қоры мен ферритин ең бірінші болып азаяды. Егер ферритиннің деңгейі төмен болса, бұл темірдің 100% жетіспейтінін көрсетеді. Бірақ, егер ол қалыпты болса да, бұл әлі де темір тапшылығы жоқ дегенді білдірмейді. Себебі, ферритин тек темір қоймасы ғана емес, сонымен қатар ағзадағы қабыну процестерінің көрсеткіші де болып табылады. Сондықтан кейде ол қате түсінік тудыруы мүмкін.

Темір тапшылығы болған жағдайда алдымен сарысудағы темір мен оны тасымалдайтын трансферрин азаяды. Тек соңғы кезеңде ғана гемоглобин деңгейі төмендеп, темір тапшылығына байланысты анемия дамиды.

Анемияға күдіктенгенде қандай талдаулар тапсыру керек?

Анемияға күдіктенгенде келесі талдауларды тапсыру қажет:

Бұл зерттеулердің минималды жиынтығы темір тапшылығына байланысты анемияны растауға мүмкіндік береді. Қажет болған жағдайда трансферрин мен С-реактивті белокқа қосымша талдаулар жасалуы мүмкін.

Ферритиннің қалыпты мөлшері

Лабораториялық бланкілерде жиі кездесетін ферритин мөлшері – 15–150 мкг/л. Алайда, анемия болмаса да, темірдің латентті тапшылығын, ал анемия болса, манифесті тапшылығын көрсететін критерий – ферритиннің 30 мкг/л-ден төмен болуы. Егер бұл көрсеткіш 30-дан төмен болса, темір тапшылығы бар деп есептеледі. Ал емдеудің мақсаты – ферритин деңгейін 50 мкг/л-ден жоғары көтеру.

Бұл орташа көрсеткіш болып табылады. Қабынудың болуына, науқастың жасына және басқа факторларға байланысты ол өзгеруі мүмкін. Дегенмен, бұл көрсеткіш ерлер мен әйелдер үшін жалпыға бірдей қабылданған және халықаралық ұсыныстарға сәйкес келеді.

Төмен ферритиннің себептері мен белгілері

Темір тапшылығының себептері әртүрлі болуы мүмкін:

Төмен ферритиннің белгілері:

Бұл белгілер басқа да аурулар кезінде байқалуы мүмкін, сондықтан дәрігерге қаралу маңызды.

Темір тапшылығын қандай дәрігер емдейді?

Көбінесе темір тапшылығын емдеуді терапевт жүргізеді. Алайда, созылмалы аурулар кезінде (бүйрек, жүрек, ішек аурулары) гематологтың кеңесі қажет болуы мүмкін.

Талдауға қалай дайындалу керек?

Дәрігер Антон Клодзинский талдау тапсыру кезінде келесі ережелерді сақтауды ұсынады:

Темір препараттары: таблеткадан капельницаға дейін

Ішке қабылданатын темір препараттары мен вена ішіне құйылатын капельницалардың негізгі айырмашылығы – капельница арқылы темірдің жалпы тапшылығы есептелініп, қажетті мөлшерде енгізіледі. Таблеткалармен емдеу аяқталғаннан кейін де ферритин деңгейін 50 мкг/л-ге дейін көтеру үшін қосымша уақыт қажет.

Вена ішіне құюға арналған көрсеткіштер:

«Жылдам емдеу» әдісі ауыр анемия жағдайларында ғана тиімді болуы мүмкін. Әйтпесе, таблеткалармен емдеу әлдеқайда қауіпсіз болып саналады.

Емдеу басталғаннан кейін ферритин қашан көтеріледі?

Емдеу басталғаннан кейін алғашқы 3-7 күн ішінде ретикулоциттер (жаңа эритроциттер) саны артады. Бұл емнің тиімділігінің алғашқы белгісі. Екінші-төртінші аптада гемоглобин деңгейі көтеріле бастайды. Ол әдетте 1,5-2 айға созылады. Ферритин деңгейін көтеру үшін 1-3 ай, кейде жарты жылға дейін уақыт кетуі мүмкін.

Маңызды: Темір препараттарын бақылаусыз және ұзақ уақыт қабылдауға болмайды. Бұл ағзада темірдің шамадан тыс жиналуына әкелуі мүмкін.

Неліктен темір препараттарын қабылдағанда ферритин көтерілмейді?

Мұның бірнеше себебі бар:

Дені сау адам қаншалықты жиі тексерілуі керек?

Антон Клодзинский жылына кем дегенде бір рет жалпы қан талдауын тапсыруды ұсынады. Егер ешқандай белгілер болмаса, ферритин деңгейін тексеру міндетті емес.