InfoHub Logo

Chevron мен Қазақстан үкіметі Теңіз кен орнындағы ұзақмерзімді, тұрақтандырылған келісімшартты 2033 жылдан кейін де жалғастыру мәселесі бойынша келіссөз бастады. Теңіз – елдің басты экспорттық мұнай көзі, сондықтан шешімнің әсері экономика, бюджет кірісі және өндіріс тұрақтылығына тікелей тиеді.

Бұл туралы Infohub.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Келіссөз не туралы

The New York Times басылымының 2026 жылғы 3 қаңтардағы жазбасына сәйкес, Астана мен Chevron келісімшартты ұзарту шарттарын талқылауға кіріскен. Қолданыстағы келісім 2033 жылы аяқталады.

NYT бағалауынша, 2025 жылы Теңіз жобасы Chevron компаниясына шамамен 4 млрд доллар табыс әкелуі мүмкін. 2024 жылы осы кен орны компанияның жалпы өндірісінің шамамен 13%-ын берген.

Неге бұл маңызды

Теңіз – Қазақстан экономикасының тірек жобаларының бірі. Сарапшылар дерегі бойынша, оның үлесі елдің ЖІӨ-сіне айтарлықтай әсер етеді, ал «Теңізшевройл» мемлекет қазынасына қомақты салық түсіретін ірі төлеушілердің қатарында.

Кен орнында шамамен 25 млрд баррель мұнай қоры бар деп бағаланады. Кеңейту бағдарламасы бастапқы жоспардан шамамен 11 млрд долларға қымбаттағанына қарамастан, өндірістік әлеуетті арттырды.

Тәуекелдер мен сыртқы факторлар

Соңғы жылдары сыртқы факторлардың әсері жиілей түсті. 2025 жылдың қараша айының соңында Каспий құбыр консорциумы (КҚК) терминалындағы жағдайға байланысты қазақстандық мұнай экспорты уақытша тоқтаған еді – бұл Теңіз мұнайының да логистикасына әсер етті.

Сонымен бірге, ОПЕК+ шеңберіндегі өндіру квоталары туралы пікір алмасулар да жалғасып келеді. Бұл мәселелер Теңіз бойынша кез келген ұзарту келісімінің практикалық орындалуына ықпал етуі мүмкін.

Сарапшылар пікірі

Prism Strategic Intelligence компаниясының сарапшысы Кейт Мэллинсон Теңіз бен «Теңізшевройл» арасындағы серіктестікті Қазақстан үшін символдық әрі стратегиялық мәні бар қатынас деп бағалайды.

S&P Global Commodity Insights өкілі Мэтью Сэйджерстің айтуынша, келісім шарттары ел экономикасындағы маңызды сегменттің өнімділігіне тікелей әсер етеді. NYT дереккөздері Chevron кеткен жағдайда жоғары білікті менеджерлер мен техникалық мамандарды ауыстыру күрделі болатынын ескертеді.

Контекст

Теңіз жобасы көпжылдық инвестициялар мен технологиялық жаңартулардың арқасында әлемдегі ең ірі мұнай өндіру хабтарының ондығына енді. Алдағы келіссөздер осы қарқынның сақталуы мен жобаның ұзақ мерзімді тұрақтылығын айқындайды.