InfoHub Logo

Алматыдағы заңсыз салынған үйлер мәселесі әлі күнге дейін өзекті. 2022 жылы экс-министр Қайырбек Өскенбаев қалада 14 мыңға жуық заңсыз құрылыс барын айтқан еді. Алайда, кейінгі жылдары бұл деректердің нақты екені расталмады. Tengrinews.kz тілшісі бұл сандардың қайда кеткенін және құрылыс саласын кім бақылайтынын зерттеді.

Бұл туралы Infohub.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

2022 жылы министр не айтты?

Төрт жыл бұрын Индустрия және инфрақұрылымдық даму министрі қызметін атқарған Қайырбек Өскенбаев Алматыға жақын маңдағы аудандардың қалаға қосылуына байланысты заңсыз құрылыстардың көбейгенін атап өткен болатын. Оның айтуынша, қалада шамамен 14 мыңдай заңсыз салынған үй болған.

«Ауылдық елді мекендерде заңдастырылмаған көптеген құрылыс бар. Заңсыз салынған үйлер – шамамен 14 мың. Бұл жаппай сипат алған. Басқа қалаларда бұл жағдай жекелеген немесе ондаған, жүздеген үйлермен шектелсе, Алматыда 14 мыңға жетті. Бұл жұмысты бірден атқару керек», - деген еді экс-министр.

Сол кезде бұл құрылыстарды заңдастыруға техникалық мүмкіндік бар екені, бірақ бәрі қаланың бас жоспарына байланысты екені айтылған. Егер заңсыз салынған үйлер қаланың инфрақұрылымын дамытуға арналған аумақтарда орналасса, онда жерді алып қою туралы шешімдер қабылданатыны ескертілді.

Статистикадан жоғалған 14 мың үй

2022 жылдан бері көп уақыт өтті. Қайырбек Өскенбаев министр қызметінен кетті, ал Индустрия және инфрақұрылымдық даму министрлігі таратылып, көлік министрлігі және Өнеркәсіп және құрылыс министрлігі болып бөлінді. Біз ресми сауалдарымызды Өнеркәсіп және құрылыс министрлігіне жолдадық.

Министрліктен экс-министрдің сөздерінің қаншалықты дәлдігі, неге бұл мәселе жаппай сипат алғаны, 2026 жылға арналған нақты сандар және 2022 жылдан бері қанша үйдің заңдастырылғаны туралы сұрақтарымызға жауап ала алмадық. Оның орнына құрылыс саласын реттейтін заңдар мен нормативтік-құқықтық актілерге сілтемелер берілді.

Келесі кезекте Алматы қаласының қала құрылысын бақылау басқармасына жүгіндік. Олар да 14 мың заңсыз құрылыс туралы ақпарат бере алмады. Алайда, 2022 жылдың басынан 2026 жылдың ақпанына дейін бұзушылықтармен салынған 122 нысан толық немесе ішінара бұзылғанын хабарлады. Қазіргі таңда 33 нысан бойынша сот процестері жүргізілуде.

Алайда, бұл басқарма негізінен коммерциялық құрылыстармен және заңды тұлғалармен жұмыс істейді, жеке тұрғын үй құрылысымен емес. Сондықтан біз Алматы қаласының сәулет және қала құрылысы басқармасына хабарласқанымызда, олар 14 мыңдай заңсыз құрылыстың бар екені туралы расталған мәліметтің жоқтығын хабарлады. Бірақ 2022 жылдан бері 1838 өтініш қаралғанын, тағы 502 материал қарауда екенін айтты.

Заңсыз құрылыстарды заңдастыру бағдарламасы

Алматы қаласының сәулет және қала құрылысы басқармасы 2022 жылдың қыркүйегінен бастап рұқсат құжаттарынсыз салынған жылжымайтын мүлік объектілеріне құқықтарды ресімдеу бағдарламасы жұмыс істейтінін хабарлады. Бұл бағдарлама азаматтарға құқықтық мәртебесін реттеуге және мүліктік мүдделерін қорғауға мүмкіндік береді.

Бағдарлама бойынша жеке тұрғын үйлер, шаруашылық құрылыстар, қосымша құрылыстар және талаптарға сәйкес келетін басқа да нысандар заңдастырылады. Комиссия 2022 жылдың 9 қыркүйегінен 2027 жылдың 1 қаңтарына дейін жұмыс істейді.

Құрылысты кім бақылайды және неге жұмыс істемейді?

Құрылыс қызметі «Қазақстан Республикасындағы сәулет, қала құрылысы және құрылыс қызметі туралы» заңға сәйкес жүзеге асырылады. Алайда, 2018 жылғы өзгерістерден кейін екі қабатқа дейінгі жеке тұрғын үйлерді тексеруге сәулет-құрылыс бақылау органдарының мүмкіндігі жоқ. Тексерулер негізінен шағымдар бойынша және белгілі бір негіздер болған кезде ғана жүргізіледі. Бұл жүйені реактивті етеді, ал коммерциялық құрылыстарға бақылау күшейтілген.

Нәтижесінде, екі қабатқа дейінгі жеке тұрғын үйлер «сұр аймақта» қалып, олардың саны туралы статистика жүргізілмейді. Осылайша, бұрынғы министр Қайырбек Өскенбаев 14 мың заңсыз құрылыс туралы білімнің соңғы иесі болған сияқты. Алайда, ол қазір мемлекеттік қызметте жоқ, сондықтан бұл ақпарат жоғалған болып шығады.