InfoHub Logo

Қазақстандықтар алдағы уақытта экономикадағы елеулі өзгерістерге дайын болуы керек. Бұл өзгерістерді алғашқы болып автокөлік иелері сезінеді. Экономист Рахымбек Абдрахмановтың айтуынша, жақын жылдары ең ауыр соққылардың бірі бензин бағасының өсуі болуы мүмкін. Қазіргі уақытта мұнайдың жоғары бағасы жағдайды уақытша қолдап тұр.

Бұл туралы Infohub.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Мұнайдың қымбаттауы тенгеге әсер етеді

Экономисттің Digital Business басылымына берген сұхбатында айтуынша, Таяу Шығыстағы шиеленіс аясында Brent маркалы мұнайдың баррелі 95 доллардан жоғары болуы мүмкін. Бұл Қазақстан сияқты шикізат экспорттайтын елдерге қысқа мерзімді жеңілдік береді. Бірақ бұл әсер ұзаққа созылмауы ықтимал.

«АҚШ Энергетика министрлігінің болжамы бойынша, баға III тоқсанда 80 доллардан төмен түсіп, 2026 жылдың соңына қарай шамамен 70 долларға дейін төмендеуі мүмкін. Сондықтан қымбат мұнайдың әсері қысқа мерзімді болуы ықтимал», - дейді Абдрахманов.

Мұнай бағасының төмендеуі тенгеге қысымды күшейтеді: экспорттық кірістер азайып, бюджетке және Ұлттық қорға түсетін түсімдер кемиді. Нәтижесінде мемлекет валюта резервтерін пайдалануға немесе тенгенің әлсіреуі мен импорт бағасының өсуіне жол беруге мәжбүр болады.

Жанармай 70-90% қымбаттауы мүмкін

Алайда, ең сезімтал соққы жанармай бағасы арқылы келуі мүмкін. 2027 жылдың 1 қаңтарынан бастап ЕАЭО елдерінде мұнай және мұнай өнімдерінің бірыңғай нарығы жұмыс істей бастайды.

«Қазір Қазақстанда бензин Ресей мен Қырғызстанға қарағанда шамамен екі есе арзан. Сондықтан бағалар теңескен кезде жанар-жағармай бағасының 70-90% өсуін көруіміз мүмкін. Бұл бірден болмаса да, жылдам жүруі ықтимал. Бұл қазақстандықтардың экономикалық жағдайына қатты әсер етеді», - деп болжайды сарапшы.

Рахымбек Абдрахмановтың айтуынша, қымбат бензин тасымалдау, тауарлар мен қызметтер құнын автоматты түрде көтереді.

Қазір ақшамен не істеу керек?

Валюта бағамына келетін болсақ, экономист қазіргі тенге тұрақтылығының көп жағдайда иллюзия екенін айтады. Қазіргі уақытта доллардың бағамы 493 теңге шамасында, бірақ қаржы нарығының болжамдары айына шамамен 508 теңгеге, ал бір жылдан кейін орташа есеппен 540 теңгеге дейін әлсіреуді көрсетеді. Долларды 510-550 теңгеден сатып алғандарға сабыр сақтауға кеңес береді.

«Базалық мөлшерлеме, нарыққа қатысушылардың көпшілігінің бағалауы бойынша, 18% деңгейінде қалады, ал бір жылдан кейін шамамен 16,75% болады. Жоғары мөлшерлемелер тенгені қолдайды, өйткені олар капиталды теңге активтері мен мемлекеттік облигацияларға тартады. Сондықтан бағам қазіргі уақытта салыстырмалы түрде мықты болып көрінеді», - деп түсіндірді ол.

Ықтимал ауытқуларды еңсеру үшін Абдрахманов қарапайым стратегияны ұстанады: барлық ақшаны бір валютада ұстамау. Теңгенің бір бөлігін – жоғары депозит мөлшерлемелерінің арқасында, ал бір бөлігін – девальвациядан сақтандыру ретінде валютада сақтауға болады. Оның айтуынша, оңтайлы пропорция шамамен 50-50 немесе 60% теңгеде, 40% валютада болуы керек. Бұл тәсіл бағамның қай бағытта кететініне толық тәуелді болмауға мүмкіндік береді.