InfoHub Logo

Зейнетақы жүйесі – күнделікті өмірде сирек ойланатын тақырып. Алайда, зейнеткерлікке шыққаннан кейінгі өмір сүру деңгейі осы жүйеге тікелей байланысты.

Осыған орай, Қазақстан Сенатында миллиондаған адамның қаржылық тұрақтылығының болашағы талқыланған дөңгелек үстел өтті.

Бұл талқылауда жүйенің тұрақтылығы мен заман талабына сай болуы негізгі мәселе болды.

Бұл туралы Infohub.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Қазіргі жағдай

Мәжіліс отырысына Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрі Асқарбек Ертаев қатысты. Ол депутаттармен және сарапшылармен бірге қазіргі зейнетақы жүйесінің болашақ өзгерістерге қаншалықты дайын екенін талқылады.

Кездесуді ашқан Сенаттың тиісті комитетінің төрағасы Сұлтанбек Мақажанов жүйенің бұған дейін де тұрақтылық танытқанын, бірақ әлі де тынығуға болмайтынын атап өтті.

Себебі қарапайым – қоғамның құрылымы өзгеруде.

Неге зейнетақы жүйесі өзгерістерді талап етеді?

Бүгінде Қазақстан, басқа да көптеген елдер сияқты, екі негізгі сын-қатерге тап болып отыр:

Бұл жүйенің жай жұмыс істеп қана қоймай, бейімделуі керектігін білдіреді.

Ертаевтың айтуынша, қазіргі модель зейнеткерлікке шыққаннан кейінгі табысты толық өтей алмайды. Бұл реформаларға деген басты сигналдардың бірі.

Зейнетақы қалай қалыптасады?

Көпшілігі әлі күнге дейін болашақ зейнетақысының қалай құралатынын толық түсінбейді. Шын мәнінде, ол үш бөліктен тұрады:

2026 жылғы 1 ақпандағы мәлімет бойынша, еліміздегі зейнетақының орташа мөлшері 197,6 мың теңгені құрады. Оның бөлінісі мынадай:

Бұл сандар түсінікті сияқты көрінгенімен, олардың артында мынадай маңызды сұрақ жатыр: бұл сома жайлы өмір сүруге жеткілікті ме?

Жүйенің осал тұстары

Министр жүйенің бірқатар проблемаларын атап өтті:

Әсіресе, соңғы пункт маңызды болып отыр. Көптеген қазақстандықтар зейнетақыны мемлекетке ғана сеніп, жеке қаржылық стратегия ретінде қабылдамайды.

Өзгерістер не үшін қажет?

Реформалардың басты мақсаты – тепе-теңдікті табу.

Ертаев атап өткендей, зейнетақы жүйесі жай төлем механизмі емес, әрбір адам үшін капитал жинау құралына айналуы тиіс.

Бұл мынаны білдіреді:

Мемлекет өз міндеттемелерін орындай ма?

Қазіргі уақытта – иә.

Мемлекет әлеуметтік міндеттемелерді толық орындайды және жүйені реформалауды жалғастырады. Бірақ болашақта азаматтың өз зейнетақысын қалыптастырудағы рөлі арта түсетінін түсіну маңызды.

Бұл неге әркімді қамтиды?

Зейнетақы жүйесі – алыс болашақ туралы емес. Бұл бүгінгі шешімдер туралы.

Адам неғұрлым ерте жинақтар туралы ойлана бастаса, болашақта соғұрлым қаржылық еркіндікке ие болады.

Ал Сенаттағы талқылаудан шығатын басты қорытынды мынадай:

Мемлекет жағдай жасайды, бірақ жауапкершілік біртіндеп ортақ болады.

Әзірге реформалар талқыланып жатқанымен, бір нәрсе анық – Қазақстанның зейнетақы жүйесі өзгерістер кезеңіне аяқ басуда. Ал бұл өзгерістердің қаншалықты табысты өтетіні болашақ ұрпақтардың өмір сүру сапасына байланысты болады.