InfoHub Logo

19 наурыздан бастап Қазақстанның қаржы нарығында екінші деңгейлі банктерге қойылатын жаңа талаптар күшіне енеді. Бұл талаптар тұтынушылық несиелерді беру тәсілдерін айтарлықтай өзгертеді. Жаңашылдықтар халықтың несиеленуін азайтуға және қаржы ұйымдары мен қарыз алушылардың жауапкершілігін арттыруға бағытталған.

Бұл туралы Infohub.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Қарыз алушыларға шектеулер: Несие алу қиындай түседі

Жаңа ережелерге сәйкес, банктер мерзімі өткен 30 күннен астам берешегі бар жеке тұлғаларға тұтынушылық несие бере алмайды. Бұл дегеніміз, тіпті қысқа мерзімді қаржылық қиындықтар да жаңа несие алуға елеулі кедергі бола алады. Алайда, рефинансирлеу жағдайлары үшін ерекшілік қарастырылған. Егер қарыз ағымдағы борышты жақсарту мақсатында ресімделсе, мысалы, пайыздық мөлшерлемені төмендету, ай сайынғы төлемдерді азайту немесе айыппұлдарды толық өшіру үшін – мұндай операцияларға рұқсат етіледі. Осылайша, мемлекет қарыз алушылардың қаржылық жағдайын жақсарту мүмкіндігін қалдырады, бірақ жаңа қарыздардың жинақталуын шектейді.

Ақша бірден берілмейді: Міндетті үзіліс енгізіледі

Ең көп байқалатын жаңашылдықтардың бірі – несие қаражатын бірден беруге тыйым салу болады. Өтінім мақұлданғаннан кейін де банк клиентке ақша аудармас бұрын кемінде 24 сағат күтуге міндетті. Бұл «салқындау кезеңі» азаматтарды импульсивті шешімдер мен ойланбай несие алудан қорғауға арналған. Тәулік өткен соң, қарыз алушы несие алу ниетін қосымша растауы тиіс. Осыдан кейін ғана қаражат берілуі мүмкін. Алайда, бұл шектеу қолданылмайтын жағдайлар да қарастырылған. Атап айтқанда, егер ақша тауар немесе қызмет үшін тікелей сатушыға бағытталса, сол банктегі басқа қарызды өтеуге пайдаланылса, немесе 150 АЕК-ке дейінгі несие картасы болса. Сондай-ақ, салық, айыппұл және басқа да міндетті төлемдер сияқты бюджетке төленетін төлемдер үшін де ерекшелік бар.

Биометрия және жеке қатысу: Қарыз алушыларға қойылатын жаңа талаптар

Қашықтан несие ресімдеуге де елеулі өзгерістер енгізіледі. Енді қамтамасыз етілмеген қарыздар бойынша онлайн шарт жасау үшін клиенттің биометриялық сәйкестендіруі міндетті болады. Бұл дегеніміз, бет-әлпетті тану немесе басқа сәйкестендіру әдістері сияқты заманауи цифрлық құралдар арқылы тұлғаны растау қажет болады. Сонымен қатар, егер несие сомасы 150 АЕК-тен (шамамен 648,7 мың теңге) асса, қарыз алушының жеке қатысуы туралы талап енгізіледі. Осылайша, ірі несиелерді толығымен қашықтан ресімдеу мүмкін болмайды – клиент банк бөлімшесіне баруға мәжбүр болады.

Шоттардың кірістілігі бойынша шектеулер

Несиелік өзгерістерден басқа, жаңашылдықтар ағымдағы шоттарды жүргізу шарттарына да әсер етеді. Банктерге мұндай шоттар бойынша сыйақы есептеуге рұқсат етіледі, бірақ оның мөлшері 1%-дан аспауы керек. Бұл ретте, пайыздық есептеу клиентпен жасалған шарт талаптарына сәйкес қатаң реттелетін болады.

Қолжетімділік пен қауіпсіздік арасындағы жаңа тепе-теңдік

Бұл шаралардың енгізілуі, реттеушінің несиелердің қолжетімділігі мен халықты шамадан тыс қарыз жүктемесінен қорғау қажеттілігін теңестіруге ұмтылысын көрсетеді. Бір жағынан, банктер несие беру мүмкіндігін сақтайды, екінші жағынан, қаржы жүйесі мен азаматтар үшін тәуекелдерді азайтатын қосымша сүзгілер енгізіледі. Нәтижесінде, Қазақстанда несие алу шынымен де қиындай түседі, бірақ қарыздар қарыз алушылар үшін неғұрлым саналы және қауіпсіз болуы тиіс.