InfoHub Logo

2026 жылдың алғашқы айында ел бюджетіне ҚҚС (Қосымша құн салығы) түсімі жоспарланғаннан 20%-ға аз болды. Бұл көрсеткіш сарапшылар тарапынан алаңдаушылық тудыруда.

Бұл туралы Infohub.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Бюджет кірістері мен шығыстары

Қаржы министрлігінің 1 ақпандағы есебіне сәйкес, жалпы салықтық түсімдер 941,8 млрд теңгені құрап, жоспарды 10,6%-ға асырды. Алайда, бұл жалпы көрсеткіштің ішіндегі ҚҚС жиналымындағы кемшіліктер байқалды. Корпоративтік табыс салығы (КТС) бойынша 436,4 млрд теңге жиналса, ҚҚС бойынша тек 249,9 млрд теңге түсім болды. Бұл жоспарланған 311,8 млрд теңгеден 19,8%-ға аз.

Бюджеттің жалпы кірісі 1,27 трлн теңгені құрады, бұл жоспарланған 1,34 трлн теңгеден 5,8%-ға аз. Бұл жағдайға Ұлттық қордан түсетін трансферттердің жоспардан (400 млрд теңге) 230 млрд теңгеге аз болуы да әсер етті.

Шығындар мен бюджет тапшылығы

Бюджет шығындары да жоспардан 17,1%-ға артта қалып, 1,33 трлн теңгеге жетті. Осылайша, бюджет тапшылығы күтілген 260 млрд теңгенің орнына 60,5 млрд теңгені құрады. Мұнайға қатысты емес тапшылық (ненефтяной дефицит) 315,2 млрд теңге болды.

Сарапшы пікірі

Экономист Руслан Сұлтанұлының айтуынша, жыл басындағы бюджеттің орындалуы әдеттегідей баяу басталады. Жалпы кірістер жоспарға жақын, ал шығыстар әлі толық іске қосылмаған. Алайда, ҚҚС бойынша жоспардың орындалмауы және жылдық жоспардың өте амбициялы болуы салықты әкімшілендіру мен экономикалық белсенділікке қатысты күрделі мәселелерді туындатуы мүмкін.

«Қазіргі жағдай – бұл тұрақтылықтың белгісі емес, тек фискалдық циклдың бастапқы кезеңі. Бюджеттің теңгерімділігін нақты бағалау үшін екінші және үшінші тоқсандарда шығындардың ұлғаюын күту керек. Сол кезде кіріс базасының жоспарланған параметрлерді қолдай алатыны белгілі болады», – дейді сарапшы.

Бұған дейін «Курсив» 2026 жылы билік қазақстандықтардан 10 трлн теңге ҚҚС жинауды жоспарлап отырғанын хабарлаған болатын. Бұл 2025 жылмен салыстырғанда 53,8%-ға артық.