InfoHub Logo

Қырғызстандағы саяси жағдай күрт өзгерді. Елдің беделді тұлғаларының бірі, Ұлттық қауіпсіздік комитетінің (МҰҚК) төрағасы әрі Министрлер кабинеті төрағасының орынбасары қызметін атқарған Қамшыбек Тәшиевтің қызметінен кетуі елдегі билік тізгінінің өзгеруіне себеп болды.

Бұл туралы Infohub.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Тәшиевтің күтпеген отставкасы

10 ақпанда Президент Садыр Жапаровтың жарлығымен Қамшыбек Тәшиев екі бірдей маңызды лауазымынан босатылды. Бұл шешім көпшілік үшін, тіпті Германияда емделіп жатқан Тәшиевтің өзі үшін де тосын сый болды. Бұған дейін Жапаров пен Тәшиевтің биліктегі берік одағы елдегі саяси архитектураны айқындап келген еді.

Президенттің айтуынша, бұл шешім мемлекеттің бірлігін сақтау және жік-жікке бөлінуге жол бермеу мақсатында қабылданған. Тәшиев өзінің әлеуметтік желідегі үндеуінде бұл жағдайдың өзі үшін күтпеген болғанын айтып, басшылықтың шешімін орындайтынын мәлімдеді.

"Құсқызу" шеберінің ықпалы

Соңғы бес жылда Қамшыбек Тәшиев басқарған МҰҚК елдегі барлық күш құрылымдарын біріктірген орталыққа айналды. Оның басшылығымен жүргізілген жемқорлыққа қарсы күрес нәтижесінде бюджетке шамамен 300 млрд сом қайтарылып, мыңдаған жылжымайтын мүлік пен гектарлаған жер мемлекет меншігіне өтті. Тәшиевтің "құсқызу" әдісі арқылы заңсыз иемденген активтерді қайтаруы халық арасында оны "антикоррупциялық айдаһар" ретінде танытты. Оның рейтингі де жоғары болып, келесі президенттік сайлаудағы ықтимал кандидат ретінде қарастырылды.

Билік құрылымындағы өзгерістер

Тәшиевтің қызметінен кетуімен қатар, елдегі қауіпсіздік жүйесінде де құрылымдық қайта құрулар басталды. Шекара қызметі МҰҚК қарамағынан шығарылып, Президентке тікелей бағынатын Мемлекеттік күзет қызметі құрылды. Терроризмге қарсы және киберқауіпсіздік орталықтарының басшылары ауыстырылды. Сарапшылар мұны Тәшиевтің ықпалының азаюы және биліктегі тепе-теңдіктің өзгеруі ретінде бағалауда.

Саяси белсенділік пен құқықтық мәселелер

Тәшиевтің отставкасынан кейін елде саяси белсенділік артты. "75 ақсақал" деп аталған зиялы қауым өкілдері мен саясаткерлер Президент Жапаровқа жаңа Конституция қабылданғаннан кейін мерзімінен бұрын президенттік сайлау өткізуді ұсынды. Алайда бұл ұсыныс билікті басып алуға талпыну ретінде бағаланып, қылмыстық іс қозғалды. Бұрынғы судья Клара Сооронкулова жаңа Конституцияға сәйкес легитимділікті бекіту үшін жаңа сайлаудың қажеттігін айтса, саясаткер Әзімбек Бекназаров елдегі тұрақтылықты бұзуға жол бермеу керектігін ескертті.

Қырғызстанның бұрынғы президенттерінің көпшілігінің мерзімінен бұрын қызметінен кеткенін ескере отырып, Садыр Жапаровтың алдағы сайлаудағы жағдайы да сарапшылар тарапынан талқылануда.