InfoHub Logo

Сәуір айындағы Анталья ауасы ылғалдылықты еске салса, дипломатиялық форумның өзі уд, Dior Sauvage және аздап темекі иісіне толы болды. Ал әлем, сірә, белгісіздік иісін шығаратын сияқты. Өңірдегі жағдайды бір ғана твит өзгерте алатын болғандықтан, ештеңені болжау өте қиынға соғады.

Бұл туралы Infohub.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Белгісіздік және жаһандық «аурулар»

Анталья форумы – әлемдік саясаткерлер өздерінің геосаяси «ауруларымен» келген алаң. Бір залдан Сирия президентін көрсең, екіншісінде Газаға қатысты сегізжақты кездесу өтіп жатады. Жақын маңда Түркия, Пәкістан, Сауд Аравиясы және Мысыр арасындағы төртжақты келіссөздер жүріп жатыр. Коридорларда Иран, Ливан, Израиль және АҚШ туралы әңгімелер естіледі.

Әрине, мұндай кездесу үшін курортты таңдауы тегін емес. Мұнда адамдар жайбарақаттанады. Ал жайбарақат дипломаттардың келісімге келуі оңайырақ сияқты.

«Бәрі бұзылған»

Дипломатиялық форумда Тоқаев алдымен Түркия президенті Ердоғанға комплимент айтып, форум иесін құрметтеді. Мамыр айында Түркия президенті Астанаға мемлекеттік сапармен келеді деп күтілуде. Одан кейін Қазақстан Президенті басты мәселеге көшті.

«Дипломаттар мен саясаткерлер бүкіл адамзаттың тағдыршешті жолдың торабында тұрғаны туралы айтуға дағдыланған. Бұрынғы БҰҰ Бас хатшысы Кофи Аннанның: «Иә, біз әлі де тағдыршешті жолдың торабындамыз» деп жиі айтқанын есімдемін. Халықаралық шиеленісті азайту туралы сөз болғанда, бұл ешқашан өзгермейді».

Бұдан кейін, мүмкін, ең маңызды ой айтылды: БҰҰ-ны реформалау керек, мұны бәрі біледі, бірақ бұл жақын арада болатынына ешкім сенбейді. Реформаны Қауіпсіздік Кеңесінен бастау керек. Залдағылар мұны жазып, жаттап алды.

Бәрі Иран мен Ормуз бұғазын талқылап жатыр, бірақ мәселенің мәні бұл емес екенін Тоқаев еске салды. Конфликтке дейін теңіз жолы ашық болған.

«Ал мәселенің өзегі – ядролық технологиялар мен ядролық қарудың таралуында. Иран төңірегіндегі жанжал туралы сөз болғанда, бұл мәселе келіссөздердің орталық тақырыбы болуы тиіс. Бірақ қазір біз жаһандық сауда мәселелерін талқылауға көштік. Барлығына қарамастан, жаһандық сауда өсіп келеді. Өткен жылы өсім 2,5 пайызды құрады. Демек, әлемде саудамен бәрі жаман емес».

Тоқаев сөздерін ойланып, залдағыларды бақылай отырып айтты. Залда дипломаттар, делегаттар болды. Олардың дипломатиялық ағылшын тілінде еш қиындығы болмады. Ал менде болды.

Сондай-ақ, қара көзілдірік киген, түрік киноактеріне ұқсас бір адам болды. Бірақ ол да мұқият тыңдады.

Тоқаев сөзін жалғастыра отырып, орта державалардың бүгінде кейбір жағдайларда Тұрақты мүшелерге қарағанда көбірек жауапкершілік танытатынын, олар негізгі мәселелерді шешуге кедергі келтіретінін айтты.

«Әрине, біз әлемдегі ең үздікпіз деп мақтанбаймын. Бірақ біз жаһандық процестерге қатысты жоғары деңгейдегі жауапкершілікті көрсетеміз – іс жүзінде де, дипломатияда да».

Чавушоглу бұған қатысты Тоқаевтың БҰҰ Бас хатшысының бұрынғы орынбасары екенін және бұл жүйені ішінен жақсы білетінін залға еске салды.

Панельдің басқа қатысушылары өздерінің ойларын айтты. Солтүстік Македония президенті Силяновска-Давкова Еуропа Одағынан тыс Балқан елдері және БҰҰ басшысы қызметіндегі әйел туралы айтты.

Грузия премьер-министрі Кобахидзе Грузияның ЕО-ға кіргісі келетінін, бірақ оның өз проблемалары бар екенін айтты. Ал Оңтүстік Кавказ жаһандық белгісіздікке көбірек тартылуда.

Тоқаев парадоксқа назар аударды: бүгінгі күні барлық негізгі келіссөздер БҰҰ-дан тыс жүріп жатыр. Оның қабырғаларында емес, жеке конференц-залдарда. Барлығы келесі Бас хатшы кім болатынын талқылап жатыр, бірақ Тоқаевтың ойынша, бұл онша маңызды емес. Маңыздысы – жүйенің өзі аман қала ма, жоқ па.

«Бұл странно және тіпті күлкілі көрінуі мүмкін, бірақ дәл Қауіпсіздік Кеңесі маңызды халықаралық мәселелерді шешуге кедергі келтіреді».

Ол Трампты еске алды: қыркүйекте Бас Ассамблеяда ол БҰҰ штаб-пәтеріндегі телесуфлер мен эскалатордың бұзылғанын сынады – бәрі бұзылған дейді. «Мен онымен толық келісемін», - деді Тоқаев. Бірақ ол былай деп қосты: ең ауыр бұзылу – бейбітшілікті сақтау процесі.

Тоқаев сондай-ақ мысал келтірді: БҰҰ Жарғысында әлі күнге дейін «дұшпан мемлекеттер» туралы айтылады. Сексен жыл бұрын бұл түсінікті болған. Бүгінде бұл елдер ұйымның ең ірі донорлары болып табылады. Жарғы өзгермеген, бірақ әлем өзгерді.

Әңгімелер мен басқа да мәліметтер

Форумдағы күзетшілерді үш белгісі бойынша тануға болады: бойының ұзындығы, қызыл галстуктер және қалың мұрт. Оларда белгісіздік болмаған: негізгі залға түстен кейін екіге дейін ешкімді кіргізбеді.

Басқа күзетшілерге бағы жағыпты. Олар кенеттен соққан желден құлаған қоршауларды асығыс орнатып жатты.

Форум ашылар алдында үзіліс болды. Ғимарат темекі иісіне толыдай болды. Дипломатиялық темекі шегу – бұл әзілдер мен Иран туралы әңгімелер.

Барлығы орнында

Ал ғимаратта күзетшілер көбейгенде, бәрі түсінді: Ердоған жақын арада келеді.

Сирия президенті Ахмед аш-Шараа мен Катар әмірі Тамим бен Хамад Аль Тани залдағы орындарына барады.

Камералар алдындағы қол алысу. Ал бір айдан кейін Астанада кездесу болады.

Біраз уақыттан кейін барлық қонақтар өз орындарын алды. Тоқаев ортада. Оң жағында – Катар әмірі.

Жақын маңда Түркия президентінің арнайы күзетшілері – C.A.T. жауынгерлері жүрді.

Коридормен басқа мысық өтіп бара жатты. Автоматы жоқ, бірақ бұрынғыдай салқынқанды көзқараспен.

Форум жалғасуда. Белгісіздік кеткен жоқ. Бірақ Орталық Азияны мұнда естіді.