InfoHub Logo

Қазақстан Республикасының Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі жұмыс орнында жарақат алған азаматтарға өмір бойы өтемақы төлеу мәселесін зерттеп жатыр. Бұл туралы министрлік пен сарапшылар арасында қызу талқылаулар жүріп жатыр.

Бұл туралы Infohub.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Бүгінгі таңда министрлік пен Парламент Мәжілісінің депутаттары, кәсіподақ ұйымдарының өкілдері кіретін арнайы жұмыс тобы құрылды. Топтың басты мақсаты – еңбек міндеттерін орындау кезінде жарақат алғандарға өмір бойы өтемақы төлеу жүйесін қайтару мүмкіндігін талдау.

Қазіргі жағдай және заңнамалық өзгерістер

Қазіргі қолданыстағы заңнама бойынша, Азаматтық кодекстің 944-бабына сәйкес, еңбекке қабілеттілігінен айырылған кезде жоғалтқан табыс тек зейнеткерлік жасқа толғанға дейін өтеледі. Бұл төлемдерден міндетті түрде зейнетақы жарналары ұсталып, Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорына (БЖЗҚ) аударылады. Зейнеткерлікке шыққаннан кейін азамат осы аударымдар есебінен қалыптасқан зейнетақысын алады.

Алайда, қоғамда бұл жүйені өзгертуге деген сұраныс жоғары. Сарапшылар жаңа заңнамалық өзгерістердің ел экономикасына әсерін бағалау үшін актуарлық есептеулер жүргізіп жатыр. Министрлік өкілдерінің айтуынша, 2015 жылы енгізілген өзгерістер жұмыс берушінің жауапкершілігін жоймаған, тек өтемақы тетігін зейнетақы жүйесімен интеграциялаған.

Әлеуметтік сақтандыру жүйесінің қаржылық жағдайы

Сонымен қатар, міндетті әлеуметтік сақтандыру жүйесінің қаржылық жағдайының жақсарғаны байқалады. Мәселен, 2026 жылдың қаңтар айында «Мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру қоры» АҚ-на түскен әлеуметтік аударымдар мен өсімақылардың сомасы 72,9 млрд теңгеге жеткен. Бұл көрсеткіш 2024 жылғы қаңтармен салыстырғанда шамамен 70%-ға жуық өсімді құрайды.

Ең көп аударымдар еліміздің ірі қаржы және өнеркәсіп орталықтарынан түскен. Алматы қаласы 14,14 млрд теңгемен (768 мың қатысушы), Астана қаласы 10,23 млрд теңгемен (569 мың қатысушы) көш бастап тұр. Қарағанды облысы 4,59 млрд теңге аударған.

Өңірлер арасындағы ең аз аударымдар Ұлытау (1,38 млрд теңге) және Жетісу (1,48 млрд теңге) облыстарында тіркелген. Бұл аталған аймақтарда жүйеге қатысушылардың санының аздығымен байланысты.

Жүйенің ашықтығы да артқан. Еңбекке қабілеттілігінен айырылу бойынша төлем алатындардың саны мен мөлшері туралы мәліметтер Әлеуметтік сақтандыру қорының ресми сайтында үнемі жарияланып отырады.