InfoHub Logo

Қазақстанда тұрғын үйлерді басқару және күтіп ұстауға арналған минималды тарифтердің (РСЖ) заңдылығына қатысты мәселе туындады. Көптеген аймақтарда 2026 жылға арналған тарифтер әлі бекітілмегені белгілі болды. Тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық саласының сарапшысы Сергей Ляшенконың айтуынша, егер тариф ресми түрде бекітілмесе, тұрғындардың оны төлеуге құқықтық негізі болмауы мүмкін.

Бұл туралы Infohub.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Неге бұл мәселе туындады?

Минималды тарифті бекіту жергілікті деңгейде, яғни республикалық және облыстық маңызы бар қалалар мен аудандарда жүзеге асырылады. Тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық саласындағы сарапшы, ОСИ төрағасы Сергей Ляшенко нақтылай түскендей, бұл процесте тұрғын үй инспекциясы тарифті есептеумен, ал мәслихат оны бекітумен айналысуы тиіс.

Минималды тариф – бұл тұрғындардан ай сайын төленетін міндетті жарна, ол үйді күтіп ұстауға бағытталады. Ол әдетте коммуналдық қызметтер шотында РСЖ (тұрғын үйді күтіп ұстау шығындары) ретінде көрсетіледі. Егер тұрғындар жалпы жиналыста басқару органына немесе төрағаға дауыс бермесе, немесе өздері жоғары соманы белгілемесе, бұл тариф қолданылады.

Бұл тариф пен оны есептеу әдістемесі 2020 жылы енгізілген. Ал соңғы жылдары оны айлық есептік көрсеткішке (АЕК) байлаған. Бұл өзгерістердің мақсаты – АЕК-ке сәйкес тарифті жыл сайын автоматты түрде өсіру болған.

Тарифтер бекітілмеген жағдайда не істеу керек?

Сарапшының зерттеуі бойынша, 2026 жылға арналған жаңа тарифті тек бірнеше қалада ғана бекіткен. Олар: Көкшетауда – 72,23 теңге, Риддерде – 60,55 теңге, Балқашта – 72,47 теңге және Шахтинскіде – 39 теңге шаршы метріне.

Сергей Ляшенко: “Егер 2026 жылға арналған минималды тариф бекітілмесе, онда РСЖ бойынша қызмет алатын үйлердің тұрғындары төлеуден бас тартуға құқылы ма? Олар қандай негізде төлеуі керек? Құқықтық негіздер жоқ болып шығады. Ал егер олар бұрын төлеген болса, сотқа беріп, төленген ақшаны қайтарып алуға мүмкіндік бар ма?” – деп сұрақ қояды.

Бұл сұрақтар бойынша Қазақстан Республикасының Өнеркәсіп және құрылыс министрлігінің Құрылыс және ТКШ істері комитетіне хабарласқанымызда, жауап ала алмадық.

Астанадағы жағдай

Сергей Ляшенко Астанада бұған дейін болған бір жағдайды мысалға келтірді. 2023 жылға арналған тарифті Астана мәслихаты тек 2023 жылдың желтоқсанында бекіткен. Бұл шешім заңды күшіне енгенше, 2024 жыл келген, ал тариф сол жылға жарамсыз болып қалған. Кейін мәслихат оны 2024 жылдың наурызында қайта бекітуге мәжбүр болған.

Төлеуден бас тартуға бола ма?

Заңгер Татьяна Зырянованың айтуынша, РСЖ бойынша минималды тарифтер тек бір жылға ғана жарамды. Ол тұрғын үй иелеріне өздерін қорғау үшін жалпы жиналыс арқылы сметаны және РСЖ тарифін бекітуді ұсынады. Бірақ бұл жағдайда да нюанстар бар.

Егер тұрғындар өз тарифтерін бекітпесе немесе аз төлеуді ұйғарса, ал басқару компаниясы үйді күтіп ұстауға шығын жұмсаса, онда төлеуден бас тартқан немесе аз төлеген тұрғындар сотта жеңіліп қалуы мүмкін. Себебі сот тарифті емес, нақты шығындарды өндіріп алады.

Кінәлі кім?

Алматы қаласының мәслихаты неге әлі күнге дейін 2026 жылға арналған РСЖ бойынша минималды нормаларды бекітпегенін анықтау үшін журналистер оларға хабарласқан. Мәслихаттың баспасөз қызметінің хабарлауынша, есептеулері бар материалдар әлі күнге дейін ұсынылмаған.

Сарапшылардың пікірінше, бұл жағдай тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық реформасына кері әсерін тигізеді. Тарифті АЕК-ке автоматты түрде байлау туралы норманы толық қолданысқа енгізу қажеттілігі айтылуда.