InfoHub Logo

Қазақстандықтардың қарызы рекордтық деңгейге жетті. Халықтың несиеге деген тәуелділігі артып, бұл көрсеткіш 2008 жылғы дағдарыс кезіндегі деңгейден асып түсті. Әлемдік банк мамандары бұл жағдайға алаңдаушылық білдіріп, халықтың несиеге деген сұранысының артуы мен табысының төмендеуі арасындағы алшақтықты атап өтті.

Бұл туралы Infohub.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Несиеге деген сұраныс табыстан озып кетті

Әлемдік банктің 2026 жылғы ақпан айындағы Қазақстанға арналған экономикалық шолуында халықтың несие алу белсенділігінің артқаны, алайда бұл өсімнің халықтың нақты табысының өсуімен сәйкес келмегені айтылған. Сарапшылардың бағалауынша, 2025 жылдың соңғы тоқсанында үй шаруашылықтарының қарызының жалақыға шаққандағы қатынасы 51 пайызға жеткен. Бұл көрсеткіш 2008-2009 жылдардағы банк дағдарысы алдындағы шарықтау шегінен асып түскен.

Табыс азайып, қарыз көбейді

Соңғы жылдары несие алудың өсу қарқыны табыстың өсуінен әлдеқайда озып кетті. 2020-2025 жылдар аралығында үй шаруашылықтарының несиесінің нақты көлемі екі есеге жуық артса, халықтың нақты табысы тек 15 пайызға ғана өскен. 2025 жылы жағдай қиындап, 2023-2024 жылдардағы табыс қалпына келгеннен кейін халықтың нақты табысы қайтадан төмендей бастады. Әлемдік банк деректері бойынша, 2025 жылдың желтоқсанында табыс жылдық есепте 6 пайызға қысқарған.

Қарыз – табысты алмастырушы құралға айналуда

Табыстың төмендеуіне қарамастан, несиеге деген сұраныс жоғары күйінде қалып отыр. Әлемдік банк сарапшыларының пікірінше, көптеген үй шаруашылықтары қазіргі тұтыну деңгейін сақтап қалу және базалық шығындарды өтеу үшін несиелерді пайдалануда. Нәтижесінде, қарыз қаражаттары табысты алмастырушы құралға айналып барады.

Инфляция және тұтынушылық несиелер

Жоғары инфляция да жағдайды ушықтыра түсуде. Бағаның өсуі халықтың сатып алу қабілетін төмендетіп, үй шаруашылықтарының бюджетіне салмақ түсіреді. Бұл әсіресе табысы төмен отбасылар мен әлеуметтік жағынан осал топтарға, соның ішінде ауылдық жерлерде тұратындарға қатты әсер етеді. Мұның бәрі экономиканың күрделі жағдайын көрсетеді: ЖІӨ өсімі жоғары болғанымен, инфляция мен халықтың нақты табысының төмендеуі байқалады.

Банк секторының жағдайы

2025 жылы Қазақстан банктерінің несие портфелінің 57,2 пайызын бөлшек несиелер құраған, ал тұтынушылық несиелердің үлесі 38,5 пайызға жеткен. Регулятор халықтың шамадан тыс қарыз жүктемесін шектеу үшін шаралар қабылдауда, бұл 2025 жылы тұтынушылық несиелердің өсу қарқынын бәсеңдетті. Дегенмен, банк секторы сын-тегеуріндерге төзімділік танытып, инновацияларды енгізіп, тұрақты қаржылық көрсеткіштерін сақтап отыр.